1. WAT IS MEDISCHE ETHIEK?
1.1. Waarover gaat ethiek?
Ethiek gaat over alles waarbij je de vraag stelt: ‘hoe je moet handelen’, ‘of het geldig is op
kort als op lang termijn’, ‘of het haalbaar is voor alle betrokkene partijen’, …
Ethiek is de grondwaarde voor het menselijk handelen in het perspectief van
mens(on)waardigheid.
Ethiek als toegepaste filosofie heeft 4 accenten:
● Zonder keuze, geen ethiek
● Richtlijnen moeten nabijheid mogelijk maken (niet alleen beschermen, maar
toenadering tssn mensen beogen)
● We hebben ons met elkaar te bemoeien
● Reflectie blijvend en structureel inbouwen
Waarover gaat het niet?:
Alles waarvan je dankt dat dit 100% goed/slecht is. Een lijstje maken zal niet werken.
1.2. Waarom moet een vrv ethisch denken?
Welzijn bevorderen van moeder en kind en hun omgeving
Alle vrv handelen vanuit een ethische houding: durven vragen stellen en openstaan voor
interdisciplinair dialoog. Open houding = cruciaal.
1.3. Beroepsethiek is:
De ethiek met betrekking tot het prof handelen: een systematische bezinning op de vraag of
in het beroep wel het goede wordt gedaan
1.4. Heeft dit met normen en waarden te maken?
Ja & nee. Normen zijn vastgestelde afspraken. Dit mag en dit niet. De keuze hiervoor is
bepaald door de waarden die hierachter zitten.
Vb. Bij jou thuis is het een norm dat als je honger hebt, je iets neemt om te eten en eet waar
je wilt - Bij iemand anders moet die eten op afsgesproken tijdstippen en een bep plaats.
1.5. Is dit niet alleen voor ethici en filosofen?
Nee, zij zijn er om zaken scherper te stellen, om vragen te formuleren miss nog voor
anderen denken aan de vragen. Opiniestukken in de krant zijn vaak geschreven door hun.
Ethiek op de werkvloer, is geen theorie, dat is dag in dag uit met en voor mensen werken.
Vlaams welzijnsverbond:
● Vernieuwde aandacht voor ethiek
● Ethische bespreekbaarheid
● Kritische reflectie
● Afwegen van waarden
● Multidusciplinair overleg
, 2. VANWAAR EN WAAROM DE INTERESSE VOOR ETHIEK NODIG IS
2.1. De (r)evolutie van de medische mogelijkheden
Nieuwe ongekende dilemma’s
Vragen dat je hierbij kan stellen:
● Wie is best betrokken?
● Met welke nieuwe ongekende dilemma’s komen we in aanraking? Hoe zou je zelf
reageren mocht je in deze situatie zitten? Waarom?
● Welke mogelijke juridische invalshoeken komen hierdoor extra aan bod?
● Welke gevolgen kan dit maatschappelijk hebben?
● Voor welke keuze gaat men en waarom?
- zie casussen p.15-17
Wrongful birth: Schadevergoeding gevraagd door ouders voor fouten tijdens medische
begeleiding
Wrongful life: Schadevergoeding gevraagd door kind die met handicap is geboren; niet
toegekend in België
Ethisch-maatschappelijke vragen:
● Ethisch:
○ Leven als schade zien?
○ Leven als vergiftigd geschenk?
○ Welke argumenten? Welke grens?
● Maatschappelijk:
○ Emotioneel maatschapelijk debat over leven met een beperking
Besluit:
Ethische dilemma’s zijn niet zwart wit te bantwoorden. Aangezien geneeskunde een
relationeel en dynamisch gegeven is, zullen ethische dilemma’s ook altijd aanwezig zijn.
Ethisch debat blijft altijd een noodzaak binnen medische ethiek. Zolang er debat is is er
dialoog en gaan mensen met elkaar in relatie op zoek naar het beste.
2.2. Consumptie en commercialisering
Is geneeskunde commercieel te maken?
Wanneer wordt pt cliënt?
Wat kan in welk land (juridisch)?
Omdat het niet simpel is rechtlijnige antwoorden te geven en omdat vragen en
mogelijkheden ook voortdurend evolueren, werd RCBE (raadgevend comité voor bio-ethiek)
ontwikkeld voor advies.
