Lucas Delmeiren
Language and the Brain:
module 1
Benaderingen in de studie van
taal en brein
Inhoudstafel
Basisbegrippen in de studie van taal, cognitie en het brein....................................................................3
Cognitie..............................................................................................................................................3
Psycholinguïstiek: de studie van taalprocessen via experimenten..........................................................4
Vraag 1: Wat heb je nodig voor een psycholinguïstisch onderzoek?...................................................4
Vraag 2: Wat wil “task-impurity” zeggen, waarom is het een probleem voor cognitieve
onderzoekers, en hoe kan het worden opgelost?...............................................................................5
Vraag 3: Wat zijn de voor -en nadelen van de psycholinguïstiek?.......................................................5
Voordelen.......................................................................................................................................5
Nadelen..........................................................................................................................................5
Neurolinguïstiek: de studie van taalprocessen bij patiënten..................................................................6
Vraag 1: Wat bestudeert de neurolinguïstiek?....................................................................................6
Vraag 2: Wat zijn de 5 theoretische uitgangspunten van de neurolinguïstiek?...................................6
Modulariteit....................................................................................................................................6
Anatomische modulariteit..............................................................................................................6
Universaliteit...................................................................................................................................6
Subtractiviteit.................................................................................................................................7
Transparantie..................................................................................................................................7
Vraag 3: Naar welke drie belangrijke fenomenen gaan neurolinguïsten op zoek in hun onderzoek,
en wat zijn de belangrijkste nadelen van deze onderzoeksmethoden?..............................................7
Vraag 4: Welke twee soorten studiedesigns kom je tegen binnen het vakgebied van de
neurolinguïstiek, en wat zijn de voor -en nadelen ervan?..................................................................8
Voordelen.......................................................................................................................................8
Nadelen..........................................................................................................................................8
Neurowetenschap van taal: de studie van taalprocessen in het brein....................................................9
Vraag 1: Hoe gaat men in de neurowetenschap tewerk?...................................................................9
Vraag 2: Op basis van welke twee belangrijkste parameters kunnen technieken voor de studie van
breinactiviteit worden opgedeeld?.....................................................................................................9
1
,Lucas Delmeiren
Naturally occuring lesions.............................................................................................................10
Single-unit recording.....................................................................................................................10
EEG...............................................................................................................................................10
PET................................................................................................................................................10
fMRI..............................................................................................................................................10
MEG..............................................................................................................................................11
TMS...............................................................................................................................................11
tDCS..............................................................................................................................................11
Vraag 3: Wat heeft deze benadering ons geleerd over taal en het brein?........................................11
Vraag 4: Waarom is het belangrijk om zicht te krijgen op de manier waarop het brein is
geconnecteerd (= connectoom)?......................................................................................................11
Vraag 5: Welke twee principes zijn van toepassing op de organisatie van complexe systemen en hoe
kan dit worden toegepast op het menselijke brein?.........................................................................12
Principe van kostenbeheersing.....................................................................................................12
Principe van efficiëntie..................................................................................................................12
Vraag 6: Wat zijn de voor- en nadelen van de neurowetenschap?...................................................12
Voordelen.....................................................................................................................................12
Nadelen........................................................................................................................................12
Vraag 7: Hoe ziet het brein eruit?.....................................................................................................13
Vraag 8: Welke verschillende manieren bestaan er om breindelen te beschrijven?.........................14
Computationele cognitieve wetenschap: maken van computermodellen om taalprocesen beter te
bergrijpen.............................................................................................................................................15
Vraag 1: Wat is het verschil tussen computationeel modelleren van cognitie en artificiële
intelligentie?.....................................................................................................................................15
Computationeel modelleren.........................................................................................................15
Artificiële intelligentie...................................................................................................................15
Vraag 2: Wat is het voornaamste verschil tussen connectionistische modellen en andere modellen
als het gaat om de manier waarop het model zaken kan leren? Wat zijn de limitaties?...................16
Verschillen....................................................................................................................................16
Limitaties......................................................................................................................................16
Vraag 3: Wat is het voornaamste verschil tussen production systems en connectionistische
modellen? Wat zijn de voor- en nadelen van deze benadering?......................................................17
Voordelen.....................................................................................................................................17
Nadelen........................................................................................................................................17
Vraag 4: Waarom is het nuttig om de vraag te stellen welke benadering de meest nuttige is en het
meeste informatie biedt over cognitieve processen?.......................................................................17
2
, Lucas Delmeiren
Basisbegrippen in de studie van taal, cognitie en
het brein
Cognitie
Taal als een complex systeem:
Verschillende vaardigheden:
o Luisteren
o Lezen
o Spreken
o Schrijven
Receptief: luisteren en lezen
Productief: spreken en schrijven
Mondeling vaardigheden: luisteren, lezen en spreken
Geletterdheid en schriftelijk: lezen, spreken en schrijven
Verschillende niveaus:
o Fonetische niveau – allofonen
o Fonologische niveau – foneem
o Orthografische niveau – grafemen (lezen)
o Morfologisch niveau – morfeem
o Lexicaal niveau - woordvormen
o Semantisch niveau – woordbetekenis
o Syntactisch niveau – zinbetekenis
o Discours niveau – lange teksten begrijpen
o Pragmatisch niveau – context
Tijdens elk van deze vaardigheden moeten de taalniveaus samenwerken om de taalactiviteit uit te
voeren:
We bekijken de interne processen (= cognitie) die hiervoor noodzakelijk zijn
