BOUWPROCES
1 ALGEMENE PRINCIPES
1.1 HET BEGRIP “AANNEMING”
Aanneming = overeenkomst waarbij de ene partij (de aannemer) zich tov de andere partij (de opdrachtgever)
verbindt om tegen een overeengekomen prijs een werk uit te voeren of een dienst te presteren.
Aanneming = huur van werken = overeenkomst om iets te doen
3 soorten aanneming:
1. Huur van werklieden
2. Huur van vervoerders
3. Huur van aannemers van werken volgens bestek
wordt nog eens onderverdeeld in: aanneming van werken, aanneming van leveringen en aanneming van diensten
Aanneming arbeidsovereenkomst
Aannemer staat niet onder het gezag van de bouwheer
Aannemer is niet de ondergeschikte van de bouwheer
(hij kiest zelf de uitvoeringswijze en voert werk uit naar eigen inzicht, vrij in de keuze vd aan te wenden middelen,
verantwoordelijk voor zijn eigen acties)
Aannemer is niet de lasthebber van de bouwheer
(hij heeft geen vertegenwoordigingsbevoegdheid, opdracht is beperkt tot het stellen van materiële handelingen)
Aanneming levering van goederen/koop: levering van bv. bouwmaterialen ondergeschikt aan het werk doordat de
aansprakelijkheid van de aannemer niet stopt bij de levering van de zaak.
1.2 DE BOUWPARTNERS EN HUN ONDERLINGE RELATIES
1.2.1 SAMENSTELLING VAN HET BOUWTEAM
bij bouwproject minstens 2 partijen: bouwheer (opdrachtgever, aanbesteder) en aannemer
medewerking van architect, veiligheidscoördinator en energieauditeur ook verplicht
bij complexe projecten > # partijen kan snel oplopen
1
,1.2.2 JURIDISCH KADER VAN EEN BOUWPROJECT
Relaties tussen verschillende bouwpartners worden vastgelegd in contracten
Naast strafrechtelijke- en burgerlijke aansprakelijkheid > contractuele aansprakelijkheid
Op bouwcontracten zijn van toepassing:
Voorschriften Burgerlijk Wetboek betreffende aannemingen op bestek of bij akkoord
Ook de bepalingen van verbintenissen- en contractenrecht
Gewoonten van het bouwbedrijf
Regels der kunst (goed vakmanschap)
Deze bepalingen zijn supletief. (wanneer overeenkomst ontoereikend zou blijken, worden de regels van algemeen
aannemingsrecht van toepassing op die bepaalde punten waarover overeenkomst geen informatie bevat.)
Je kan afwijken van deze aanvullende bepalingen behalve van deze die van dwingende aard zijn.
Bepaalde bouwcontracten geregeld door rechtsregels van dwingende aard:
Oprichting woningen bestemd voor verkoop-op-plan door de Wet Breyne
Overheidsopdrachten
10-jarige aansprakelijkheid van architect en aannemer voor ernstige gebreken
Partijen mogen onder geen beding afwijken van deze dwingende rechtsregels.
Relatie bouwheer – ontwerpers - uitvoerders gestuurd door 2 belangrijke principes:
1. Bouwheer is volgens wetgever leek in technische materie (= kan altijd zeggen dat hij van niks wist)
bv. als hij akkoord gaat met gebrekkig uitvoeringsdetail
2. Onverenigbaarheid tussen beroep architect en aannemer (= niet hetzelfde, het is één van de twee)
bv. dit principe scheidt het opmaken van de plannen en de controle over de werken van de uitvoering van de werken
en moet de onafhankelijkheid van de architect t.o.v. de aannemer garanderen.
Doel? = bouwheer als consument beschermen
De architect en de aannemers gaan geen enkele verbintenis of contractuele relatie met elkaar aan. De bouwheer
sluit een afzonderlijke overeenkomst af met de architect (architectenovereenkomst) en met de aannemer
(aannemingsovereenkomst)
2
, Overheid komt nooit controleren, de controle gaat om de vergunning die je zal moeten aanvragen bij de hen.
