Samenvatting alles van strafrecht en jeugdrecht + notities les

STRAFRECHT EN JEUGDRECHT
DEEL 1: ALGEMEEN STRAFRECHT


HOOFDSTUK 1: BELANGRIJKE BEGRIPPEN
1. WAT IS HET STRAFRECHT
Belangrijke begrippen
1. Wat is strafrecht?
- Strafrecht is een deel van het publiek recht
- Welke gedragingen strafbaar zijn -> wordt bepaald door de maatschappij, dat fluctueert
(bijvoorbeeld gedachtegoed van de mens ging veranderen over het gedacht over abortus:
vroeger was dit absoluut ten bozen en nu is dat toegelaten, hetzelfde met de doodstraf)
- Onder welke voorwaarden (voorwaarden om een bepaald misdrijf te hebben)
- In welke omstandigheden

 Tegenover welke personen? -> dit is belangrijk!
 Sancties en /of maatregelen
 Welke publiekrechtelijke organen zijn bevoegd en hoe

Bepaalde personen in specifieke situaties worden beschermd
 Bv. Slaan op buschauffeur -> minimum straf is hoger
 Broodjes stelen bij de Panos -> huisdiefstal

Onderscheid tussen
- Materieel strafrecht -> Sw. En bijzondere strafwetten
- Formeel strafrecht: Wetboek en Strafvordering

Materieel strafrecht= welke gedragingen zijn strafbaar, wat zijn de misdrijven?
Formeel strafrecht= procedure om die zaken te gaan omkaderen (dagvaardiging)

Legaliteitsbeginsel
= wettigheidsbeginsel
- Artikel 2 Sw. Bescherming individu
- Bescherming van de individu staat centraal
- Alles moet in de wet staan

Nullum cirmen sine lege
 Geen misdrijven zonder wet
 Als een gedraging niet strafbaar wordt gesteld door de wet, bent u niet strafbaar

Nulla poena sine lege
 Geen straf zonder wet
 Als er in het wetboek zou staan: op diefstal staat geen straf dan staat er daar geen straf op en kan je
geen straf oplopen door een diefstal te plegen
 Als er geen straf staat op bepaalde gedragingen dan ben je voor sommige zaken niet strafbaar (vb.
stelen van ouders,...)

Gevolgen
- Bronnen van het strafrecht= de wet
- Strikte interpretatie van de strafwet
- Geen terugwerkende kracht
- Recht wordt gedefinieerd in Sw. (vb. diefstal bij nacht)
- Verzwaarende omstandigheden zijn belangrijk om in acht te nemen! (bv. diefstal met geweld
of bedreiging bij nacht)
- Van toepassing op Belgisch grondgebied/Belgen in buitenland (als u Belg bent in het
buitenland zal op dat moment het Belgisch strafwet van werking zijn)

, 2. DE BRONNEN VAN HET RECHT

Wetgeving:
a) Internationaal: EVRM, BUPO
b) Nationaal: G.W., Sw. Complementaire wetten, bijzondere strafwetten,…

Rechtspraak: gezaghebbend (Hof van Cassatie) -> hoogste rechtscollege van ons land, doet enkel uitspraak
over de interpretatie en niet over de feiten van de zaak

Rechtsleer:
Complementaire wetten= wetten die aan het strafwetboek zijn verbonden

3. DE STRAFGERECHTEN: ORGANIGRAM

 HvC= Hof van Cassatie
 Arbeidshof en hof van beroep/ Hof van Assissen
 Arbeidsrechtbank/ondernemingsrechtbank/REA= rechtbank voor eerste aanleg
 Vredegerecht en Politierechtbank

Hof van beroep staat op hetzelfde niveau als het Hof van Assissen
 Hof van Beroep kan je geen Cassatie aan tekenen

