Samenvatting Jeugddelinquentie Deel 2 Liselotte Van Lancker

JEUGDDELINQUENTIE IN PERSPECTIEF
~LISELOTTE



H1: Adolescentiepsychologie
Inleiding
Adolescentie: scharnierperiode: men wordt niet meer gezien als kinderen,
maar is nog niet volwassen.
Sterke veranderingen op verschillende vlakken:
1. Psycho-fysiologische ontwikkeling: groeispurt en seksuele rijping
2. Cognitieve ontwikkeling: intellectuele groei bv. Abstract denken
3. Sociaal- emotionele ontwikkeling:
o woelige emotionele periode  identiteitsontwikkeling
o relationeel  leeftijdsgenoten centrale plaats + seksualiteit

Afgebakende periode: niet echt eenduidig in tijd af te bakenen
 beginperiode: 11-13 jaar
o overstap naar het secundair onderwijs
o lichamelijke veranderingen
 eindigt: moeilijker in te schatten: 22 jaar
o zelfverantwoordelijke zelfbepaling
o autonome positie in maatschappij
 sterke individuele verschillen

Cultureel bepaald
In andere culturen worden jongens aan de leeftijd van 12 volwassen adhv
overgangsceremonies
 wanneer proeven succesvol doorstaan  volwaardig lid van stam met daaraan
verbonden verantwoordelijkheden
Generatie bepaald
Volgens sociologen: adolescentie is een generatie product
 pas na de 2e WO ontstaan
 adolescentie als aparte levenscategorie  toen ze steeds meer kans
kregen om langer school te lopen
Psychische groei is een een functie van het milieu
De schok der zelfontdekking, het bezig zijn met zichzelf en de wereld  is in
grote mate omgevingsafhankelijk

1.1 Psycho-fysiologische ontwikkeling



1

,Vaak maakt men een onderscheid tussen de puberteit en de eigenlijke
adolescentie.
Puberteit: de lichamelijke veranderingen die samenhangen met groei en
seksuele rijping, tussen 12 en 16 jaar en de spanningen die daarmee gepaard
gaan.
Adolescentie: de periode vanaf 16 jaar, waar men psychisch op zoek gaat naar
eigen identiteit en positie.
De lichamelijke puberteitsveranderingen ontstaan door:
 hormonale verandering
 hypofyse (klier in hersenen) zet lichaam aan tot produceren van
groeihormoon en geslachtshormonen
o jongens: testosteron
o meisjes: oestrogeen

1.1.1 Fysieke rijping
1. De pubertaire groeispurt
Lengte en geweicht neemt in adembenemend tempo toe. Zowel lengte als
gewicht nemen net zo snel toe
als in de babytijd.


♀ : groeispurt rond 10j  9
cm per jaar
♂ : groeispurt rond 12j  10,5
cm per jaar

 bij meisjes start groeispurt 2
jaar vroeger, en eindigt ook
eerder



De groei van de verschillende lichaamsdelen verloopt echter niet in gelijkmatig
tempo:
1. Strekkingsfase: groei van de ledematen en lichaamslengte (handen,
voeten, benen en armen)  slungelachtig
2. Vullingsfase: groei in de romp (verbreding van schouders)

2. Sexuele rijping
Start: bij meisjes eerder, maar wel supergrote individuele verschillen
♀ : 11-12 jaar
♂ : 13 - 14 jaar

♀ Meisjes
o Menstruatie (+/- 13 jaar)


2

, o 1e eisprong (+/-15 jaar)
o Voltooiing seksuele rijping: 15 jaar

♂ Jongens
o 1st: versnelde ontwikkeling van primaire geslachtskenmerken
(penis, scrotum, prostaat)
o 2e: secundaire geslachtskenmerken, die niet rechtstreeks te maken
hebben met de geslachtsorganen
(haargroei, stemverlaging)

3. Het acceleratieverschijnsel
Acceleratieverschijnsel: de ontwikkeling zowel op vlak van groei als op vlak
van seksuele rijping vandaag de dag sneller verloopt dan enkele generaties
geleden.
 steeds vroegere start van puberteit

Seculaire trend: statistische tendens die zich voltrekt over verschillende
generaties
 Menarche 3 jaar eerder dan begin 20e eeuw
 Seculaire groeiverschuiving: volwassenen 15cm groter dan vorige eeuw

Oorzaak:
 Verbeterde welvaart
 Verbeterde voeding en gezondheid

 Socio-culturele invloeden
 Blootstelling aan seksuele prikkels, en gedachten rond seks hebben een
stimulerende invloed op productie geslachtshormoon


1.1.2 Houding van adolescent tg de lichamelijke veranderingen
De lichamelijke veranderingen hebben een grote impact op:
 Zelfbeeld
 Identiteitsvorming
 Sociaal gebied

Men wordt zich bewust van deze lichamelijke veranderingen. Dit zorgt voor
zelfvertrouwen of afschuw en verwarring.
Bv. Begin van menstruatie  psychologische gevolgen:

 Traumatiserend wanneer onvoldoende voorlichting
 Ervaren als soort straf (schaamte, onreinheid)
 Tegenwoordig minder en wordt op openlijke manier over gepraat

 groei van eigenwaarde, een hogere status en groter zelfbewustzijn

Kan ook sociale gevolgen hebben:
 Sensitief voor oordeel van anderen



3

,  Men denkt dat anderen over hem spreekt  anderen commentaar geven
op diens uiterlijk
 vooral bij meisjes


Maatschappelijk ideaalbeeld: druk over hoe men er als vrouw dient uit te zien
adhv media, film, reclame
 mannequin-model als norm wordt opgedrongen
Bv. Anorexia-problemen: om lichaam te deseksualiseren: de afwijzing van
secundaire geslachtskenmerken, de vrees om als lust-object te worden
beschouwd.

Bovenstaande moeilijkheden met het lichaamsbeeld krijgen nog grotere kans
indien de fysiologische rijpingsprocessen vervroegd of vertraagd lopen.

Versnelde rijping
Jongens : positief
 Appreciatie van leeftijdsgroep (atletische lichaamsbouw)
 Als gelijke behandeld
 Positief zelfbeeld

Meisjes : negatief
 Bespot, en voelen zich ongemakkelijk: door opvallende veranderingen van
hun lichaam bv. Borsten
 Minder populair bij leeftijdgenoten
 Populair bij oudere jongens
 Sociaal-emotioneel nog niet rijp

Vertraagde rijping
Jongens : negatief
 Negatief zelfconcept
 Gevoelens van inferioriteit

Meisjes : positief
 Populair bij volwassenen, meisjes
 In eerste jaren middelbaar: benadeeld
Naarmate ouder (16j) meer zelf zelfvertrouwen, minder emotionele
problemen

1.2 Cognitieve ontwikkeling
Tijdens de ganse periode van adolescentie merken we een sterke ontwikkeling
van de prefrontale cortex, die omstreeks de leeftijd van 20 jaar volledig volgroeid
is.
 Sterke rijping van prefrontale cortex
o Impulsbeheersing
o Probleemoplossend vermogen



4