Toegepaste Cognitieve Psychologie
Samenvatting Blok 4 2019
DOCENT: Stella Donker/ Ignace Hooge
College 1: Introductie
Toegepaste cognitieve psychologie gaat over het aanpassen van de omgeving aan de mens.
Een TCP-er evalueert de interactie van gebruikers met de omgeving en komt met mogelijke
oplossingen.
Toepassing kennis in praktijk: perceptie, aandacht, compatibiliteit, beslissen, human error,
veroudering & vermoeidheid
TCP gaat over: Bevorderen van de veiligheid/Verbeteren van alledaagse
dingen/Ondersteuning van de werk- en leefsituatie d
oor de omgeving aan te passen aan
de mens en daarbij kennis en methoden uit de cognitieve psychologie te gebruiken
College 2: Geschiedenis
Industriële revolutie: “fitting the worker to the job/machine”
Arbeidsverdeling als manier om productie te verkopen: scientific management:
1. Ontwikkeling van een wetenschap
2. Wetenschappelijke educatie en ontwikkeling van de arbeider
3. Wetenschappelijke selectie van de arbeider
4. Vriendschappelijke samenwerking tussen management en arbeiders
Hoe zorg je ervoor dat arbeiders efficiënter werken? Belonen, werk standaardiseren,
selectie en training.
Time & motion studies: Taakanalyse en bewegingsstudies leidden tot grote toenames in de
productie.
1
,Hawthorne effect: als men geobserveerd wordt heeft dit vaak een positieve invloed op het
gedrag.
Tweede Wereldoorlog: “fitting the job/machine to the worker”
Hoe hebben oorlogen het vakgebied beïnvloed?
1. Selectie militairen
2. Ongelukken
Digitale revolutie: mens-machine interactie
Chapter 1 - Historical Foundations of Human Factors
The total efficiency of the system depends on both the performance of the inanimate
component and the performance of the human component. A failure of any one can lead
to failure of the entire system.
Human factors (ergonomics): the study of those variables that influence the efficiency
with which the human performer can interact with the inanimate components of a system
to accomplish the system goals.
Embodied in the definition of human factors is the importance of basic human capabilities,
such as perceptual abilities, attention span, memory span, and physical limitations.
Macroergonomics: the interactions between the organizational environment and the
design and implementations of a system.
Weber’s law: States that the absolute amount of change needed to perceive a difference in
magnitude of a stimulus increases with intensity, whereas the relative amount remains
constant. ΔI/I = K
Fechner’s law: Psychophysical function, relating physical intensity to the psychological
sensation. S = K log(I)
Psychophysics: the research examining the basic sensory sensitivities
2
, College 3: Aandacht
Iets wordt moeilijk gevonden als het veel aandacht kost. Iets kost veel aandacht als
veel of complexe informatie moet worden verwerkt. Moeilijkheid is dus de mate waarin een
taak mentale inspanning kost. Een toename in mentale belasting kan voorbode voor
instorten prestatie kan zijn, met alle gevolgen van dien.
Aandachtstheorieën:
Bottleneck modellen: informatieverwerking is serieel. Input → processing → output
Psychological Refractory Period (PRP): je kunt pas verder verwerken als het vorige al
verwerkt is. De PRP kan worden verkort door kennis over de 2e stimulus, oefening en
compatibiliteit.
Resource modellen: processen kunnen parallel plaatsvinden
Single Resource Theorie: beschikbare capaciteit is flexibel en varieert met individu,
taakmoeilijkheid en situatie → alertheid - arousal
Mentale belasting wordt gemeten door naar prestatie als functie van de moeilijkheid
van de taak te kijken:
1. Enkeltaak: nadelen:
Alleen gevoelig wanneer limiet van de mentale capaciteit is bereikt
Meet niet of prestatie gelijk blijft door meer inspanning
2. Dubbeltaak: meten van de restcapaciteit/in hoeverre een taak geautomatiseerd is/Hoe
hangt de prestatie op twee taken af van de hoeveelheid aandacht die naar de taken
uitgaat. Nadelen:
Tweede taak kan slecht gekozen zijn
Tweede taak niet altijd haalbaar/praktisch
3. Fysiologische maten: nadelen:
Gevoelig voor: vermoeidheid, lichtniveau, fysieke activiteit
4. Subjectieve maten: Vragenlijsten. Nadelen:
Meten niet precies hetzelfde
De mate waarin een taak nog geleerd kan worden kan ook als maat voor mentale belasting
worden gezien.
