Kennisdoelen T&S
De student beschrijft welke onderzoeksinstrumenten en
observatiemethoden gebruikt kunnen worden om het niveau van
verschillende aspecten (fonologie, semantiek, syntax, pragmatiek) van de
taalontwikkeling te kunnen bepalen en beschrijft van elke (sub)test welk
taalaspect gemeten wordt.
Observatielijsten
Test Taalaspe Taaldom Doelgr. Toep.mogelij
ct ein kh.
Lexilijst Begrip Allesbehal Receptief 1;3-2;1 Meet vroege
ve taalontwikkelin
pragmatie g
k
Lexilijst Allesbehal Expressie 1;3-2;3 Meet vroege
Nederlands ve f taalontwikkelin
pragmatie g
k
CCC-2-NL Fonologie Receptief 4;0-15 Een vragen-
Semantiek en/of invullijst
Syntaxis die door
Pragmatie ouders/verzorg
k ers van het
kind worden
ingevuld voor
onderzoek naar
de
communicatiev
e
vaardigheden.
NCD-i Semantiek Receptief 0;8-2;6 Indruk krijgen
N-CDI/Woorden Syntaxis Expressie van de
en Gebaren: Morfologie f taalmogelijkhe
baby’s tussen 8 den van het
en 16 maanden. kind
N-CDI/Woorden
en Zinnen:
peuters tussen
16 en 30
maanden.
Beoordelingsfor Fonologie Segmentale en
mulier Fonetiek suprasegmente
verstaanbaarhei le kenmerken
d van de spraak
ICS-NL Fonologie Expressie Kinderen Meet
Pragmatie f en verstaanbaarhe
k? volwassen id
en
,CCC
Standaardscore en percentielscore precies andersom dan normaal
interpreteren: percentiel van 99 is heel slecht, percentiel van 1 heel goed.
- ACS: score onder 104 is geen aanwijzingen voor communicatieve
problemen. Hoger dan 104 is aanwijzing voor communicatieve
problemen. Stan scoort 110 dus is een aanwijzing voor
communicatieve problemen.
- SIS: percentiel is 10 of lager, dan liggen de structurele
taalproblemen meer op de voorgrond dan pragmatische problemen.
Bij Stan is het percentiel <1 dus de structurele taalproblemen liggen
meer op de voorgrond dan pragmatische problemen.
- Pragmatiekscore: score boven 53 is een aanwijzing voor
pragmatische problemen. Stan scoort 50 dus aanwijzing voor
pragmatische problemen.
Alle percentielen ≥ 90 is een probleem!
Nooit een diagnose stellen a.d.h.v. de CCC!
Testen
Test Taalaspect Taaldomei Doelgr. Toep.mogelijkh.
n
Schl. Semantiek Receptief 2;0-7;0 Meet receptieve
Taalbegrip Syntaxis taalniveau van
Morfologie jonge kinderen
Schl. Fonologie Expressief 2;0-7;0 Meet expressieve
Taalpr.-II Semantiek taalvaardigheid
Syntaxis van jonge kinderen
Morfologie
Pragmatiek
CELF- Fonologie ? 3;0-6;11 Diagnose en
Preschool Semantiek evaluatie van
Syntaxis taalproblemen
Morfologie
Pragmatiek
CELF-4 NL Fonologie Receptief 5;0-18 Diagnosticeert en
Semantiek Expressief evalueert
Syntaxis taalprobleem
Morfologie
Pragmatiek
TAK Fonologie (Receptief) 4;0-9;0 Meet expressieve
Semantiek Expressief taalvaardigheden
Syntaxis
Morfologie
Pragmatiek
Peabody Semantiek Receptief 2;3-90 Meet receptieve
woordenschat
Nijmeegse Pragmatiek Expressief 4;0-7;0 Meet expressieve
,Pragmatiek pragmatische
test vaardigheden om
taalgebruikproble
men adequaat te
diagnosticeren
De student legt de begrippen betrouwbaarheid en validiteit uit in de
context van testen om de taal van kinderen te onderzoeken.
Betrouwbaarheid: nauwkeurigheid en precisie van een meetprocedure.
Garandeert geen validiteit, is er wel een voorwaarde voor.
Validiteit: de mate waarin wordt gemeten wat er daadwerkelijk wordt
gemeten.
CITO, interpretatie:
o Citoscore A = percentiel 75-100
o Citoscore B = percentiel 50-75
o Citoscore C = percentiel 25-50
o Citoscore D = percentiel 10-25
o Citoscore E = percentiel 0-10
De student beschrijft op grond van gangbare afspraken (Van den Dungen,
2007) wat de diagnoses ernstige, matige en lichte TOS betekenen.