1.2.3 CONTRACTUELE AANSPRAKELIJKHEID
Bouwovereenkomst: wederkerige overeenkomst onder bezwarende titel (tegen (min of meer) gelijkwaardige
tegenprestatie)
Elke contractant is dus gehouden aan hetgeen in het contract is vermeld en ook aan alle gevolgen
Nakomen volgens de regels van goed vakmanschap
Bij niet nakomen verplichtingen >> sancties
gedwongen uitvoering in natura
gedwongen uitvoering bij equivalent
toepassing contractueel schadebeding
gerechtelijke ontbinding ten laste van de in gebreke gebleven medecontractant
1.2.4 AANSPRAKELIJKHEID TEGENOVER DERDEN
Werfactiviteit kan schade veroorzaken bij derden (bv. buren)
Geen contractuele band tussen aannemer en derden
>> schadevergoeding via buitencontractuele aansprakelijkheid (BW)
Art. 1382 B.W.: “Elke daad van de mens, waardoor schade aan een ander wordt veroorzaakt, verplicht degene door wiens
schuld de schade is ontstaan, deze te vergoeden.”
3
, Art. 1383 B.W.: “Ieder is aansprakelijkheid niet alleen voor de schade welke hij door zijn daad, maar ook voor die welke hij
door zijn nalatigheid of door zijn onvoorzichtigheid heeft veroorzaakt.”
Toepassing van de buitencontractuele aansprakelijkheid gebeurt volgens het principe van schade door bewezen
fout en vereist 3 constituenten:
>> fout – schade – causaal verband (= oorzakelijk verband)
Ook schade zonder fout kan
>> foutloze burenhinder
1.2.5 AANSPRAKELIJKHEID “IN SOLIDUM”
Latijn voor ‘het geheel’
Architect en aannemer kunnen “in solidum” veroordeeld worden voor een fout van de aannemer, maar die had
vermeden kunnen worden door een goede werfcontrole van architect.
Verschillende partijen worden door rechter verantwoordelijk gesteld voor één fout
Toch kan 100% van de schadevergoeding bij één partij gevorderd worden (maar ook apart)
Deze partij kan nadien proberen terugvorderen van de andere partij
(= regresvordering/terugvordering)
Verplichte beroepsverzekering architect (op de werf zeker 1 iemand verzekering = architect)
Contractuele mogelijkheid om af te zien van de ‘aansprakelijkheid in solidum’
Op werf 1 fout, meerdere partijen verantwoordelijk/aansprakelijkheid, totale schadevergoeding maar door 1
partij betaald moeten worden.
1.2.6 BURGERLIJKE AANSPRAKELIJKHEID EN STRAFRECHTELIJKE AANSPRAKELIJKHEID
Strafrechtelijke aansprakelijkheid
= overtreding tegen strafrechtelijke bepaling uit de wet
>> straf door rechtbank, meestal zijn dat boetes of een gevangenisstraf
Burgerlijke aansprakelijkheid
= overtreding regel privaat recht (regels voor onderlinge verhoudingen tussen personen) door wetsbepaling of
contractuele bepaling
>> herstelverplichting in hoofde van overtredende partij, ten voordele van de benadeelde partij
Aanneming in hoofdzaak privaatrecht
MAAR de strafrechtelijke aansprakelijkheid vd bouwpartners kan wel in het gedrang komen o.m.:
De wet Stedenbouw: eenieder die vergunningsplichtige werken laat uitvoeren kan worden bestraft indien
voor deze werken geen geldige vergunning werd afgeleverd.
De Welzijnswet: naleven algemene preventiemaatregelen op tijdelijke en mobiele bouwplaatsen en legt de
aanstelling van een veiligheidscoördinator op.
Het EPB-decreet: legt boetes op voor de aangifteplichtige indien de EPB- aangifte ontbreekt en indien de
uitgevoerde werken niet overeenstemmen met de opgelegde voorschriften.