4. WERKING IN DE TIJD: NIET-RETROACTIVITEIT VAN DE STRAFWET

 Gevolgen van legaltieitsbeginsel?
 Niet-retroactiviteit van de strengere strafwet
 Retroactiviteit van de mildere strafwet (bv. Op 1 maart 2020 is er een brandstichting, iemand
steekt een auto op straat in brand en vlucht weg, na een tijdje kunnen ze hem indentificeren, de
auto is volledig uitgebrand en hij bekent dat hij dit gedaan heeft, dit wordt gedagvaard -> in
tussentijd staat brandstichting 5-10 jaar straf -> de wetgever zegt bijvoorbeeld (is niet zo in
werkkelijkheid, gewoon een voorbeeld) we gaan de straf voor brandstichting verlagen naar
maximum 2 jaar -> moment dat de persoon voor de rechter staat is het een straf voor maximum 2
jaar -> er zal dus een retroactiviteit van de mildere strafwet zijn)

In 2000 (abrotus niet meer strafbaar) zeggen ze dat abortus niet meer strafbaar is, je wordt gevorderd voor
een strafbaar feit over abortus in 1998 (hier was het toen wel strafbaar) en je verschijnt nu voor de rechter -
> terugwerkende kracht, retroactivieit van de mildere strafwet

Nieuwe strafwet over verkrachting op 1/6/2022 -> opsluiting 10-15 jaar
Jan verkracht iemand op 1/1/2020 -> opsluiting van 5-10 jaar
Hij wordt nu gedagvaard
Vandaag 15/2/2023 nieuwe strafwet over de verkrachting
 Er zal dus sprake zijn van een opsluiting van 10-15 jaar
 Jan heeft verkracht toen de wet op 10-15 jaar stond
 Niet-retroactiviteit van de strengere strafwet
 Het is nu strenger, het is niet-retroactief
 Nu strengere strafwet, dus je kan niet terug keren in de tijd
 Niet-terugwerkend

 Milder terug werken
 Strenger niet terugwerken
 Een strengere strafwet werkt niet terug in de tijd, de mildere strafwet wel
 Strafwet werkt niet terug in de tijd
 Iets dat nu strafbaar is en vroeger niet, dan werkt dat niet terug
 Altijd kijken naar wat strafbaar is op het moment van de feiten

, 5. DE WERKING VAN DE STRAFWET IN DE RUIMTE
- Artikel 3 en 4 Sw.

Territoraliteitsbeginsel:
- Misdrijven gepleegd in België: Belgische wet, ongeacht nationaliteit van pleger
- Afwijking enkel mogelijk als in wet bepaald is (art. 6 tot 14 V.T.Sv.)

6. DE WERKING VAN DE STRAFWET TEN OVERSTAAN VAN EEN PERSOON
- Principe: strafwet van toepassing op alle (natuurlijke en rechts) personen op Belgische
grondgebied, ongeacht hun nationaliteit
- Belang hoedanigheid/functie van dader/slachtoffer
- Trainer verkracht zijn leerling -> verzwarende factor van het misdrijf
- Strafrechtelijke immuniteit -> bepaalde personen zijn strafrechterlijk immuun (bijvoorbeeld de
koning, parlementsleden bij het uitvoeren van hun mandaat)
- Strafrechtelijke immuniteit bijvoorbeeld Chrisitian Van Eycken (Vlaams Parlementslid) ->
opheffing onschendbaarheid gevraagd waardoor hij veroordeeld kon woorden voor moord

HOOFDSTUK 2: DE MISDRIJVEN
- Misdrijf is niet hetzelfde als misdaad!!
1. INDELING VAN DE MISDRIJVEN

Het begrip ‘misdrijf’ (1.1)
Geen definitie in de wet
•een menselijke gedraging: actief of passief
 Actief= ik sla, ik steel, ik steek brand
 Passief= een persoon in nood niet helpen
•strafbare gedraging: omschreven in wet
•door de wet bestrafte gedraging (strafrechtelijk): belang toepassing algemene strafrechtsprincipes
 Slage en verwondingen= letsels/verwondingen toebrengen`
 Diefstal= het opzettelijk wegnemen van een goed dat geheel of ten dele aan een ander toebehoort

De wettelijke indeling van de gemeenrechtelijke misdrijven (1.2)
artikel 1 Sw. ~ straffen

- misdaden: geldboete min. 26 €
 opsluiting of hechtenis (= of> 5j.)

