Mondzorgkwaliteit binnen Tactus
Verslavingszorg
PT 8 – Gevorderd
oktober 2017
(www.oberon.eu, z.j.)
Naam student: Jarno Hofman
Studentnummer: 359833
E-mailadres student:
Instelling: Tactus Verslavingszorg, opname 1 - Zutphen
Werkbegeleiders: P. Kunkeler- Van der Veen & B. Kuijper
Saxion Hogeschool Deventer, Verpleegkunde
Naam LWGB/beoordelaar: P. Oosterholt
Naam SLB: I. Roodenburg
Klas: DVP3VE
Leerjaar: 2017-2018
Aantal woorden: 6550
Datum van inleveren: 06-10-2017
‘’Door het inleveren van dit werkstuk verklaar ik dat het werkstuk eigen werk is en vrij
is van plagiaat.’’
Inhoudsopgave
Inleiding 3
1. Inventarisatie huidige kwaliteitszorg
4
1.1 Kwaliteitszorg 4
1.2 Betrokken disciplines op macroniveau 5
1.3 Inventarisatie huidige kwaliteitszorg 6
2. Mondzorg
7
, 2.1 Mondverzorging 7
2.2 Mondaandoeningen ten gevolge van slechte mondhygiëne 8
2.3 Mondzorg binnen de verschillende niveaus
9
2.3.1 Macroniveau 9
2.3.2 Mesoniveau 9
2.3.3 Microniveau 9
3. Plan van aanpak
10
3.1 Probleemstelling 10
3.1.1 Probleemanalyse 10
3.1.2 Het visgraatmodel
10
3.2 Wenselijke situatie 11
4. Het implementatieproces 12
4.1 Interventies ten aanzien van de gewenste situatie 12
4.2 Betrokken disciplines op mesoniveau 16
4.3 Tijdspad van het implementatieproces 17
4.4 Behoud van implementatie 18
5. Evaluatie van het implementatieproces
19
5.1 Productevaluatiecriteria 19
5.1.1 Productcriteria 19
5.1.2 Procescriteria 19
5.2 Evaluatie met de disciplines
20
Conclusie 21
Literatuurlijst
22
Bijlagen
25
Bijlage 1: Enquête probleemanalyse 25
Bijlage 2: Opnameverslag Tactus 26
Bijlage 3: Oral Assessment Guide 28
Bijlage 4: Oral Health Impact Profile 29
Bijlage 5: Visueel Analoge Schaal 30
Bijlage 6: Enquête productevaluatiecriteria 31
Inleiding
In het kader van producttoets acht zal het werken aan kwaliteitszorg binnen opname 1 van de
verslavingszorgorganisatie Tactus centraal staan. Het product staat in het teken van
kerncompetentie acht: ‘Om de kwaliteit van de zorg te bewaken en te waarborgen participeert de
hbo-verpleegkundige in het ontwerpen van kwaliteitszorg op afdelingsniveau.’
De hbo-verpleegkundige kent vijf verschillende rollen. Bij dit product staat de rol als ontwerper
centraal. De andere vier rollen zijn de rol als zorgverlener, regisseur, coach en beroepsbeoefenaar.
Op deze rollen zal verder geen nadruk liggen.
Dit product wordt uitgewerkt binnen opname 1 van Tactus Verslavingszorg. Opname 1 biedt aan
dertien cliënten de mogelijkheid te ontgiften van een verslaving. De meest voorkomende
verslavingen op de afdeling zijn alcohol, verschillende soorten drugs, maar ook benzodiazepinen.
Per verslaving is het afhankelijk hoe lang een cliënt op de afdeling verblijft. Afhankelijk van de
verslaving is de verblijfsduur zeven tot veertien dagen. Cliënten worden vanaf begin tot eind van de
opname consequent gemonitord door het voeren van observatiegesprekken en door dagelijks een
nieuw, voorlopig beleid te hanteren onder leiding van een desbetreffende verslavingsarts.
Binnen dit product staat de PDCA-cyclus van Deming (1993) centraal. Deze cyclus van
implementatie bestaat uit vier, herhalende stappen, namelijk ‘plan’, ‘do’, ‘check’ en ‘act’. Deze
stappen zullen terugkomen in de hoofdstukken van het product.
