MISDAADANALYSE EN DADERPROFILERING
HOORCOLLEGE 1
Er zijn een aantal misdaadanalysevragen die opdoen bij het lezen van artikelen over criminaliteit,
bijvoorbeeld bij onderstaand artikel:
Als er wordt gesproken over een percentuele daling; wat wordt hier dan precies mee bedoeld?
Het is hiervoor belangrijk om te kijken naar hoe de trend er in de jaren daarvoor uit zag. Er kan
bijvoorbeeld al langere tijd sprake zijn van een daling. Daarnaast is het belangrijk om te kijken
naar de absolute aantallen waarover wordt gesproken. Is er een stijging van 10 naar 12 of van
2000 naar 3000? Dit is wel een degelijk verschil.
Het is belangrijk de definitie van hot spots verder uit te breiden. Hoe worden de hot spots uit het
artikel bepaald? Vervolgens wordt er in het artikel ook gesproken over dadergerichte aanpak,
maar wie zijn precies de daders? Hoe bepaal je de effectiviteit van de aanpak? Er zitten hier
overal aannames achter. Het is belangrijk om hierbij stil te staan bij het lezen van dit soort
artikelen.
ONTWIKKELING MISDAADANALYSE 1
Pas sinds 1970 waren de eerste ontwikkelingen op het gebied van misdaadanalyses zichtbaar.
Daarvoor werden enkel praktische politietips genoteerd. In 1985 kwam de eerste nota uit over
criminaliteit en de samenleving. Welke ontwikkelingen waren er in de criminaliteit? In 1986 werd
de CID opgericht. Hier werden de eerste analytische vraagstukken nader onderzocht. Vervolgens
kregen verschillende personen en instanties de ingeving dat het belangrijk en zinvol was om wat
met alle verzamelde data te gaan doen. Een commissie toonde aan dat er tot op heden niks met
alle verzamelde informatie werd gedaan. De informatie werd wel systematisch verzameld, maar er
werd vervolgens niks meer mee gedaan. Als gevolg van dit ontstond in 1996 de Oprichting
Landelijk Netwerk Misdaadanalyse.
DEFINITIES MISDAADANALYSE
,De eerste definities van misdaadanalyse werden gevormd. In 1989 werd de volgende definitie
gehanteerd: “Het opsporen en inzichtelijk maken van verbanden tussen criminaliteitsgegevens
onderling en tussen criminaliteitsgegevens en andere mogelijke relevante gegevens met het oog
op de praktijk van politie en Openbaar Ministerie.”
Na deze eerste definitie is de definitie nog een aantal keren aangepast. In 2001 werd de volgende
definitie in het leven geroepen: “Het zoeken naar en inzichtelijk maken van verbanden tussen
criminaliteitsgegevens onderling en/of tussen criminaliteitsgegevens en andere mogelijke
relevante gegevens met het oog op de praktische bestrijding van criminaliteit.”
Deze twee definities kijken beide niet naar de verklaringen van criminaliteit. Er wordt niet iets
gezegd over de manier waarop de verzamelde data moet worden gebruikt. Hoe ontstaat
criminaliteit en welke doeleinden heeft de misdaadanalyse nu eigenlijk?
Als gevolg hiervan werden nieuwe definities in het leven geroepen, zoals deze definitie uit 2002:
“Het in opdracht van politie en/of Openbaar Ministerie, door functionarissen van deze
organisaties, zoeken naar en inzichtelijk maken van verbanden tussen criminaliteitsgegevens
onderling en/of tussen criminaliteitsgegevens en andere mogelijke gegevens ten behoeve van een
product dat de besluitvorming door politie en Openbaar Ministerie aangaande de praktische
criminaliteitsbeheersing ondersteunt”.
Naar aanleiding van deze definitie werd de volgende vraag gesteld: Hoe kan misdaadanalyse
helpen gerichte interventies in te zetten én hoe kan het bijdragen aan opsporingsactiviteiten?
Vervolgens werd in 2004 deze definitie gevormd als gevolg hiervan: “Het beoordelen van het
geheel aan beschikbare informatie op betekenis voor de voorkoming en bestrijding van
criminaliteit, met als doel vertaling van het uit die informatie te verkrijgen inzicht naar praktische
aanbevelingen voor beleidsontwikkeling en de planning en uitvoering van concrete preventieve
acties en opsporingsactiviteiten”.
