Hematologie ML2: Samenvatting

Hematologie ML2


1 INLEIDING
1.1 VSamenstelling van het bloed

Bloed = viskeuze VS samengesteld uit plasma (55%) + bloedcellen (45%)
- Rode kleur dr groot # RBC
- Plasma = grotendeels water m/ opgeloste stoffen
- Verhouding bestanddelen kan variëren
- Bij centrifugeren kan men RBC scheiden v/ plasma
 Hematocriet (RBC) bepalen

: Volwassen man = 5-6 L bloed (vrouw iets minder)

1.2 Het circulatiesysteem

Plasma = bevat fibrinogeen (anticoagulans) die nog niet is omgezet tot fibrine

Grote bloedsomloop = bloed v/h hart (linker atrium) loopt nr alle organen
- Via aorta + arteriën nr haarvaten + via venen terug nr hart via holle
ader ( rechter atrium)

Kleine bloedsomloop = v/ rechter atrium nr longen
- Zuurstofarm bloed terug zuurstofrijk maken om nr organen te sturen
( linker atrium)

Longen = snelle uitwisseling v/ gassen tss bloed + ingeademde lucht
 O2 opgenomen dr hg in bloed + CO2 afgeven + uitademen
- Wand longblaasjes-alveoli + haarvaten = 1 cel dik

Bloedvaten : Slagaders = arteriën
 = transporteren zuurstofrijke bloed
 Aorta (grootste) vangt bloed op uit RK
- Arteriën vertakken hieruit in arteriolen die in capillairen vertakken
 Capillairen = gassen + moleculen ŵ uitgewisseld tss bloed +
weefsel
o Bloed geeft O2 af + neemt CO2 op
- Zuurstofarme bloed stroomt terug nr hart via capillairen nr venulen +
venen tot vena cava die in RA uitmondt

: Aders = venen
 = transporteren zuurstofarme bloed

: 90% bloed in bloedvaten
 Bloedvaten moeten intact blijven  wand!
1. Binnenlaag
- Endotheel v/ 1 cellaag
2. Middenlaag
- Spierweefsel + elastisch bindweefsel
3. Buitenlaag
- Bindweefsel m/ veel collageen vr stevigheid

Wand : Verschil slagaders + aders

1

, Hematologie ML2

- Slagaders
 Drie lagen bij slagaders die naarmate ze vertakken hvlhd elastische vezels ↘ +
hvlhd spiervezels ↗ (slagaders moeten verder v/ hart zelf pompen)
 Meer gladde spiercellen doordat ze dikker wand + kleine diameter hebben
(contractie)
 Venen ondervinden lagere druk
- Hebben dunnere wand + kleppen

Capillairen : Bestaan uit 1 laag endotheel waaruit stoffen + gassen wordne uitgewisselde
 Dr druk v/ bloed in capillair zal vocht m/ opgeloste stoffen doorheen vaatwnd nr
omliggende weefsel gaan
- Vocht ŵ terug opgenomen ŵ tegen uitdroging bloed + opstapeling
vocht in weefsel
: Albumine in bloed heeft sterk wateranzuigende kracht
 Achterblijvende vocht ŵ dr lymfedrainagesysteem opgevangen + gefilterd in
lymfeknopen + terug gestort in bloedcirculatie
- Via ductus thoracicus terug in bovenste holle ader

1.3 Functies van het bloed

Zuurstof : Hg in RBC

Transport : Voedingsstoffen
: Afvoer afvalstoffen nr nier of lever

Afweer : Tgn lichaamsvreemde stoffen + MO

Verwonding : Bloedvaten verwond
 Bloed stolt + bloedvatwand hersteld (trombocyten)

Plasma : Reguleert water- + zouthuishouding + lichaamstemp.

1.4 Bloedcellen

Soorten : Erytrocyten
- Transport O2 + CO2 dr hg
: Leukocyten
- Afweer
- Granulocyten, monocyten + lymfocyten
: Trombocyten
- = celfragmenten, voor de bloedstolling

1.5 Bloedplasma

Bestaan = water, plasma-eiwitten, zouten, voedingsstoffen, hormonen, afvalstoffen

1.6 pH van het bloed

pH : 7,4
:↘
- Lading wijzigt + men krijt gelrolvomring (verstopping haarvaten)

2

, Hematologie ML2

 Bloedstroom afgeremd + uitwisseling v/ stoffen tss cellen + omgeving ŵ
bemoeilijkt