2
, Omdat kwaliteitszorg een veelomvattend begrip is, wordt hier allereerst een definitie over
gevormd. Ook wordt er aangegeven welke instanties landelijk gezien betrokken zijn bij
kwaliteitszorg. Tot slot wordt in het eerste hoofdstuk een inventarisatie opgemaakt van
kwaliteitsonderwerpen die op de afdeling van toepassing kunnen zijn.
Omdat vanaf het tweede hoofdstuk bekend is dat het kwaliteitsonderwerp mondzorg is, wordt hier
verdere informatie over verschaft. Onderwerpen als wat mondzorg inhoudt, mondaandoeningen en
mondzorg binnen de verschillende niveaus van zorg worden hierbinnen besproken.
De eerste stap van de PDCA-cyclus van Deming (1993) is het plannen. Dit gebeurt aan de hand van
een plan van aanpak. De probleemstelling is door middel van een enquête en een visgraatdiagram
uitgewerkt. Vanuit deze analyse zijn vervolgens wenselijke situaties beschreven.
Hoofdstuk vier staat in het teken van de tweede stap van Deming (1993), namelijk het ‘doen’ of
‘uitvoeren’ van het implementatieproces. Hierbinnen zijn bij de doelstellingen passende
interventies opgesteld. Ook worden binnen dit hoofdstuk meetinstrumenten voorgesteld en
geïmplementeerd a.d.h.v. een haalbare planning. Disciplines, maar ook het behoud van draagvlak
wordt tevens besproken binnen dit hoofdstuk.
Tot slot bestaat hoofdstuk vijf uit de evaluatie. Ook wel de ‘check’ en ‘act’ stappen uit de PDCA-
cyclus. Hierbinnen worden product- en procescriteria besproken en wordt er beoordeelt of het
implementatieproces naar behoren verlopen is.
1. Inventarisatie huidige kwaliteitszorg
In dit hoofdstuk wordt allereerst weergegeven wat het begrip kwaliteitszorg inhoudt.
Daaropvolgend wordt de inventarisatie van de huidige kwaliteitszorg aangeven. Tot slot worden
kwaliteitsonderwerpen binnen de afdeling besproken.
1.1 Kwaliteitszorg
Kwaliteitszorg is een breed begrip waardoor het lastig kan zijn hier een passende definitie voor de
vinden. Hollands en Hendriks (2004) omschrijven kwaliteitszorg als werken aan een verbetering,
maar ook werken aan kwaliteit middels een goede, systematische aanpak. Kwaliteitszorg moet
daarbij een vast onderdeel worden van de organisatie. Ook houdt kwaliteitszorg in dat
werkprocessen beheerst worden en zo mogelijk verbeterd worden. Ook is goede communicatie
nodig tussen disciplines zodat er geen ruis ontstaat (Hollands & Hendriks, 2004).
Concreter is de definitie van De Bekker (2013): ‘Kwaliteitszorg omvat alle activiteiten en
beslissingen die tot doel hebben om het kwaliteitsniveau vast te stellen, te bereiken en te
handhaven’.
Kwaliteitszorg wordt door De Bekker (2013) vanuit verschillende perspectieven beschreven. Het
eerste perspectief is doelmatigheid, waarbij een respectvolle benadering naar de cliënt centraal
staat. Ten tweede is de effectiviteit van belang binnen de kwaliteitszorg. Hierbij staat
betrouwbaarheid en handelen volgens de ‘best evidence’ centraal waarbij inefficiënte zorg
vermeden wordt. Ten derde is de veiligheid belangrijk binnen het proces. Het aanbrengen van zo
min mogelijk fouten en schade zijn hierbij de belangrijkste kernwaarden. Ook de gelijkmatigheid,
waarbij alle patiënten gelijk behandeld worden, en tot slot de stiptheid, het leveren van zorg op het
juiste moment, zijn aspecten waarop kwaliteit van zorg gebaseerd is (De Bekker, 2013). Tijdens het
werken aan kwaliteitszorg binnen de afdeling zullen bovengenoemde invalshoeken overlappend
terugkomen.