ONTWIKKELING MISDAADANALYSE 2 EN 3
In 2001 werd het eerste congres voor criminaliteitsanalyse in Nederland georganiseerd. Daarna
was er een ontwikkeling zichtbaar van Informatie Gestuurde Opsporing (IGO) naar Informatie
Gestuurde Politie (IGP) naar wetenschappelijke methoden in de praktijk.
Hierna werd intelligence-led policing ingevoerd. Intelligence-led policing is de analyse van
criminele inlichtingen als een instrument voor besluitvorming, om de criminaliteit te verminderen
en preventie te faciliteren. Een belangrijk doel van intelligence-led policing is dat het ook echt iets
oplevert; er kunnen beslissingen worden genomen op de analyses die zijn uitgevoerd. Het doen
van analyses staat hierin centraal:
• Informatie omzetten in ‘intelligence’.
• Verzamelen, bewerken, veredelen, adviseren van/over informatie.
• Niet langer ondersteunende maar leidende/sturende positie in veiligheidsvraagstukken.
o Evidence-based.
• In Nederland werd er geswitcht van informatie gestuurde politie naar data gestuurde
politie.
,SOORTEN MISDAADANALYSES
In Amerika wordt de volgende indeling gehanteerd:
• Crime intelligence analysis = analyse over mensen die betrokken zijn bij misdaden.
• Tactical crime analysis = korte termijn ontwikkelingen van patrouilleroutes en
opsporingsprioriteiten.
• Strategic crime analysis = statistische trends, hotspots, problemen.
• Administrative crime analysis = analyses voor de politie, overheid, en gemeenschap.
Onderstaande indeling wordt in Nederland gehanteerd:
• Operationeel (korte termijn) = incidenten, zaken. Wat het meest actueel is. Politie,
bijzondere opsporingsdiensten (BOD’s), gemeenten.
• Tactisch (middellange termijn) = tijdelijke prio’s/projecten, zoals een aantal
opeenvolgende woninginbraken in een wijk. Politie, bijzondere opsporingsdiensten
(BOD’s), gemeenten.
• Strategisch (lange termijn) = langdurige problematiek. Politie, gemeenten, provincies.
OPERATIONELE ANALYSE
Operationele analyse richt zich op een bepaald incident (misdrijf) of een serie van gelinkte
incidenten (zaak). Ondersteunend aan een TGO, rechercheteam of een projectteam. Alle vormen
van gerichte analyse worden hier gebruikt, maar voornamelijk:
• Tijdlijnen: voorbeeld: zaak van Anne Faber. Wat weten we over de route die
bijvoorbeeld een slachtoffer heeft afgelegd? Hoe zeker weten we dit?
o Voorbeeld: chrono-analyse = netwerkanalyse of relatieschema in een tijdlijn (of
chronologische analyse). Combinatie met sociale netwerk analyse.
• Sociale netwerk analyse: hiervoor worden telefoons uitgelezen, taps gezet,
internetgebruik bekeken. Ook observaties worden hiervoor gebruikt, om het sociale
netwerk in kaart te brengen.
, • Scenario’s in de opsporing: hoe stuurt een scenario de opsporing?
• Gedragsdeskundige rechercheadvisering: psychologische profilering + geografische
daderprofilering.
TACTISCHE ANALYSE
De tactische analyse is de tussenfase tussen een operationele en strategische analyse. Hier zit
veel politiewerk in. Het ondersteunt besluitvorming over een projectmatige aanpak. De basis van
een tactische analyse is:
• ‘Restinformatie’ uit oude zaken.
• Informatie uit registratiesystemen.
• Aangevuld met andere bronnen → kan bijvoorbeeld leiden tot beeld van een criminele
organisatie.
Wanneer worden welke zaken in behandeling nemen? Projectteams moeten een product
presenteren. Dit is eigenlijk een projectvoorstel inclusief offerte. Welke zaken in behandeling
worden genomen is afhankelijk van de capaciteit, tijd en geld.
STRATEGISCHE ANALYSE
Het doel van een strategische analyse is om inzicht te scheppen in criminele
activiteiten/incidenten in een bepaalde periode.
Hiervoor wordt een CriminaliteitsBeeldAnalyse (CBA) of fenomeenanalyse uitgevoerd:
• Type/aard
• Kwantiteit
• Ontwikkeling
• Algemene profielanalyse
Aan de hand hiervan worden aanbevelingen voor beleid gegeven, bijvoorbeeld bepaalde
interventies.
