Samenvatting arbeidsrecht

H1 – BEGRIP EN SITUERING VAN HET ARBEIDSRECHT

1 WAT IS ARBEIDSRECHT



Arbeidsrecht
▪ Arbeidsrecht
➔ Arbeidsovereenkomst, loonbescherming, collectief arbeidsrecht
o Verhouding tussen werkgever en werknemer → regelt arbeidsverhouding
o Van toepassing op werknemers & werkgevers zowel individueel als collectief
o GEEN personeel v/d federale overheid, gewest, gemeenschap (=administratief recht)
o Onderdelen
- Arbeidsovereenkomstrecht = rechten en plichten v/d werkgever en werknemer
behandeld vb. soorten arbeidsovereenkomsten, aansprakelijkheid
- Arbeidsbeschermingsrecht = doel werknemer beschermen bij het uitvoeren van
de arbeid
- Wetgeving op bescherming van het loon
- Collectief arbeidsrecht = relaties tussen vakbond en werkgever of
werkgeverorganisaties
- Arbeidsmarktrecht = regelt de toegang tot arbeidsmarktrecht
- Sociaal handhavingsrecht = bevat regelt ivm toezicht op de naleving van het
arbeidsrecht en de sancties ingeval van overtreding



Sociaal zekerheidsrecht
o Rijkdom herverdelen & risico’s dekken → zodat iedereen van levensonderhoud kon
voorzien
o Van toepassing op ambtenaren, zelfstandigen, werkgevers/nemers
o Vb. pensioenverzekering, gezinsbijslagen, ziekte- en invaliditeitsverzekering
o Bijstandsregelingen = minimum voorzieningen die worden uitgebouwd voor mensen
die door de mazen van het net van de SZ vielen
Vb. recht op maatschappelijke integratie, inkomensgarantie, tegemoetkoming voor
gehandicapten, …


2 ONTSTAAN VAN HET ARBEIDSRECHT
1789 → principes v/d franse revolutie
➢ Vrijheid, gelijkheid, broederlijkheid
➢ 2 artikelen over arbeidsovereenkomst
➢ Werd gezien als een soort huur overeenkomst
➢ Onderling regelen van zaken zoals vb. loon, vakantie
1804 → Opstellen v/d Code Civil
➢ Principes van de Franse revolutie krijgen juridische vertaling
➢ Partijen kunnen obv gelijkheid in vrijheid een overeenkomst sluiten waarbij de ene
zijn diensten verhuurt aan de ander
➢ Liberalisme → overheid komt er niet tussen

,Industriële revolutie
1770-1850
 Uitvindingen stoommachines, textielnijverheid, steenkool
1870-1910
 Opkomst staalindustrie, chemische nijverheid, elektriciteit
 Evolutie v/d agrarische samenleving met ambacht → industriële samenleving met
fabrieken

1886 → keerpunt
➢ Grote stakingen tegen werkomstandigheden
➢ ‘Commissie voor Nijverheidsarbeid’
- Opgericht door Leopold II
- DOEL: arbeidsomstandigheden van de arbeiders te onderzoeken ter
verbeteringen van het lot van de werkende klassen
1885 → oprichting Belgische Werklieden Partij
➢ Socialistische partij ijverde voor het democratisch stemrecht
➢ Tegen het liberalisme
➢ Ijverde voor meer staatmenging
1891 → Rerum Novarum
➢ Pauselijke encycliek over slechte arbeidsomstandigheden van de arbeiders
➢ Waren bang dat de arbeiders anders in de socialistische/communistische zuil zouden
stappen
1894 → Algemeen meervoudig stemrecht
1895 → Eerste ministerie van Arbeid

➔ Eerste wetten ‘arbeidsrecht’
Loonbeschermingswet → verbod loon in natura te betalen
Arbeidsongevallenwetgeving
Invoering van de 8-urendag en 48-uren week
Opheffen coalitieverbod
➔ Meer omvattende wetten over statuur werknemers
1900 - Wet op de arbeidsovereenkomst voor arbeiders
1920 - Wet op de arbeidsovereenkomst voor bedienden
Verklaart onderscheid tussen arbeiders en bedienden
Na 1945
➢ Sociaal pact
➢ Doorbraak van sociale zekerheid
➢ Meer collectief overleg tussen werknemers en werkgeverorganisaties

,H2 – BRONNEN VAN HET ARBEIDSRECHT



• Recht is een geheel van regels
• Regels zijn terug te vinden in rechtsbronnen
• Belang → je moet weten welke regels je moet toepassen in een concrete situatie
• Rechtsbronnen zijn internationaal als nationaal




1 INTERNATIONALE RECHTSBRONNEN
⊲ Bilaterale verdragen = verdrag tussen 2 landen
⊲ Multilateraal verdrag = verdrag tussen meerdere landen
→Als een verdrag deel uitmaakt van een intern recht heeft het voorrang op nationale
rechtsbronnen

Totstandkoming verdragen / ratificatieprocedure

1) Onderhandelen
2) Ondertekenen
3) Goedkeuren door parement
4) Bekrachtigen – ratificatie door de uitvoerende macht
5) Publicatie in het staatsblad
6) Inwerkingtreding
 DAN PAS van kracht in interne rechtsorde
 Hebben soms directe werking, niet altijd
 Kunnen opgezegd worden

, 1.1 De Verenigde Naties (VN)
 Internationale vrede bewaren
 Internationale samenwerking (sociaal, cultureel)
 Bevorderen v/d rechten v/d mens
 Belangrijke verdragen
- UVRM (Universele Verklaring voor de Rechten van de Mens)
- BUPO (Internationaal verdrag inzake burgerlijke en politieke rechten)
- IVESC (Internationaal verdrag inzake economische, sociale en culturele rechten)



1.2 Internationale Arbeidsorganisatie (I.A.O)
 Instelling van de VN
 Elke afvaardiging binnen de IAO is driedelig samengesteld (vertegenwoordigers v/d
regering, werkgevers, vakbonden)
 Werkt dingen uit ter verbetering van de arbeidsvoorwaarden en bevordering v/d sociale
rechtvaardigheid
 Verdragen v/d IAO hebben een internationale harmonisatie
 Jaarlijkse internationale arbeidsconferentie
 Stelt aanbevelingen of conventies op
→190 conventies (kinderarbeid) & 206 aanbevelingen (HIV, aids)



1.3 Organisaties voor economische samenwerking en
ontwikkeling
 Samenwerkingsverband tussen 34 geïndustrialiseerde landen
 Vooral invloed op algemeen sociaaleconomisch beleid van het land
 Gedragscode multinationale ondernemingen



1.4 Raad van Europa
 Opgericht in 1949
 47 lidstaten
 Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens & fundamentele vrijheden waarborgen
 EVRM (art. 11)
 Op sociaal vlak is het belangrijk dat Europees Sociaal Handvest tot stand kwam (omvat
rechten zoals: vrijheid van organisatie, sociale zekerheid, recht van gezin op sociale)