3
Verslavingszorg
PT 8 – Gevorderd
oktober 2017
(www.oberon.eu, z.j.)
Naam student: Jarno Hofman
Studentnummer: 359833
E-mailadres student:
Instelling: Tactus Verslavingszorg, opname 1 - Zutphen
Werkbegeleiders: P. Kunkeler- Van der Veen & B. Kuijper
Saxion Hogeschool Deventer, Verpleegkunde
Naam LWGB/beoordelaar: P. Oosterholt
Naam SLB: I. Roodenburg
Klas: DVP3VE
Leerjaar: 2017-2018
Aantal woorden: 6550
Datum van inleveren: 06-10-2017
‘’Door het inleveren van dit werkstuk verklaar ik dat het werkstuk eigen werk is en vrij
is van plagiaat.’’
Inhoudsopgave
Inleiding 3
1. Inventarisatie huidige kwaliteitszorg
4
1.1 Kwaliteitszorg 4
1.2 Betrokken disciplines op macroniveau 5
1.3 Inventarisatie huidige kwaliteitszorg 6
2. Mondzorg
7
, 2.1 Mondverzorging 7
2.2 Mondaandoeningen ten gevolge van slechte mondhygiëne 8
2.3 Mondzorg binnen de verschillende niveaus
9
2.3.1 Macroniveau 9
2.3.2 Mesoniveau 9
2.3.3 Microniveau 9
3. Plan van aanpak
10
3.1 Probleemstelling 10
3.1.1 Probleemanalyse 10
3.1.2 Het visgraatmodel
10
3.2 Wenselijke situatie 11
4. Het implementatieproces 12
4.1 Interventies ten aanzien van de gewenste situatie 12
4.2 Betrokken disciplines op mesoniveau 16
4.3 Tijdspad van het implementatieproces 17
4.4 Behoud van implementatie 18
5. Evaluatie van het implementatieproces
19
5.1 Productevaluatiecriteria 19
5.1.1 Productcriteria 19
5.1.2 Procescriteria 19
5.2 Evaluatie met de disciplines
20
Conclusie 21
Literatuurlijst
22
Bijlagen
25
Bijlage 1: Enquête probleemanalyse 25
Bijlage 2: Opnameverslag Tactus 26
Bijlage 3: Oral Assessment Guide 28
Bijlage 4: Oral Health Impact Profile 29
Bijlage 5: Visueel Analoge Schaal 30
Bijlage 6: Enquête productevaluatiecriteria 31
Inleiding
In het kader van producttoets acht zal het werken aan kwaliteitszorg binnen opname 1 van de
verslavingszorgorganisatie Tactus centraal staan. Het product staat in het teken van
kerncompetentie acht: ‘Om de kwaliteit van de zorg te bewaken en te waarborgen participeert de
hbo-verpleegkundige in het ontwerpen van kwaliteitszorg op afdelingsniveau.’
De hbo-verpleegkundige kent vijf verschillende rollen. Bij dit product staat de rol als ontwerper
centraal. De andere vier rollen zijn de rol als zorgverlener, regisseur, coach en beroepsbeoefenaar.
Op deze rollen zal verder geen nadruk liggen.
Dit product wordt uitgewerkt binnen opname 1 van Tactus Verslavingszorg. Opname 1 biedt aan
dertien cliënten de mogelijkheid te ontgiften van een verslaving. De meest voorkomende
verslavingen op de afdeling zijn alcohol, verschillende soorten drugs, maar ook benzodiazepinen.
Per verslaving is het afhankelijk hoe lang een cliënt op de afdeling verblijft. Afhankelijk van de
verslaving is de verblijfsduur zeven tot veertien dagen. Cliënten worden vanaf begin tot eind van de
opname consequent gemonitord door het voeren van observatiegesprekken en door dagelijks een
nieuw, voorlopig beleid te hanteren onder leiding van een desbetreffende verslavingsarts.
Binnen dit product staat de PDCA-cyclus van Deming (1993) centraal. Deze cyclus van
implementatie bestaat uit vier, herhalende stappen, namelijk ‘plan’, ‘do’, ‘check’ en ‘act’. Deze
stappen zullen terugkomen in de hoofdstukken van het product.