Ernst Waar Te zien aan
Receptief noch productief onder
Geen n.v.t.
gemiddelde
Receptief of productief onder X Tussen 1-2 SD onder
Licht
gemiddelde gemiddelde
X Tussen 3e en 15e
Receptief en productief onder percentiel
Matig
gemiddelde X Quotiëntscores
tussen 71-85
X <2 SD onder
gemiddelde
Ernsti Receptief en/of productief ver onder
X 3e percentiel of lager
g gemiddelde
X quotiëntscore van 70
of lager
Kan scores verkregen op taaltesten interpreteren en afzetten tegen scores
op intelligentietesten (SON en WISC)
SON = verbaal IQ
WISC = verbaal & performaal
, Non-verbale IQ:
< 85 = Niet-specifieke TOS
> 85 = Specifieke TOS
Disharmonisch profiel = groot verschil tussen performale en verbale IQ-
schaal.
De student beschrijft diagnoses: fonologische stoornis (afwijkend) en
fonologische vertraagde ontwikkeling.
Fonologische stoornis: wijkt af van de norm, bv. langer fonologische
processen toepassen, fonologische processen gebruiken die de spraak
vermoeilijken.
Kenmerken:
o Langdurig vereenvoudigingsregels gebruiken: substitutie,
syllabestructuur, assimilatie
o Kind kan op verzoek klank wel produceren, maar als hij/zij het zelf
moet ophalen uit het lexicon gaat het fout
o Klinkers meestal intact
Fonologische vertraagde ontwikkeling: loopt achter op de norm, maar
volgt wel dezelfde ontwikkeling/dezelfde verwervingsvolgorde.
Fonologisch vertraagde ontwikkeling
o Kind volgt normale foneemverwerving en contrasten
o Veel normale fonologische processen
o Weinig niet-normale fonologische processen
o Achterstand niet groter dan 2 jaar
Model van Dodd
o Perceptuele analyse:
Bij inkomende spraak, zowel auditief als visueel
Bijv. mondbeeld.
o Lexicon en fonologische representaties:
= Alle regels van de taal
Bijv. klankcombinaties > bepaalde klanken kunnen achter elkaar komen
en sommige niet.
o Fonologische regels:
= Juiste klanken kiezen die in het desbetreffende woord voorkomen
Fout hierin resulteert in fonologische processen.
o Fonologisch plan:
= Klanken in de goede volgorde klaarzetten
Fonologische regels liggen ten grondslag aan het fonologisch plan. De
uitkomst wordt doorgestuurd naar de fonetische planning.
De student beschrijft welke onderzoeksinstrumenten en
observatiemethoden gebruikt kunnen worden om het niveau van
verschillende aspecten (fonologie, semantiek, syntax, pragmatiek) van de
taalontwikkeling te kunnen bepalen en beschrijft van elke (sub)test welk
taalaspect gemeten wordt.
Observatielijsten
Test Taalaspe Taaldom Doelgr. Toep.mogelij
ct ein kh.
Lexilijst Begrip Allesbehal Receptief 1;3-2;1 Meet vroege
ve taalontwikkelin
pragmatie g
k
Lexilijst Allesbehal Expressie 1;3-2;3 Meet vroege
Nederlands ve f taalontwikkelin
pragmatie g
k
CCC-2-NL Fonologie Receptief 4;0-15 Een vragen-
Semantiek en/of invullijst
Syntaxis die door
Pragmatie ouders/verzorg
k ers van het
kind worden
ingevuld voor
onderzoek naar
de
communicatiev
e
vaardigheden.
NCD-i Semantiek Receptief 0;8-2;6 Indruk krijgen
N-CDI/Woorden Syntaxis Expressie van de
en Gebaren: Morfologie f taalmogelijkhe
baby’s tussen 8 den van het
en 16 maanden. kind
N-CDI/Woorden
en Zinnen:
peuters tussen
16 en 30
maanden.
Beoordelingsfor Fonologie Segmentale en
mulier Fonetiek suprasegmente
verstaanbaarhei le kenmerken
d van de spraak
ICS-NL Fonologie Expressie Kinderen Meet
Pragmatie f en verstaanbaarhe
k? volwassen id
en
,CCC
Standaardscore en percentielscore precies andersom dan normaal
interpreteren: percentiel van 99 is heel slecht, percentiel van 1 heel goed.
- ACS: score onder 104 is geen aanwijzingen voor communicatieve
problemen. Hoger dan 104 is aanwijzing voor communicatieve
problemen. Stan scoort 110 dus is een aanwijzing voor
communicatieve problemen.
- SIS: percentiel is 10 of lager, dan liggen de structurele
taalproblemen meer op de voorgrond dan pragmatische problemen.
Bij Stan is het percentiel <1 dus de structurele taalproblemen liggen
meer op de voorgrond dan pragmatische problemen.
- Pragmatiekscore: score boven 53 is een aanwijzing voor
pragmatische problemen. Stan scoort 50 dus aanwijzing voor
pragmatische problemen.