4
1 ALGEMENE PRINCIPES
1.1 HET BEGRIP “AANNEMING”
Aanneming = overeenkomst waarbij de ene partij (de aannemer) zich tov de andere partij (de opdrachtgever)
verbindt om tegen een overeengekomen prijs een werk uit te voeren of een dienst te presteren.
Aanneming = huur van werken = overeenkomst om iets te doen
3 soorten aanneming:
1. Huur van werklieden
2. Huur van vervoerders
3. Huur van aannemers van werken volgens bestek
wordt nog eens onderverdeeld in: aanneming van werken, aanneming van leveringen en aanneming van diensten
Aanneming arbeidsovereenkomst
Aannemer staat niet onder het gezag van de bouwheer
Aannemer is niet de ondergeschikte van de bouwheer
(hij kiest zelf de uitvoeringswijze en voert werk uit naar eigen inzicht, vrij in de keuze vd aan te wenden middelen,
verantwoordelijk voor zijn eigen acties)
Aannemer is niet de lasthebber van de bouwheer
(hij heeft geen vertegenwoordigingsbevoegdheid, opdracht is beperkt tot het stellen van materiële handelingen)
Aanneming levering van goederen/koop: levering van bv. bouwmaterialen ondergeschikt aan het werk doordat de
aansprakelijkheid van de aannemer niet stopt bij de levering van de zaak.
1.2 DE BOUWPARTNERS EN HUN ONDERLINGE RELATIES
1.2.1 SAMENSTELLING VAN HET BOUWTEAM
bij bouwproject minstens 2 partijen: bouwheer (opdrachtgever, aanbesteder) en aannemer
medewerking van architect, veiligheidscoördinator en energieauditeur ook verplicht
bij complexe projecten > # partijen kan snel oplopen
1
,1.2.2 JURIDISCH KADER VAN EEN BOUWPROJECT
Relaties tussen verschillende bouwpartners worden vastgelegd in contracten
Naast strafrechtelijke- en burgerlijke aansprakelijkheid > contractuele aansprakelijkheid
Op bouwcontracten zijn van toepassing:
Voorschriften Burgerlijk Wetboek betreffende aannemingen op bestek of bij akkoord
Ook de bepalingen van verbintenissen- en contractenrecht
Gewoonten van het bouwbedrijf
Regels der kunst (goed vakmanschap)
Deze bepalingen zijn supletief. (wanneer overeenkomst ontoereikend zou blijken, worden de regels van algemeen
aannemingsrecht van toepassing op die bepaalde punten waarover overeenkomst geen informatie bevat.)
Je kan afwijken van deze aanvullende bepalingen behalve van deze die van dwingende aard zijn.
Bepaalde bouwcontracten geregeld door rechtsregels van dwingende aard:
Oprichting woningen bestemd voor verkoop-op-plan door de Wet Breyne
Overheidsopdrachten
10-jarige aansprakelijkheid van architect en aannemer voor ernstige gebreken
Partijen mogen onder geen beding afwijken van deze dwingende rechtsregels.
Relatie bouwheer – ontwerpers - uitvoerders gestuurd door 2 belangrijke principes:
1. Bouwheer is volgens wetgever leek in technische materie (= kan altijd zeggen dat hij van niks wist)
bv. als hij akkoord gaat met gebrekkig uitvoeringsdetail
2. Onverenigbaarheid tussen beroep architect en aannemer (= niet hetzelfde, het is één van de twee)
bv. dit principe scheidt het opmaken van de plannen en de controle over de werken van de uitvoering van de werken
en moet de onafhankelijkheid van de architect t.o.v. de aannemer garanderen.
Doel? = bouwheer als consument beschermen
De architect en de aannemers gaan geen enkele verbintenis of contractuele relatie met elkaar aan. De bouwheer
sluit een afzonderlijke overeenkomst af met de architect (architectenovereenkomst) en met de aannemer
(aannemingsovereenkomst)
2
, Overheid komt nooit controleren, de controle gaat om de vergunning die je zal moeten aanvragen bij de hen.