- wanbedrijven: geldboete min. 26 €
 GS 8d –5 j.

- overtredingen: geldboete 1€-25 €
 GS 1-7 d.

Wettelijke indeling van de gemeenrechtelijke misdrijven (1.2)
Artikel 1 Sw. ~ straffen
- Misdaden: geldboete min. 26 euro, opsluiting of hechtenis (= of > 5 jaar)
- Wanbedrijven: geldboete min. 26 euro, gevangenisstraf 8 dagen tot 5 jaar
- Overtreding: geldboete 1 euro tot 25 euro, gevangenisstraf 1 tot 7 dagen

Gevangenisstraf = wanbedrijf
Opsluiting = misdaad

,  Bevoegdheid strafgerecht verbonden met voorlopige kwalificatie misdrijf. Openbaar ministerie
heeft monopolie op strafvordering, zij geven daar een kwalificatie op. Ze plakken er een
VOORLOPIGE kwalificatie op, de rechtbank zal uiteindelijk zelf kijken naar het dossier en er een
DEFINITIEVE kwalificatie opplakken.
 Aan de hand van de misdrijf aangegeven in het Sw kan je zien wie er bevoegd is.
- Misdaden: Hof van Assisen
o Geen permanent rechtcollege, 12 juryleden = heel duur
 Bijvoorbeeld; namaak rijbewijs = valsheid in geschriften
(document vervalsen dat een openbare authentieken akte is.)
Ook dit komt voor het Hof van Assisen.
- Wanbedrijven: Correctionele Rechtbank (Rechtbank Eerste Aanleg)
- Overtredingen: Politierechtbank (zal alles met verkeer behandelen,
inbreuken op de wegverkeerswet. Ook al gaat het over een hogere boete.)

OPGELET; aard van het strafgerecht is niet beslissend voor bepaling aard van het
misrijf.

Denaturatie t.g.v. verzachtende omstandigheden
Verzachtende omstandigheden: individuele omstandigheden die in rekening
worden genomen bij het bepalen van een straf of sanctie en die kunnen leiden
tot een mildere strafmaat. -> dit kan maar slechts eenmaal toegepast worden

Denaturatie is ofwel
a) Contraventionalisering: omzetting van wanbedrijf naar overtreding
b) Correctionalisering: omzetting van misdaad naar wanbedrijf
o Kan veroordeeld worden voor het Hof van Assisen naar
Correctionele rechtbank.
o De misdaad correctionaliseren naar een wanbedrijf
Kan door zowel onderzoeks-als vonnisgerechten (max. 1x)

Bijvoorbeeld: afpersing bij nacht door twee personen met een wapen. (Let op;
verschil diefstal en afpersing.)
Artikel 468 Sw. + 470, 471 Sw.
Deze zaken worden meestal gecorrectionaliseerd naar een wanbedrijf. De
straffen die erop staan in het strafwetboek worden meestal niet zo zwaar
gegeven.
Art. 80 Sw.  verzachtende omstandigheden (correctionalisatie!!)
Art. 79 Sw.  verzachtende omstandigheden (criminele straffen)
- Criminele straf = veroordeeld voor misdaad door het Hof van Assisen
- Correctionele straf = Wanbedrijf (correctionele rechtbank)

Bijvoorbeeld; Valsheid in geschriften= 5-10 jaar  gecorrectionaliseerd naar 1
maand tot 5 jaar
- Examen; strafbaarstelling; 5 tot 10 jaar (Wel bijschrijven; na
correctionalisatie; 1 maand tot 5 jaar.

 Er moet altijd rekening gehouden worden met verzachtende
omstandigheden. Er MOET gecorrectionaliseerd worden.
 Alles waar ‘levenslang’ opstaat is niet correctionaliseerbaar. (20 tot 30 jaar
opsluiting) Je zit nog altijd met een opsluiting DUS Hof van Assisen!

 Men heeft geprobeert het Hof van Assisen af te schaffen en alles te
correctionaliseren. Het HvA is ingeschreven in de Grondwet, een
grondwetswijziging/ herziening is niet makkelijk. Ze gingen de grondwet