SAMENVATTING ONDERZOEK
Hbo-verpleegkunde leerjaar 2 periode 3.1
2018/2019
CHRISTELIJKE HOGESCHOOL WINDESHEIM
Bevat alle hoor- en werkcollege en verplichte literatuur. Uitgewerkt aan de hand van leerdoelen.
Literatuur: Praktijkonderzoek in zorg en welzijn 2e druk, Van der Donk en Van Lanen
,Inhoud
Week 1: Praktijkgericht Onderzoek: wat is het? ..................................................................................... 2
Week 2: Oriënteren: Praktijkprobleem ................................................................................................... 7
Week 3: Richten: Vraagstelling en deelvragen...................................................................................... 11
Week 4: Plannen: methoden van dataverzameling kiezen ................................................................... 15
Zelfstudie 1: Dataverzameling II: bestuderen en observeren ............................................................... 22
Zelfstudie 2: Zelfstudietaak bevragen ................................................................................................... 26
Zelfstudie 3: Data-analyse ..................................................................................................................... 30
1
,Week 1: Praktijkgericht Onderzoek: wat is het?
Leerdoelen
De student is in staat te omschrijven:
✓ Wat het specifieke van praktijkgericht onderzoek (PO) is
✓ Wat de relatie is tussen EBP en PO
✓ Wat het belang van PO is
✓ Wat de onderzoekscyclus is
✓ Welke onderzoeksvormen zijn er
Literatuur: Bestudeer: uit hoofdstuk 1 van het cursusboek, pp.21-41, 52-55
Cursusboek = Praktijkonderzoek in zorg en welzijn 2e druk, Van der Donk en Van Lanen
Praktijkonderzoek (ontwerponderzoek)
Definitie: praktijkonderzoek in zorg en welzijn is onderzoek dat wordt uitgevoerd door zorg- en
dienstverleners, waarbij op systematische wijze in interactie met de omgeving antwoorden
verkregen worden op vragen die ontstaan in de eigen beroepspraktijk en gericht zijn op
verbetering van deze praktijk.
Kenmerkend voor praktijkonderzoek is dat het wordt uitgevoerd in de beroepspraktijk en gericht is
op de verbetering ervan.
DOEL VAN PRAKTIJKONDERZOEK: gericht op het begrijpen en verbeteren van de eigen praktijk
Van toepassing op praktijkonderzoek (participatie):
• Kennisverwerving wordt direct aan de ontwikkeling en toetsing van nieuwe
handelingsmogelijkheden verbonden, om de levensomstandigheden en/of manier van
werken van de betrokkenen te verbeteren
• De onderzoekers en de mensen wier leven of werk onderwerp van onderzoek zijn, werken
samen en zijn gelijkwaardig, waarbij ze voor zover mogelijk alle fasen van het
onderzoeksproces samen doorlopen.
Professional die werkzaam zijn in de zorg- en welzijnssector hebben te maken met een voortdurend
veranderede beroepsomgeving. Alle veranderingen zorgen ervoor dat een deel van de kennis en
deskundigheid van een zorg- en dienstverlener snel veroudert en dat je als professional bij het
handelen in de dagelijkse praktijk niet genoeg hebt aan routines.
Andriessen spreekt over het onderzoekend vermogen van een professional in het hbo-werkveld en
onderscheidt drie componenten: een onderzoekende houding bezitten, kennis uit onderzoek van
anderen toepassen en zelf onderzoek doen.
Kenmerken van praktijkonderzoek:
• professionele leerstrategie
• ondersteuning in de besluitvorming
• reflectie en interactie
• noodzaak van vakliteratuur
• participatie van belanghebbenden
Reflecteren
Reflecteren helpt je om oordelen te vormen en beslissingen te nemen in alledaagse situaties.