1.2.3 CONTRACTUELE AANSPRAKELIJKHEID
Bouwovereenkomst: wederkerige overeenkomst onder bezwarende titel (tegen (min of meer) gelijkwaardige
tegenprestatie)
Elke contractant is dus gehouden aan hetgeen in het contract is vermeld en ook aan alle gevolgen
Nakomen volgens de regels van goed vakmanschap
Bij niet nakomen verplichtingen >> sancties
gedwongen uitvoering in natura
gedwongen uitvoering bij equivalent
toepassing contractueel schadebeding
gerechtelijke ontbinding ten laste van de in gebreke gebleven medecontractant
1.2.4 AANSPRAKELIJKHEID TEGENOVER DERDEN
Werfactiviteit kan schade veroorzaken bij derden (bv. buren)
Geen contractuele band tussen aannemer en derden
>> schadevergoeding via buitencontractuele aansprakelijkheid (BW)
Art. 1382 B.W.: “Elke daad van de mens, waardoor schade aan een ander wordt veroorzaakt, verplicht degene door wiens
schuld de schade is ontstaan, deze te vergoeden.”
3
, Art. 1383 B.W.: “Ieder is aansprakelijkheid niet alleen voor de schade welke hij door zijn daad, maar ook voor die welke hij
door zijn nalatigheid of door zijn onvoorzichtigheid heeft veroorzaakt.”
Toepassing van de buitencontractuele aansprakelijkheid gebeurt volgens het principe van schade door bewezen
fout en vereist 3 constituenten:
>> fout – schade – causaal verband (= oorzakelijk verband)
Ook schade zonder fout kan
>> foutloze burenhinder
1.2.5 AANSPRAKELIJKHEID “IN SOLIDUM”
Latijn voor ‘het geheel’
Architect en aannemer kunnen “in solidum” veroordeeld worden voor een fout van de aannemer, maar die had
vermeden kunnen worden door een goede werfcontrole van architect.
Verschillende partijen worden door rechter verantwoordelijk gesteld voor één fout
Toch kan 100% van de schadevergoeding bij één partij gevorderd worden (maar ook apart)
Deze partij kan nadien proberen terugvorderen van de andere partij
(= regresvordering/terugvordering)
Verplichte beroepsverzekering architect (op de werf zeker 1 iemand verzekering = architect)
Contractuele mogelijkheid om af te zien van de ‘aansprakelijkheid in solidum’
Op werf 1 fout, meerdere partijen verantwoordelijk/aansprakelijkheid, totale schadevergoeding maar door 1
partij betaald moeten worden.
1.2.6 BURGERLIJKE AANSPRAKELIJKHEID EN STRAFRECHTELIJKE AANSPRAKELIJKHEID
Strafrechtelijke aansprakelijkheid
= overtreding tegen strafrechtelijke bepaling uit de wet
>> straf door rechtbank, meestal zijn dat boetes of een gevangenisstraf
Burgerlijke aansprakelijkheid
= overtreding regel privaat recht (regels voor onderlinge verhoudingen tussen personen) door wetsbepaling of
contractuele bepaling
>> herstelverplichting in hoofde van overtredende partij, ten voordele van de benadeelde partij
Aanneming in hoofdzaak privaatrecht
MAAR de strafrechtelijke aansprakelijkheid vd bouwpartners kan wel in het gedrang komen o.m.:
De wet Stedenbouw: eenieder die vergunningsplichtige werken laat uitvoeren kan worden bestraft indien
voor deze werken geen geldige vergunning werd afgeleverd.
De Welzijnswet: naleven algemene preventiemaatregelen op tijdelijke en mobiele bouwplaatsen en legt de
aanstelling van een veiligheidscoördinator op.
Het EPB-decreet: legt boetes op voor de aangifteplichtige indien de EPB- aangifte ontbreekt en indien de
uitgevoerde werken niet overeenstemmen met de opgelegde voorschriften.
4