De bronnen die hiervoor gebruikt worden zijn:
• Informatie uit registraties (kwantitatieve informatie)
o BVH: dagelijkse werkzaamheden
o BlueView (HKS): aangiftes en registraties
o Recherchesystemen (RBS, BVO, SUMM-IT)
HOORCOLLEGE 1
Er zijn een aantal misdaadanalysevragen die opdoen bij het lezen van artikelen over criminaliteit,
bijvoorbeeld bij onderstaand artikel:
Als er wordt gesproken over een percentuele daling; wat wordt hier dan precies mee bedoeld?
Het is hiervoor belangrijk om te kijken naar hoe de trend er in de jaren daarvoor uit zag. Er kan
bijvoorbeeld al langere tijd sprake zijn van een daling. Daarnaast is het belangrijk om te kijken
naar de absolute aantallen waarover wordt gesproken. Is er een stijging van 10 naar 12 of van
2000 naar 3000? Dit is wel een degelijk verschil.
Het is belangrijk de definitie van hot spots verder uit te breiden. Hoe worden de hot spots uit het
artikel bepaald? Vervolgens wordt er in het artikel ook gesproken over dadergerichte aanpak,
maar wie zijn precies de daders? Hoe bepaal je de effectiviteit van de aanpak? Er zitten hier
overal aannames achter. Het is belangrijk om hierbij stil te staan bij het lezen van dit soort
artikelen.
ONTWIKKELING MISDAADANALYSE 1
Pas sinds 1970 waren de eerste ontwikkelingen op het gebied van misdaadanalyses zichtbaar.
Daarvoor werden enkel praktische politietips genoteerd. In 1985 kwam de eerste nota uit over
criminaliteit en de samenleving. Welke ontwikkelingen waren er in de criminaliteit? In 1986 werd
de CID opgericht. Hier werden de eerste analytische vraagstukken nader onderzocht. Vervolgens
kregen verschillende personen en instanties de ingeving dat het belangrijk en zinvol was om wat
met alle verzamelde data te gaan doen. Een commissie toonde aan dat er tot op heden niks met
alle verzamelde informatie werd gedaan. De informatie werd wel systematisch verzameld, maar er
werd vervolgens niks meer mee gedaan. Als gevolg van dit ontstond in 1996 de Oprichting
Landelijk Netwerk Misdaadanalyse.
DEFINITIES MISDAADANALYSE
,De eerste definities van misdaadanalyse werden gevormd. In 1989 werd de volgende definitie
gehanteerd: “Het opsporen en inzichtelijk maken van verbanden tussen criminaliteitsgegevens
onderling en tussen criminaliteitsgegevens en andere mogelijke relevante gegevens met het oog
op de praktijk van politie en Openbaar Ministerie.”
Na deze eerste definitie is de definitie nog een aantal keren aangepast. In 2001 werd de volgende
definitie in het leven geroepen: “Het zoeken naar en inzichtelijk maken van verbanden tussen
criminaliteitsgegevens onderling en/of tussen criminaliteitsgegevens en andere mogelijke
relevante gegevens met het oog op de praktische bestrijding van criminaliteit.”
Deze twee definities kijken beide niet naar de verklaringen van criminaliteit. Er wordt niet iets
gezegd over de manier waarop de verzamelde data moet worden gebruikt. Hoe ontstaat
criminaliteit en welke doeleinden heeft de misdaadanalyse nu eigenlijk?
Als gevolg hiervan werden nieuwe definities in het leven geroepen, zoals deze definitie uit 2002:
“Het in opdracht van politie en/of Openbaar Ministerie, door functionarissen van deze
organisaties, zoeken naar en inzichtelijk maken van verbanden tussen criminaliteitsgegevens
onderling en/of tussen criminaliteitsgegevens en andere mogelijke gegevens ten behoeve van een
product dat de besluitvorming door politie en Openbaar Ministerie aangaande de praktische
criminaliteitsbeheersing ondersteunt”.
Naar aanleiding van deze definitie werd de volgende vraag gesteld: Hoe kan misdaadanalyse
helpen gerichte interventies in te zetten én hoe kan het bijdragen aan opsporingsactiviteiten?
Vervolgens werd in 2004 deze definitie gevormd als gevolg hiervan: “Het beoordelen van het
geheel aan beschikbare informatie op betekenis voor de voorkoming en bestrijding van
criminaliteit, met als doel vertaling van het uit die informatie te verkrijgen inzicht naar praktische
aanbevelingen voor beleidsontwikkeling en de planning en uitvoering van concrete preventieve
acties en opsporingsactiviteiten”.
ONTWIKKELING MISDAADANALYSE 2 EN 3
In 2001 werd het eerste congres voor criminaliteitsanalyse in Nederland georganiseerd. Daarna
was er een ontwikkeling zichtbaar van Informatie Gestuurde Opsporing (IGO) naar Informatie
Gestuurde Politie (IGP) naar wetenschappelijke methoden in de praktijk.