Reflectie kan plaatsvinden op drie niveaus. We presenteren deze niveaus in de context van de zorg-
en welzijnssector:
• Het instrumentele niveau: het zichtbare handelen van de professional in de praktijk
2
, • Het substantiële niveau: de onderliggende uitgangspunten van het handelen als professional
• Het kritische niveau: de morele, ethische en andere normatieve overwegingen
Hoofddoelen van onderzoek
We onderscheiden drie hoofddoelen om een onderzoek uit te voeren:
1. Je wilt theorieën ontwikkelen of toetsen
2. Je wilt kennis toepasbaar maken in een brede beroepscontext
3. Je wilt op zoek gaan naar antwoorden op vragen in een specifieke beroepssituatie met als
doel deze situatie beter te begrijpen en waar nodig te verbeteren
Evidence based werken (EB/ EBP)
‘Evidence-based practice is het zorgvuldig, expliciet en oordeelkundig gebruik van het beste
bewijsmateriaal en evidence om beslissingen te nemen met individuele patiënten om de
zorgverlening te verbeteren. De praktijk van evidenct-based practice impliceert het toetsen en
integreren van individuele professionele kennis van de behandelaar, de wens en voorkeur van de
patiënt met het beste externe bewijsmateriaal dat vanuit systematisch onderzoek beschikbaar is.’
o Van verpleegkundigen wordt verwacht dat ze evidence-based kunnen werken:
▪ De zorg is gebaseerd op de best beschikbare kennis (wetenschappelijke kennis,
professionele kennis en ervaring en patiëntvoorkeuren)
▪ Vanuit die kennis de zorgpraktijk continu verbeteren.
o Van Hbo-verpleegkundigen wordt in de toekomst verwacht dat ze ten aanzien van het
evidence based werken op de afdeling de verantwoordelijkheid kunnen dragen en het
initiatief kunnen nemen.
De leercyclus van Klob
Cirkel: Concreet ervaren – reflectieve observatie – abstracte begripsvorming – actief uitproberen
De vier stappen van de leercirkel van kolb zijn:
1. Concrete ervaringen opdoen
2. Observeren van en reflecteren op opgedane ervaringen
3. Ervaringen waarover is nagedacht in een theoretisch kader plaatsen in integreren, en van
daaruit conclusies trekken voor het eigen handelen
3
Hbo-verpleegkunde leerjaar 2 periode 3.1
2018/2019
CHRISTELIJKE HOGESCHOOL WINDESHEIM
Bevat alle hoor- en werkcollege en verplichte literatuur. Uitgewerkt aan de hand van leerdoelen.
Literatuur: Praktijkonderzoek in zorg en welzijn 2e druk, Van der Donk en Van Lanen
,Inhoud
Week 1: Praktijkgericht Onderzoek: wat is het? ..................................................................................... 2
Week 2: Oriënteren: Praktijkprobleem ................................................................................................... 7
Week 3: Richten: Vraagstelling en deelvragen...................................................................................... 11
Week 4: Plannen: methoden van dataverzameling kiezen ................................................................... 15
Zelfstudie 1: Dataverzameling II: bestuderen en observeren ............................................................... 22
Zelfstudie 2: Zelfstudietaak bevragen ................................................................................................... 26
Zelfstudie 3: Data-analyse ..................................................................................................................... 30
1
,Week 1: Praktijkgericht Onderzoek: wat is het?
Leerdoelen
De student is in staat te omschrijven:
✓ Wat het specifieke van praktijkgericht onderzoek (PO) is
✓ Wat de relatie is tussen EBP en PO
✓ Wat het belang van PO is
✓ Wat de onderzoekscyclus is
✓ Welke onderzoeksvormen zijn er
Literatuur: Bestudeer: uit hoofdstuk 1 van het cursusboek, pp.21-41, 52-55
Cursusboek = Praktijkonderzoek in zorg en welzijn 2e druk, Van der Donk en Van Lanen
Praktijkonderzoek (ontwerponderzoek)
Definitie: praktijkonderzoek in zorg en welzijn is onderzoek dat wordt uitgevoerd door zorg- en
dienstverleners, waarbij op systematische wijze in interactie met de omgeving antwoorden
verkregen worden op vragen die ontstaan in de eigen beroepspraktijk en gericht zijn op
verbetering van deze praktijk.