: Extra H+ i/ bloed doet pH dalen
- H+ weggevang in bloed dr buffersysteem
 HCO3  CO2
- CO2 via longen uitgeademd

RBC : Neg. geladen zodat ze elkaar afstoten + niet samen klitten
- Bloed vloeibaar
 Lading beïnvloed dr pH plasma + eiwitten i/h plasma

Koolzuur = buffer die bijdraagt tot stabiliteit pH

Hyperventilatie : Respiratoire alkalose
 CO2 ↘ dr meer uitademen
- Minder H+  pH ↗ = alkalose

Hypoventilatie : Metabole acidose
 H+ toegevoegd aan bloed (ketonen bij rentregelde diabetes)
- HCOR- verlies
 H+ ↗  pH ↘ = acidose


2 HEMATOPOÏESIE
Wat? = proces waarbij multipotente stamcel in beenmerg BC + plaatjes vormt
- BC hebben beperkte levensduur  nieuwe aanmaken

Multipotente SC : Alle BC ontstaan hieruit
 Vermenigvumdigen dr celdleling
 Differentieren tot voorlopercellen v/ elke celsoort
- Differentieren tot bepaalde cellen + vermogen tot prolifereren neemt af

Proliferatie = cel deelt dr mitose in identieke dochtercellen (delen)

Differentiatie = cel gaat v/ onrijper stadium nr rijper (delen + specialiseren)
 Afhankelijk v/ omgeving + factoren  verschillende BC

Maturatie = cel gaat v/ onrijper stadium nr rijpen (specialiseren)

2.1 Cytokinen en receptoren

Cytokines = gelycoproteïnen die binden o/d cel + geven signalen aan cel (controleren hematopoïese)
op verschillende cellijnen + rijpingsstadia
- Stamcel dr cytokinen aangezet to celdeling + differentiatie afhaneklijk v/ behoefte aan
celtype

Productie : Dr hematopoëtische + niet-hematopoëtische cellen (monocyten, T-lymfocyten, …)
- Ook in lever + nieren

Cytokinen : Hematopoëtische
1. Colony stimulating factors (CSF)
3

, Hematologie ML2

2. Interleukines (IL)
3. Hormonen

Stamcellen : Hebben specifieke receptoren vr cytokinen op celmembraan
- Veranderen tijdens differentiatieproces
- Verliezen receptoren zodat stamcel niet meer gevoelig is vr cytokine

EPO = cytokine specifiek vr erytropoëse (meer RBC  meer O2 nr spieren)
- Erytropoëtine

2.2 Plaats van de hematopoëse

Waar? : Beenmergruimtes
1. Gele = vervet
2. Rode = actief (hemtopoïese)

Embryo : In dooierzak eerste hematopoëtische ontwikkeling (erytropoëse)
- 6 weken = proces verplaatst nr foetale lever
- 12-13 weken = nr beenmerg (+ milt)
- 22 weken = alleen beenmerg is actief bezif
- Na geboorte = alle beenmerg is rood
- Ouder = geel beenmerg ŵ inactief
- Volwassen = geel beenmerg in wervels, borstbeen + ribben

Mergruimten : Buiten bloedbaan die kleine bloedvaten doorkruist
- Aanvoer voedingsstoffen, cytokines + afvoer geproduceerde BC

Merg : Stromale cellen
- = produceren groeifactoren + hebben via specifieke receptoren interacties m/
stamcellen
 Optimale micro-omgeving om stamcellen in primitieve toestand te houden
zodat ze uitrijpen tot voorlopercellen
- Macrofagen, fibroblasten, endotheliale cellen, reticulumcellen
: Extracellulaire matrix
- Collageen, proteoglycanen, laminine, fibronectine

Stamcellen : Tijdens differentiatie zullen sommige adhesiemoleculen verloren gaan waardr binding
aan matrix afneemt
- Geen binding = uitgerijpte BC kunnen zich dr wand v/ bloedvaten nr bloedstroom gaan
 GEEN stamcellen of voorlopercellen in bloed dr beenmergbloedbarrière

Pluripotent = cellen die kunnen uitgroeien tot eender welk celtype
- Duurt 1 week om RBC te ŵ

2.3 Erytropoïese

Wat? = aanmaak RBC gereguleerd dr groeifactoren (erytropoïetine – nieren)

Erytroïde nesten = groepjes cellen die i/h beenmerg liggen

Uitrijping : Kern ŵ steeds kleiner + compacter
 Kleur cytoplasma verandert v/ donkerblauw nr licht bruinroze

4