Hypothalamus – Neurowetenschappen
Hoorcollege 32. Hoofdstuk 21: box 21A, box 21C, pagina 464-466. Hoofdstuk 28: figuur 28.5.
Locatie
De hypothalamus is gelokaliseerd aan de basis
van het diencephalon. Aan de rostrale zijde
grenst de hypothalamus aan het optisch
chiasma. Aan de caudale zijde grenst de
hypothalamus aan het tegmentum. De
hypothalamus vormt de bodem en de ventrale
wand van het derde ventrikel. De hypothalamus
is via de hypofysesteel continu met de hypofyse.
Functie
De hypothalamus reguleert een heleboel verschillende
fysiologische en gedragsmatige activiteiten, zoals
instandhouding van lichaamstemperatuur, regulatie van
dag-nachtritme, energiemetabolisme, hormonale
stressresponsen, autonome stressresponsen en
gedragsresponsen.
Daarnaast speelt het een rol bij coördinatie en expressie van
visceromotorische activiteit.
De hypothalamus is betrokken bij de regulatie van:
• Bloedstroom.
• Energiemetabolisme.
• Seksuele activiteit.
• Reactie op bedreigende omstandigheden.
Integratiecentrum
De hypothalamus heeft directe connecties met de cortex, het
limbisch systeem (amygdala en hippocampus), het autonome
zenuwstelsel (hersenstam) en het endocriene systeem
(bloedbaan en hypofyse). De hypothalamus ontvangt
sensorische en contextuele informatie uit de voorhersenen,
hersenstam, ruggenmerg en verschillende intrinsieke
chemogevoelige neuronen. De hypothalamus integreert deze
informatie en vergelijkt dit met biologische set points,
waardoor vervolgens relevante visceromotorische,
neuroendocriene en somatomotorische effectorsystemen
geactiveerd worden. Deze systemen herstellen de
homeostase.
Input hypothalamus:
• Endocriene systeem.
• Autonome zenuwstelsel (via de nucleus tractus
solitarius).
• Emotionele systeem.
1
, • Externe systemen, zoals visuele systeem en auditieve systeem.
De hypothalamus integreert de ontvangen informatie en zorgt
vervolgens voor:
• Aansturing van gedrag.
• Veranderingen in het autonome zenuwstelsel (via de
reticulaire formatie).
• Aansturing endocriene systeem.
• Emotionele gewaarwording.
Opbouw
De hypothalamus is opgebouwd uit drie
rostrocaudale/anterieurposterieure gebieden:
• Anterieur/Preoptisch gebied.
• Tuberal gebied.
• Posterieur gebied.
De hypothalamus is ook opgebouwd uit drie mediolaterale zones:
• Periventriculaire zone (= het gedeelte van de hypothalamus dat direct betrokken is bij het
endocriene systeem).
• Mediale zone.
• Laterale zone.
Suprachiasmatische nucleus Anterieur-periventriculaire • Ontvangt direct retinale
gebied input.
• Betrokken bij circadiaans
ritme.
Paraventriculaire nucleus Medio-tuberal gebied Bevat neurosecretoire neuronen.
Supraoptische nucleus Medio-tuberal gebied Bevat neurosecretoire neuronen.
Dorsomediale nucleus Medio-tuberal gebied • Voeding.
• Reproductie gedrag.
• Waterbalans.
• Temperatuurregulatie.
• Ouderlijk gedrag.
Ventromediale nucleus Medio-tuberal gebied • Voeding.
• Reproductie gedrag.
• Waterbalans.
• Temperatuurregulatie.
• Ouderlijk gedrag.
Nucleus arcuatus Venterolaterale en anterieure Registreert veranderingen in
deel van de hypothalamus leptineniveau.
Neuroendocriene systeem
De periventriculaire zone vormt het neuroendocriene systeem, doordat het via de hypofysesteel in
verbinding staat met de hypofyse.
Hypofyse
De hypofyse bestaat uit twee delen:
• Adenohypofyse = Anterieure deel van de hypofyse.
