Samenvatting Beginselen van het Nederlands staatsrecht - staatsrecht

Staatsrecht leerdoelen
Week 1
1. De student kan de kenmerken van een staat weergeven en kan de staatkundige
verhoudingen binnen het Koninkrijk der Nederlanden beschrijven; (Statuut, Grondwet)
- Kenmerk van een staat: grondgebied, bevolking, effectief gezag moet er zijn en
andere staten moeten jou hebben erkend.
Wat zijn staatkundige verhoudingen binnen het koninkrijk der Nederlanden beschrijven?
- Formeel zijn ze gelijkwaardig maar met rechten heeft Nederland meer macht over
het koninkrijk der Nederlanden. En wie betaald uiteindelijk de rekening?? Nederland

2. De student kan bronnen van staatsrecht benoemen en kan beschrijven wat de
Grondwet is en wat erin geregeld wordt;
- Bronnen van constitutioneel recht (ander woord voor staatsrecht)
- Constitutioneel of staatsregeling  de rechtsregels die het staatsgezag en de
organisatie van de staat vastgelegen.

Geschreven staatsrecht:
 Verdragen,
 Statuut,
 Grondwet,
 Organieke wetten en overige wetten in formele zin
 Algemene maatregelen van bestuur,
 Ministerieel regelingen
 Ongeschreven staatsrecht (Staatsrechtelijk gewoonterecht)
 Rechtspraak (jurisprudentie)

 De grondwet regelt de inrichting en het functioneren van de Nederlandse staat en de
staatorganen en de verdeling van de staatsmacht.

3. De student kan de vier pijlers van de rechtsstaat beschrijven (grondrechten,
machtenscheiding, legaliteitsbeginsel, onafhankelijke rechtspraak);
Legaliteitsbeginsel:
Iets is pas strafbaar als het in de wet staat
Scheiding der machten (trias politica):
Wetgeving: Staten-Generaal (eerste en tweede kamer)
Bestuur – uitvoerende macht (regering maar ook politie, leger, brandweer)
Rechtspraak: door rechterlijke macht
Grondwet
Onpartijdige en onafhankelijke rechters

, Week 2 en 3 grondrechten h2 en 9.1
Waarom is die onafhankelijkheid en onpartijdigheid zo belangrijk?
 Soms zijn er ook zaken tegen de overheid
 Niet of lager straffen omdat je je baan wilt houden
 Bestuursrecht en formeel strafrecht: de overheid moet zich ook aan de spelregels
houden.
 Eigenrichting voorkomen
 Vrijheid behouden!
 Vertrouwen in de rechtspraak

Leerdoel 4: wat zijn klassieke en sociale grondrechten
 Klassieke grondrechten: beschermen de burger tegen de overheid; verplichten de
overheid te onthouden van bemoeienis. Directe werking en afdwingbaar bij de
rechter
 Sociale grondrechten: geeft de overheid een opdracht om te handelen. In beginsel
niet direct afdwingbaar bij de rechter. Dus dat de overheid een
inspanningsverplichting heeft dus voor onderwijs zorgen.

Veel grondrechten zijn niet absoluut. Er zijn dus beperkingen
1. Reikwijdte vaststellen
2. Staat de grondwet een beperking toe?
3. Zo ja, wie mag beperken
4. Beperking bepaald doel

Leerdoel 5: wat zijn horizontale en verticale werking van grondrechten en hoe pas je die
toe
 Horizontale werking is tussen burgers onderling
 En verticale werking is tussen de overheid en burger

De kern van de horizontale werking van de grondrechten, dus tussen burgers onderling,
bestaat uit dat burgers elkaars grondrechten moeten respecteren, maar dat de mate waarin
een grondrecht doorwerkt per situatie kan verschillen. Grondrechten kunnen betrekking
hebben op zeerverschillende situaties. Omdat de maatschappij voortdurend verandert, 8
zijn grondrechten algemeen geformuleerd en moet de rechter in de praktijk dikwijls
uitmaken wat de precieze betekenis is van een grondrecht in een individueel geval.

Bij de verticale werking heb je klassieke en sociale grondrechten. Klassieke grondrechten
zijn waarborgnomen waar het gaat om onthouding van bemoeienis door de overheid.
Sociale grondrechten zijn instructienormen waarbij de overheid juist wel actief moet
ingrijpen.