Kenmerkend voor praktijkonderzoek is dat het wordt uitgevoerd in de beroepspraktijk en gericht is
op de verbetering ervan.
DOEL VAN PRAKTIJKONDERZOEK: gericht op het begrijpen en verbeteren van de eigen praktijk
Van toepassing op praktijkonderzoek (participatie):
• Kennisverwerving wordt direct aan de ontwikkeling en toetsing van nieuwe
handelingsmogelijkheden verbonden, om de levensomstandigheden en/of manier van
werken van de betrokkenen te verbeteren
• De onderzoekers en de mensen wier leven of werk onderwerp van onderzoek zijn, werken
samen en zijn gelijkwaardig, waarbij ze voor zover mogelijk alle fasen van het
onderzoeksproces samen doorlopen.
Professional die werkzaam zijn in de zorg- en welzijnssector hebben te maken met een voortdurend
veranderede beroepsomgeving. Alle veranderingen zorgen ervoor dat een deel van de kennis en
deskundigheid van een zorg- en dienstverlener snel veroudert en dat je als professional bij het
handelen in de dagelijkse praktijk niet genoeg hebt aan routines.
Andriessen spreekt over het onderzoekend vermogen van een professional in het hbo-werkveld en
onderscheidt drie componenten: een onderzoekende houding bezitten, kennis uit onderzoek van
anderen toepassen en zelf onderzoek doen.
Kenmerken van praktijkonderzoek:
• professionele leerstrategie
• ondersteuning in de besluitvorming
• reflectie en interactie
• noodzaak van vakliteratuur
• participatie van belanghebbenden
Reflecteren
Reflecteren helpt je om oordelen te vormen en beslissingen te nemen in alledaagse situaties.
Reflectie kan plaatsvinden op drie niveaus. We presenteren deze niveaus in de context van de zorg-
en welzijnssector:
• Het instrumentele niveau: het zichtbare handelen van de professional in de praktijk
2
, • Het substantiële niveau: de onderliggende uitgangspunten van het handelen als professional
• Het kritische niveau: de morele, ethische en andere normatieve overwegingen
Hoofddoelen van onderzoek
We onderscheiden drie hoofddoelen om een onderzoek uit te voeren:
1. Je wilt theorieën ontwikkelen of toetsen
2. Je wilt kennis toepasbaar maken in een brede beroepscontext
3. Je wilt op zoek gaan naar antwoorden op vragen in een specifieke beroepssituatie met als
doel deze situatie beter te begrijpen en waar nodig te verbeteren
Evidence based werken (EB/ EBP)
‘Evidence-based practice is het zorgvuldig, expliciet en oordeelkundig gebruik van het beste
bewijsmateriaal en evidence om beslissingen te nemen met individuele patiënten om de
zorgverlening te verbeteren. De praktijk van evidenct-based practice impliceert het toetsen en
integreren van individuele professionele kennis van de behandelaar, de wens en voorkeur van de
patiënt met het beste externe bewijsmateriaal dat vanuit systematisch onderzoek beschikbaar is.’
o Van verpleegkundigen wordt verwacht dat ze evidence-based kunnen werken:
▪ De zorg is gebaseerd op de best beschikbare kennis (wetenschappelijke kennis,
professionele kennis en ervaring en patiëntvoorkeuren)
▪ Vanuit die kennis de zorgpraktijk continu verbeteren.
o Van Hbo-verpleegkundigen wordt in de toekomst verwacht dat ze ten aanzien van het
evidence based werken op de afdeling de verantwoordelijkheid kunnen dragen en het
initiatief kunnen nemen.
De leercyclus van Klob
Cirkel: Concreet ervaren – reflectieve observatie – abstracte begripsvorming – actief uitproberen
De vier stappen van de leercirkel van kolb zijn:
1. Concrete ervaringen opdoen
2. Observeren van en reflecteren op opgedane ervaringen
3. Ervaringen waarover is nagedacht in een theoretisch kader plaatsen in integreren, en van
daaruit conclusies trekken voor het eigen handelen
3