Hierna werd intelligence-led policing ingevoerd. Intelligence-led policing is de analyse van
criminele inlichtingen als een instrument voor besluitvorming, om de criminaliteit te verminderen
en preventie te faciliteren. Een belangrijk doel van intelligence-led policing is dat het ook echt iets
oplevert; er kunnen beslissingen worden genomen op de analyses die zijn uitgevoerd. Het doen
van analyses staat hierin centraal:
• Informatie omzetten in ‘intelligence’.
• Verzamelen, bewerken, veredelen, adviseren van/over informatie.
• Niet langer ondersteunende maar leidende/sturende positie in veiligheidsvraagstukken.
o Evidence-based.
• In Nederland werd er geswitcht van informatie gestuurde politie naar data gestuurde
politie.
,SOORTEN MISDAADANALYSES
In Amerika wordt de volgende indeling gehanteerd:
• Crime intelligence analysis = analyse over mensen die betrokken zijn bij misdaden.
• Tactical crime analysis = korte termijn ontwikkelingen van patrouilleroutes en
opsporingsprioriteiten.
• Strategic crime analysis = statistische trends, hotspots, problemen.
• Administrative crime analysis = analyses voor de politie, overheid, en gemeenschap.
Onderstaande indeling wordt in Nederland gehanteerd:
• Operationeel (korte termijn) = incidenten, zaken. Wat het meest actueel is. Politie,
bijzondere opsporingsdiensten (BOD’s), gemeenten.
• Tactisch (middellange termijn) = tijdelijke prio’s/projecten, zoals een aantal
opeenvolgende woninginbraken in een wijk. Politie, bijzondere opsporingsdiensten
(BOD’s), gemeenten.
• Strategisch (lange termijn) = langdurige problematiek. Politie, gemeenten, provincies.
OPERATIONELE ANALYSE
Operationele analyse richt zich op een bepaald incident (misdrijf) of een serie van gelinkte
incidenten (zaak). Ondersteunend aan een TGO, rechercheteam of een projectteam. Alle vormen
van gerichte analyse worden hier gebruikt, maar voornamelijk:
• Tijdlijnen: voorbeeld: zaak van Anne Faber. Wat weten we over de route die
bijvoorbeeld een slachtoffer heeft afgelegd? Hoe zeker weten we dit?
o Voorbeeld: chrono-analyse = netwerkanalyse of relatieschema in een tijdlijn (of
chronologische analyse). Combinatie met sociale netwerk analyse.
• Sociale netwerk analyse: hiervoor worden telefoons uitgelezen, taps gezet,
internetgebruik bekeken. Ook observaties worden hiervoor gebruikt, om het sociale
netwerk in kaart te brengen.
, • Scenario’s in de opsporing: hoe stuurt een scenario de opsporing?
• Gedragsdeskundige rechercheadvisering: psychologische profilering + geografische
daderprofilering.
TACTISCHE ANALYSE
De tactische analyse is de tussenfase tussen een operationele en strategische analyse. Hier zit
veel politiewerk in. Het ondersteunt besluitvorming over een projectmatige aanpak. De basis van
een tactische analyse is:
• ‘Restinformatie’ uit oude zaken.
• Informatie uit registratiesystemen.
• Aangevuld met andere bronnen → kan bijvoorbeeld leiden tot beeld van een criminele
organisatie.
Wanneer worden welke zaken in behandeling nemen? Projectteams moeten een product
presenteren. Dit is eigenlijk een projectvoorstel inclusief offerte. Welke zaken in behandeling
worden genomen is afhankelijk van de capaciteit, tijd en geld.
STRATEGISCHE ANALYSE
Het doel van een strategische analyse is om inzicht te scheppen in criminele
activiteiten/incidenten in een bepaalde periode.
Hiervoor wordt een CriminaliteitsBeeldAnalyse (CBA) of fenomeenanalyse uitgevoerd:
• Type/aard
• Kwantiteit
• Ontwikkeling
• Algemene profielanalyse
Aan de hand hiervan worden aanbevelingen voor beleid gegeven, bijvoorbeeld bepaalde
interventies.
De bronnen die hiervoor gebruikt worden zijn:
• Informatie uit registraties (kwantitatieve informatie)
o BVH: dagelijkse werkzaamheden
o BlueView (HKS): aangiftes en registraties
o Recherchesystemen (RBS, BVO, SUMM-IT)