2.3. Digitale gezondheids(r)evolutie
- ‘verbetergeneeskunde’ -> voor meer welzijn
- Gezondheidsapp gevalideerd door de overheid
- ‘In 2045 wil ik de keuze krijgen of ik behandeld word door een dokter of door een robot’
- Kritische reflectie
- Evolutie tonen: maatschappelijke betrokkenheid
- Gezondheidsapplicaties
1.1. Waarover gaat ethiek?
Ethiek gaat over alles waarbij je de vraag stelt: ‘hoe je moet handelen’, ‘of het geldig is op
kort als op lang termijn’, ‘of het haalbaar is voor alle betrokkene partijen’, …
Ethiek is de grondwaarde voor het menselijk handelen in het perspectief van
mens(on)waardigheid.
Ethiek als toegepaste filosofie heeft 4 accenten:
● Zonder keuze, geen ethiek
● Richtlijnen moeten nabijheid mogelijk maken (niet alleen beschermen, maar
toenadering tssn mensen beogen)
● We hebben ons met elkaar te bemoeien
● Reflectie blijvend en structureel inbouwen
Waarover gaat het niet?:
Alles waarvan je dankt dat dit 100% goed/slecht is. Een lijstje maken zal niet werken.
1.2. Waarom moet een vrv ethisch denken?
Welzijn bevorderen van moeder en kind en hun omgeving
Alle vrv handelen vanuit een ethische houding: durven vragen stellen en openstaan voor
interdisciplinair dialoog. Open houding = cruciaal.
1.3. Beroepsethiek is:
De ethiek met betrekking tot het prof handelen: een systematische bezinning op de vraag of
in het beroep wel het goede wordt gedaan
1.4. Heeft dit met normen en waarden te maken?
Ja & nee. Normen zijn vastgestelde afspraken. Dit mag en dit niet. De keuze hiervoor is
bepaald door de waarden die hierachter zitten.
Vb. Bij jou thuis is het een norm dat als je honger hebt, je iets neemt om te eten en eet waar
je wilt - Bij iemand anders moet die eten op afsgesproken tijdstippen en een bep plaats.
1.5. Is dit niet alleen voor ethici en filosofen?
Nee, zij zijn er om zaken scherper te stellen, om vragen te formuleren miss nog voor
anderen denken aan de vragen. Opiniestukken in de krant zijn vaak geschreven door hun.
Ethiek op de werkvloer, is geen theorie, dat is dag in dag uit met en voor mensen werken.
Vlaams welzijnsverbond:
● Vernieuwde aandacht voor ethiek
● Ethische bespreekbaarheid
● Kritische reflectie
● Afwegen van waarden
● Multidusciplinair overleg
, 2. VANWAAR EN WAAROM DE INTERESSE VOOR ETHIEK NODIG IS
2.1. De (r)evolutie van de medische mogelijkheden
Nieuwe ongekende dilemma’s
Vragen dat je hierbij kan stellen:
● Wie is best betrokken?
● Met welke nieuwe ongekende dilemma’s komen we in aanraking? Hoe zou je zelf
reageren mocht je in deze situatie zitten? Waarom?
● Welke mogelijke juridische invalshoeken komen hierdoor extra aan bod?
● Welke gevolgen kan dit maatschappelijk hebben?
● Voor welke keuze gaat men en waarom?
- zie casussen p.15-17
Wrongful birth: Schadevergoeding gevraagd door ouders voor fouten tijdens medische
begeleiding
Wrongful life: Schadevergoeding gevraagd door kind die met handicap is geboren; niet
toegekend in België
Ethisch-maatschappelijke vragen:
● Ethisch:
○ Leven als schade zien?
○ Leven als vergiftigd geschenk?
○ Welke argumenten? Welke grens?
● Maatschappelijk:
○ Emotioneel maatschapelijk debat over leven met een beperking
Besluit:
Ethische dilemma’s zijn niet zwart wit te bantwoorden. Aangezien geneeskunde een
relationeel en dynamisch gegeven is, zullen ethische dilemma’s ook altijd aanwezig zijn.
Ethisch debat blijft altijd een noodzaak binnen medische ethiek. Zolang er debat is is er
dialoog en gaan mensen met elkaar in relatie op zoek naar het beste.
2.2. Consumptie en commercialisering
Is geneeskunde commercieel te maken?
Wanneer wordt pt cliënt?
Wat kan in welk land (juridisch)?
Omdat het niet simpel is rechtlijnige antwoorden te geven en omdat vragen en
mogelijkheden ook voortdurend evolueren, werd RCBE (raadgevend comité voor bio-ethiek)
ontwikkeld voor advies.
2.3. Digitale gezondheids(r)evolutie
- ‘verbetergeneeskunde’ -> voor meer welzijn
- Gezondheidsapp gevalideerd door de overheid
- ‘In 2045 wil ik de keuze krijgen of ik behandeld word door een dokter of door een robot’
- Kritische reflectie
- Evolutie tonen: maatschappelijke betrokkenheid
- Gezondheidsapplicaties