2
Hoorcollege 32. Hoofdstuk 21: box 21A, box 21C, pagina 464-466. Hoofdstuk 28: figuur 28.5.
Locatie
De hypothalamus is gelokaliseerd aan de basis
van het diencephalon. Aan de rostrale zijde
grenst de hypothalamus aan het optisch
chiasma. Aan de caudale zijde grenst de
hypothalamus aan het tegmentum. De
hypothalamus vormt de bodem en de ventrale
wand van het derde ventrikel. De hypothalamus
is via de hypofysesteel continu met de hypofyse.
Functie
De hypothalamus reguleert een heleboel verschillende
fysiologische en gedragsmatige activiteiten, zoals
instandhouding van lichaamstemperatuur, regulatie van
dag-nachtritme, energiemetabolisme, hormonale
stressresponsen, autonome stressresponsen en
gedragsresponsen.
Daarnaast speelt het een rol bij coördinatie en expressie van
visceromotorische activiteit.
De hypothalamus is betrokken bij de regulatie van:
• Bloedstroom.
• Energiemetabolisme.
• Seksuele activiteit.
• Reactie op bedreigende omstandigheden.
Integratiecentrum
De hypothalamus heeft directe connecties met de cortex, het
limbisch systeem (amygdala en hippocampus), het autonome
zenuwstelsel (hersenstam) en het endocriene systeem
(bloedbaan en hypofyse). De hypothalamus ontvangt
sensorische en contextuele informatie uit de voorhersenen,
hersenstam, ruggenmerg en verschillende intrinsieke
chemogevoelige neuronen. De hypothalamus integreert deze
informatie en vergelijkt dit met biologische set points,
waardoor vervolgens relevante visceromotorische,
neuroendocriene en somatomotorische effectorsystemen
geactiveerd worden. Deze systemen herstellen de
homeostase.
Input hypothalamus:
• Endocriene systeem.
• Autonome zenuwstelsel (via de nucleus tractus
solitarius).
• Emotionele systeem.
1
, • Externe systemen, zoals visuele systeem en auditieve systeem.
De hypothalamus integreert de ontvangen informatie en zorgt
vervolgens voor:
• Aansturing van gedrag.
• Veranderingen in het autonome zenuwstelsel (via de
reticulaire formatie).
• Aansturing endocriene systeem.
• Emotionele gewaarwording.
Opbouw
De hypothalamus is opgebouwd uit drie
rostrocaudale/anterieurposterieure gebieden:
• Anterieur/Preoptisch gebied.
• Tuberal gebied.
• Posterieur gebied.
De hypothalamus is ook opgebouwd uit drie mediolaterale zones:
• Periventriculaire zone (= het gedeelte van de hypothalamus dat direct betrokken is bij het
endocriene systeem).
• Mediale zone.
• Laterale zone.
Suprachiasmatische nucleus Anterieur-periventriculaire • Ontvangt direct retinale
gebied input.
• Betrokken bij circadiaans
ritme.
Paraventriculaire nucleus Medio-tuberal gebied Bevat neurosecretoire neuronen.
Supraoptische nucleus Medio-tuberal gebied Bevat neurosecretoire neuronen.
Dorsomediale nucleus Medio-tuberal gebied • Voeding.
• Reproductie gedrag.
• Waterbalans.
• Temperatuurregulatie.
• Ouderlijk gedrag.
Ventromediale nucleus Medio-tuberal gebied • Voeding.
• Reproductie gedrag.
• Waterbalans.
• Temperatuurregulatie.
• Ouderlijk gedrag.
Nucleus arcuatus Venterolaterale en anterieure Registreert veranderingen in
deel van de hypothalamus leptineniveau.
Neuroendocriene systeem
De periventriculaire zone vormt het neuroendocriene systeem, doordat het via de hypofysesteel in
verbinding staat met de hypofyse.
Hypofyse
De hypofyse bestaat uit twee delen:
• Adenohypofyse = Anterieure deel van de hypofyse.
2