2
, Omdat kwaliteitszorg een veelomvattend begrip is, wordt hier allereerst een definitie over
gevormd. Ook wordt er aangegeven welke instanties landelijk gezien betrokken zijn bij
kwaliteitszorg. Tot slot wordt in het eerste hoofdstuk een inventarisatie opgemaakt van
kwaliteitsonderwerpen die op de afdeling van toepassing kunnen zijn.
Omdat vanaf het tweede hoofdstuk bekend is dat het kwaliteitsonderwerp mondzorg is, wordt hier
verdere informatie over verschaft. Onderwerpen als wat mondzorg inhoudt, mondaandoeningen en
mondzorg binnen de verschillende niveaus van zorg worden hierbinnen besproken.
De eerste stap van de PDCA-cyclus van Deming (1993) is het plannen. Dit gebeurt aan de hand van
een plan van aanpak. De probleemstelling is door middel van een enquête en een visgraatdiagram
uitgewerkt. Vanuit deze analyse zijn vervolgens wenselijke situaties beschreven.
Hoofdstuk vier staat in het teken van de tweede stap van Deming (1993), namelijk het ‘doen’ of
‘uitvoeren’ van het implementatieproces. Hierbinnen zijn bij de doelstellingen passende
interventies opgesteld. Ook worden binnen dit hoofdstuk meetinstrumenten voorgesteld en
geïmplementeerd a.d.h.v. een haalbare planning. Disciplines, maar ook het behoud van draagvlak
wordt tevens besproken binnen dit hoofdstuk.
Tot slot bestaat hoofdstuk vijf uit de evaluatie. Ook wel de ‘check’ en ‘act’ stappen uit de PDCA-
cyclus. Hierbinnen worden product- en procescriteria besproken en wordt er beoordeelt of het
implementatieproces naar behoren verlopen is.
1. Inventarisatie huidige kwaliteitszorg
In dit hoofdstuk wordt allereerst weergegeven wat het begrip kwaliteitszorg inhoudt.
Daaropvolgend wordt de inventarisatie van de huidige kwaliteitszorg aangeven. Tot slot worden
kwaliteitsonderwerpen binnen de afdeling besproken.
1.1 Kwaliteitszorg
Kwaliteitszorg is een breed begrip waardoor het lastig kan zijn hier een passende definitie voor de
vinden. Hollands en Hendriks (2004) omschrijven kwaliteitszorg als werken aan een verbetering,
maar ook werken aan kwaliteit middels een goede, systematische aanpak. Kwaliteitszorg moet
daarbij een vast onderdeel worden van de organisatie. Ook houdt kwaliteitszorg in dat
werkprocessen beheerst worden en zo mogelijk verbeterd worden. Ook is goede communicatie
nodig tussen disciplines zodat er geen ruis ontstaat (Hollands & Hendriks, 2004).
Concreter is de definitie van De Bekker (2013): ‘Kwaliteitszorg omvat alle activiteiten en
beslissingen die tot doel hebben om het kwaliteitsniveau vast te stellen, te bereiken en te
handhaven’.
Kwaliteitszorg wordt door De Bekker (2013) vanuit verschillende perspectieven beschreven. Het
eerste perspectief is doelmatigheid, waarbij een respectvolle benadering naar de cliënt centraal
staat. Ten tweede is de effectiviteit van belang binnen de kwaliteitszorg. Hierbij staat
betrouwbaarheid en handelen volgens de ‘best evidence’ centraal waarbij inefficiënte zorg
vermeden wordt. Ten derde is de veiligheid belangrijk binnen het proces. Het aanbrengen van zo
min mogelijk fouten en schade zijn hierbij de belangrijkste kernwaarden. Ook de gelijkmatigheid,
waarbij alle patiënten gelijk behandeld worden, en tot slot de stiptheid, het leveren van zorg op het
juiste moment, zijn aspecten waarop kwaliteit van zorg gebaseerd is (De Bekker, 2013). Tijdens het
werken aan kwaliteitszorg binnen de afdeling zullen bovengenoemde invalshoeken overlappend
terugkomen.
3