Alle percentielen ≥ 90 is een probleem!
Nooit een diagnose stellen a.d.h.v. de CCC!
Testen
Test Taalaspect Taaldomei Doelgr. Toep.mogelijkh.
n
Schl. Semantiek Receptief 2;0-7;0 Meet receptieve
Taalbegrip Syntaxis taalniveau van
Morfologie jonge kinderen
Schl. Fonologie Expressief 2;0-7;0 Meet expressieve
Taalpr.-II Semantiek taalvaardigheid
Syntaxis van jonge kinderen
Morfologie
Pragmatiek
CELF- Fonologie ? 3;0-6;11 Diagnose en
Preschool Semantiek evaluatie van
Syntaxis taalproblemen
Morfologie
Pragmatiek
CELF-4 NL Fonologie Receptief 5;0-18 Diagnosticeert en
Semantiek Expressief evalueert
Syntaxis taalprobleem
Morfologie
Pragmatiek
TAK Fonologie (Receptief) 4;0-9;0 Meet expressieve
Semantiek Expressief taalvaardigheden
Syntaxis
Morfologie
Pragmatiek
Peabody Semantiek Receptief 2;3-90 Meet receptieve
woordenschat
Nijmeegse Pragmatiek Expressief 4;0-7;0 Meet expressieve
,Pragmatiek pragmatische
test vaardigheden om
taalgebruikproble
men adequaat te
diagnosticeren
De student legt de begrippen betrouwbaarheid en validiteit uit in de
context van testen om de taal van kinderen te onderzoeken.
Betrouwbaarheid: nauwkeurigheid en precisie van een meetprocedure.
Garandeert geen validiteit, is er wel een voorwaarde voor.
Validiteit: de mate waarin wordt gemeten wat er daadwerkelijk wordt
gemeten.
CITO, interpretatie:
o Citoscore A = percentiel 75-100
o Citoscore B = percentiel 50-75
o Citoscore C = percentiel 25-50
o Citoscore D = percentiel 10-25
o Citoscore E = percentiel 0-10
De student beschrijft op grond van gangbare afspraken (Van den Dungen,
2007) wat de diagnoses ernstige, matige en lichte TOS betekenen.
Ernst Waar Te zien aan
Receptief noch productief onder
Geen n.v.t.
gemiddelde
Receptief of productief onder X Tussen 1-2 SD onder
Licht
gemiddelde gemiddelde
X Tussen 3e en 15e
Receptief en productief onder percentiel
Matig
gemiddelde X Quotiëntscores
tussen 71-85
X <2 SD onder
gemiddelde
Ernsti Receptief en/of productief ver onder
X 3e percentiel of lager
g gemiddelde
X quotiëntscore van 70
of lager
Kan scores verkregen op taaltesten interpreteren en afzetten tegen scores
op intelligentietesten (SON en WISC)
SON = verbaal IQ
WISC = verbaal & performaal
, Non-verbale IQ:
< 85 = Niet-specifieke TOS
> 85 = Specifieke TOS
Disharmonisch profiel = groot verschil tussen performale en verbale IQ-
schaal.
De student beschrijft diagnoses: fonologische stoornis (afwijkend) en
fonologische vertraagde ontwikkeling.
Fonologische stoornis: wijkt af van de norm, bv. langer fonologische
processen toepassen, fonologische processen gebruiken die de spraak
vermoeilijken.
Kenmerken:
o Langdurig vereenvoudigingsregels gebruiken: substitutie,
syllabestructuur, assimilatie
o Kind kan op verzoek klank wel produceren, maar als hij/zij het zelf
moet ophalen uit het lexicon gaat het fout
o Klinkers meestal intact
Fonologische vertraagde ontwikkeling: loopt achter op de norm, maar
volgt wel dezelfde ontwikkeling/dezelfde verwervingsvolgorde.
Fonologisch vertraagde ontwikkeling
o Kind volgt normale foneemverwerving en contrasten
o Veel normale fonologische processen
o Weinig niet-normale fonologische processen
o Achterstand niet groter dan 2 jaar
Model van Dodd
o Perceptuele analyse:
Bij inkomende spraak, zowel auditief als visueel
Bijv. mondbeeld.
o Lexicon en fonologische representaties:
= Alle regels van de taal
Bijv. klankcombinaties > bepaalde klanken kunnen achter elkaar komen
en sommige niet.
o Fonologische regels:
= Juiste klanken kiezen die in het desbetreffende woord voorkomen
Fout hierin resulteert in fonologische processen.
o Fonologisch plan:
= Klanken in de goede volgorde klaarzetten
Fonologische regels liggen ten grondslag aan het fonologisch plan. De
uitkomst wordt doorgestuurd naar de fonetische planning.