3
Samenvatting Blok 4 2019
DOCENT: Stella Donker/ Ignace Hooge
College 1: Introductie
Toegepaste cognitieve psychologie gaat over het aanpassen van de omgeving aan de mens.
Een TCP-er evalueert de interactie van gebruikers met de omgeving en komt met mogelijke
oplossingen.
Toepassing kennis in praktijk: perceptie, aandacht, compatibiliteit, beslissen, human error,
veroudering & vermoeidheid
TCP gaat over: Bevorderen van de veiligheid/Verbeteren van alledaagse
dingen/Ondersteuning van de werk- en leefsituatie d
oor de omgeving aan te passen aan
de mens en daarbij kennis en methoden uit de cognitieve psychologie te gebruiken
College 2: Geschiedenis
Industriële revolutie: “fitting the worker to the job/machine”
Arbeidsverdeling als manier om productie te verkopen: scientific management:
1. Ontwikkeling van een wetenschap
2. Wetenschappelijke educatie en ontwikkeling van de arbeider
3. Wetenschappelijke selectie van de arbeider
4. Vriendschappelijke samenwerking tussen management en arbeiders
Hoe zorg je ervoor dat arbeiders efficiënter werken? Belonen, werk standaardiseren,
selectie en training.
Time & motion studies: Taakanalyse en bewegingsstudies leidden tot grote toenames in de
productie.
1
,Hawthorne effect: als men geobserveerd wordt heeft dit vaak een positieve invloed op het
gedrag.
Tweede Wereldoorlog: “fitting the job/machine to the worker”
Hoe hebben oorlogen het vakgebied beïnvloed?
1. Selectie militairen
2. Ongelukken
Digitale revolutie: mens-machine interactie
Chapter 1 - Historical Foundations of Human Factors
The total efficiency of the system depends on both the performance of the inanimate
component and the performance of the human component. A failure of any one can lead
to failure of the entire system.
Human factors (ergonomics): the study of those variables that influence the efficiency
with which the human performer can interact with the inanimate components of a system
to accomplish the system goals.
Embodied in the definition of human factors is the importance of basic human capabilities,
such as perceptual abilities, attention span, memory span, and physical limitations.
Macroergonomics: the interactions between the organizational environment and the
design and implementations of a system.
Weber’s law: States that the absolute amount of change needed to perceive a difference in
magnitude of a stimulus increases with intensity, whereas the relative amount remains
constant. ΔI/I = K
Fechner’s law: Psychophysical function, relating physical intensity to the psychological
sensation. S = K log(I)
Psychophysics: the research examining the basic sensory sensitivities
2
, College 3: Aandacht
Iets wordt moeilijk gevonden als het veel aandacht kost. Iets kost veel aandacht als
veel of complexe informatie moet worden verwerkt. Moeilijkheid is dus de mate waarin een
taak mentale inspanning kost. Een toename in mentale belasting kan voorbode voor
instorten prestatie kan zijn, met alle gevolgen van dien.
Aandachtstheorieën:
Bottleneck modellen: informatieverwerking is serieel. Input → processing → output
Psychological Refractory Period (PRP): je kunt pas verder verwerken als het vorige al
verwerkt is. De PRP kan worden verkort door kennis over de 2e stimulus, oefening en
compatibiliteit.
Resource modellen: processen kunnen parallel plaatsvinden
Single Resource Theorie: beschikbare capaciteit is flexibel en varieert met individu,
taakmoeilijkheid en situatie → alertheid - arousal
Mentale belasting wordt gemeten door naar prestatie als functie van de moeilijkheid
van de taak te kijken:
1. Enkeltaak: nadelen:
Alleen gevoelig wanneer limiet van de mentale capaciteit is bereikt
Meet niet of prestatie gelijk blijft door meer inspanning
2. Dubbeltaak: meten van de restcapaciteit/in hoeverre een taak geautomatiseerd is/Hoe
hangt de prestatie op twee taken af van de hoeveelheid aandacht die naar de taken
uitgaat. Nadelen:
Tweede taak kan slecht gekozen zijn
Tweede taak niet altijd haalbaar/praktisch
3. Fysiologische maten: nadelen:
Gevoelig voor: vermoeidheid, lichtniveau, fysieke activiteit
4. Subjectieve maten: Vragenlijsten. Nadelen:
Meten niet precies hetzelfde
De mate waarin een taak nog geleerd kan worden kan ook als maat voor mentale belasting
worden gezien.
3