3
Language and the Brain:
module 1
Benaderingen in de studie van
taal en brein
Inhoudstafel
Basisbegrippen in de studie van taal, cognitie en het brein....................................................................3
Cognitie..............................................................................................................................................3
Psycholinguïstiek: de studie van taalprocessen via experimenten..........................................................4
Vraag 1: Wat heb je nodig voor een psycholinguïstisch onderzoek?...................................................4
Vraag 2: Wat wil “task-impurity” zeggen, waarom is het een probleem voor cognitieve
onderzoekers, en hoe kan het worden opgelost?...............................................................................5
Vraag 3: Wat zijn de voor -en nadelen van de psycholinguïstiek?.......................................................5
Voordelen.......................................................................................................................................5
Nadelen..........................................................................................................................................5
Neurolinguïstiek: de studie van taalprocessen bij patiënten..................................................................6
Vraag 1: Wat bestudeert de neurolinguïstiek?....................................................................................6
Vraag 2: Wat zijn de 5 theoretische uitgangspunten van de neurolinguïstiek?...................................6
Modulariteit....................................................................................................................................6
Anatomische modulariteit..............................................................................................................6
Universaliteit...................................................................................................................................6
Subtractiviteit.................................................................................................................................7
Transparantie..................................................................................................................................7
Vraag 3: Naar welke drie belangrijke fenomenen gaan neurolinguïsten op zoek in hun onderzoek,
en wat zijn de belangrijkste nadelen van deze onderzoeksmethoden?..............................................7
Vraag 4: Welke twee soorten studiedesigns kom je tegen binnen het vakgebied van de
neurolinguïstiek, en wat zijn de voor -en nadelen ervan?..................................................................8
Voordelen.......................................................................................................................................8
Nadelen..........................................................................................................................................8
Neurowetenschap van taal: de studie van taalprocessen in het brein....................................................9
Vraag 1: Hoe gaat men in de neurowetenschap tewerk?...................................................................9
Vraag 2: Op basis van welke twee belangrijkste parameters kunnen technieken voor de studie van
breinactiviteit worden opgedeeld?.....................................................................................................9
1
,Lucas Delmeiren
Naturally occuring lesions.............................................................................................................10
Single-unit recording.....................................................................................................................10
EEG...............................................................................................................................................10
PET................................................................................................................................................10
fMRI..............................................................................................................................................10
MEG..............................................................................................................................................11
TMS...............................................................................................................................................11
tDCS..............................................................................................................................................11
Vraag 3: Wat heeft deze benadering ons geleerd over taal en het brein?........................................11
Vraag 4: Waarom is het belangrijk om zicht te krijgen op de manier waarop het brein is
geconnecteerd (= connectoom)?......................................................................................................11
Vraag 5: Welke twee principes zijn van toepassing op de organisatie van complexe systemen en hoe
kan dit worden toegepast op het menselijke brein?.........................................................................12
Principe van kostenbeheersing.....................................................................................................12
Principe van efficiëntie..................................................................................................................12
Vraag 6: Wat zijn de voor- en nadelen van de neurowetenschap?...................................................12
Voordelen.....................................................................................................................................12
Nadelen........................................................................................................................................12
Vraag 7: Hoe ziet het brein eruit?.....................................................................................................13
Vraag 8: Welke verschillende manieren bestaan er om breindelen te beschrijven?.........................14
Computationele cognitieve wetenschap: maken van computermodellen om taalprocesen beter te
bergrijpen.............................................................................................................................................15
Vraag 1: Wat is het verschil tussen computationeel modelleren van cognitie en artificiële
intelligentie?.....................................................................................................................................15
Computationeel modelleren.........................................................................................................15
Artificiële intelligentie...................................................................................................................15
Vraag 2: Wat is het voornaamste verschil tussen connectionistische modellen en andere modellen
als het gaat om de manier waarop het model zaken kan leren? Wat zijn de limitaties?...................16
Verschillen....................................................................................................................................16
Limitaties......................................................................................................................................16
Vraag 3: Wat is het voornaamste verschil tussen production systems en connectionistische
modellen? Wat zijn de voor- en nadelen van deze benadering?......................................................17
Voordelen.....................................................................................................................................17
Nadelen........................................................................................................................................17
Vraag 4: Waarom is het nuttig om de vraag te stellen welke benadering de meest nuttige is en het
meeste informatie biedt over cognitieve processen?.......................................................................17
2
, Lucas Delmeiren
Basisbegrippen in de studie van taal, cognitie en
het brein
Cognitie
Taal als een complex systeem:
Verschillende vaardigheden:
o Luisteren
o Lezen
o Spreken
o Schrijven
Receptief: luisteren en lezen
Productief: spreken en schrijven
Mondeling vaardigheden: luisteren, lezen en spreken
Geletterdheid en schriftelijk: lezen, spreken en schrijven
Verschillende niveaus:
o Fonetische niveau – allofonen
o Fonologische niveau – foneem
o Orthografische niveau – grafemen (lezen)
o Morfologisch niveau – morfeem
o Lexicaal niveau - woordvormen
o Semantisch niveau – woordbetekenis
o Syntactisch niveau – zinbetekenis
o Discours niveau – lange teksten begrijpen
o Pragmatisch niveau – context
Tijdens elk van deze vaardigheden moeten de taalniveaus samenwerken om de taalactiviteit uit te
voeren:
We bekijken de interne processen (= cognitie) die hiervoor noodzakelijk zijn
3
