Internationaal Privaatrecht: alle hoorcollegeaantekeningen

INTERNATIONAAL PRIVAATRECHT
HOORCOLLEGEAANTEKENINGEN

WEEK 1A
Om wat voor soort vragen gaat het en hoe moet je dit dan benaderen?
Een man en vrouw gaan trouwen en ze wonen in Nederland, wat gebeurt er met het
huwelijksvermogen?
Er ontstaat een gemeenschap van goederen; dat is een rechtsgevolg van Boek 1 BW

Wat gebeurt er als ze naar Duitsland verhuizen?
Wat gebeurt er als een Nederlander gaat trouwen met een niet-Nederlander? Is het
Nederlands recht dan nog van toepassing?
Een Nederlander verkoopt zijn woning in Nederland aan een Nederlander?
Het toepasselijke recht is Nederlands recht

Een Nederlander verkoopt zijn woning in Frankrijk aan een Nederlander?
Internationaal geval! Welk recht van toepassing?

HR 28 januari 2022
Een Nederlander gaat skiën in Zwitserland en dat gaat fout. Hij bleef haken achter de lift en
wil letselschade. Naar welke rechter? Welk recht van toepassing?

Crypto
 Wat is het rechtskarakter? Eigendom? Een vorderingsrecht?
 Welk recht is daarop van toepassing?
 Welk recht bepaalt hoe de gerechtigheid in crypto wordt overgedragen?
Faillissement?

Rechtbank Amsterdam 9 november 2022 (TikTok):
Massaclaim van Nederlandse stichting tegen tiktok op meerdere locaties. Dus een
internationaal geval.
 De AVG “helpt” de rechter bij het bepalen of zij bevoegd is; artikel 79 lid 2-2 ABG
Mogelijkheid opgenomen om tegen de verwerkingsverantwoordelijke een procedure
in te stellen bij de gerechten van de lidstaat waar de betrokkene gewoonlijk verblijft
o Dus: Nederlandse rechter bevoegd
 Welk recht is van toepassing? 10:2 BW

Gerechtshof ’s-Hertogenbosch 31 augustus 2021 (ECLI:NL:GHSHE:2021:2699):
Iemand die in Amerika een paard probeert te verkopen, namens partijen in Nederland. De
tussenpersoon zegt tegen de eigenaar dat hij verkocht is voor bedrag x maar hij heeft er
eigenlijk bedrag y voor gekregen. Dat verschil heeft hij gehouden.
 In het vonnis wordt niet alleen de schade vergoed, maar er wordt ook nog een straf
opgelegd.
 Kan ik een buitenlands vonnis in Nederland ten uitvoer leggen?
Kan voor zover het niet punitive damages betreft

,Drie hoofdonderdelen
1. Internationaal bevoegdheidsrecht; is de Nederlandse rechter bevoegd in een
internationale kwestie?
2. Conflictenrecht; als Nederlandse rechter bevoegd is, welk recht gaat hij dan
toepassen?
3. Internationale erkennings- en tenuitvoerleggingsrecht; als ik een buitenlands vonnis
heb, kan ik dat dan in Nederland erkennen/executeren? Wat zijn hiervan de
voorwaarden?

IPR is:
 Nationaal recht voor internationale gevallen
 Rechtsposities afhankelijk van plaats en tijd
 (ieder land eigen IPR-regels!)

Doel van het IPR
Het zo doelmatig en rechtvaardig mogelijk reguleren van het internationale rechtsverkeer

Hoe?
Op basis van onze eigen Nederlandse waarden en normen

Bestaansvoorwaarden conflictenrecht
 Rechtsverscheidenheid; verschil in de inhoud van rechtsstelsel
 Grensoverschrijdend rechtsverkeer; je moet met een andere partij over de grens te
maken hebben

Wat hoort bij het IPR?
 Interregionaal privaatrecht?
o Koninkrijk; Nederland, Aruba, Curaçao en Sint-Maarten
o Nederlandse gemeentes
o  zelfde soort vragen, maar behoort niet bij het IPR
 Intergentiel privaatrecht?
o Van welke bevolkingsgroep?
o  hoort niet bij het IPR
 Intertemporeel privaatrecht?
o  hoort niet bij IPR
 Rechtsvergelijking
o  hoort niet bij IPR
 Eenvormig privaatrecht
o  geen IPR; want geen verschil
 Volkenrecht
o  geen IPR; wel rol bij uitleg verdragen
 Vreemdelingenrecht
o  geen IPR in Nederland; in andere landen soms wel
 Nationaliteitsrecht
o  geen IPR
 Europees recht?
o  belangrijke rol in het IPR

, o Artikel 67 lid 1 en 4 en artikel 81 VwEU
o Regels van bevoegdheid, toepasselijk recht en erkenning en tenuitvoerlegging
  Brussel 1-bis
o Familierecht; lidstaten moeten instemmen voordat zij gebonden zijn
o Denemarken; aparte positie

Bronnen
 EU Verordeningen; gelden vaak zonder meer
 Verdragen
 Boek 10 BW
 Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (Rv)

Rangorde en afbakening bronnen:
Bevoegdheid
 Verordeningen; temporeel (in de tijd) / materieel (onderwerp) / formeel (in relatie
tot welke landen) toepassingsgebied
 Verdragen
 Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering; artt. 1-14

Toepasselijke recht (conflictenrecht):
 Verordeningen
 Verdragen
 Boek 10 BW

Erkenning en tenuitvoerlegging van buitenlandse vonnissen:
 Verordeningen
 Verdragen
 Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering; art. 431

Geschiedenis van het conflictenrecht
Bestaansvoorwaarden
 Rechtsverscheidenheid
 Grensoverschrijdend rechtsverkeer
N.B. theorievorming over reikwijdte eigen en vreemd recht

Twee belangrijkste vragen:
 Grondslag; waarom?
Er komt pas noodzaak door het handelsverkeer; je gaat zaken doen en er ontstaat
een geschil.
 Methode: hoe?
Manier die men in het buitenland ook zal accepteren

Eerste IPR-thorie?
 Grieken; buitenlanders hadden geen rechten, want het zijn geen mensen
 Romeinen; bij het veroveren van land voerde ze het Romeinse recht in
o Toen het rijk groter werd, meer rekening gehouden met gewoonten 
ontstaan ius gentium voor het handelsverkeer

,  Germanen / Longobarden; recht van de stam waar je toebehoort, maar na verloop
van tijd ontstond vermenging  territorialiteit

Ontwikkeling eerste IPR-theorie
 Begin 12e eeuw; wetenschap in Noord-Italië om eigen recht te ontwikkelen in elke
stad
o Wat moet je dan als er iemand uit de ene stad handelt met iemand uit de
andere stad?
o Aldricus; je moet het beste recht toepassen

Statutenleer
Statutisten: Bartolus de Sassoferrato (1314-1357)
 Twee vragen;
o Kunnen eigen wetten worden toegepast op vreemdelingen?
o Gelden eigen wetten ook buiten het grondgebied van de stadstaat?
 Ze dachten niet na over het waarom

Uitgangspunt; interne rechtsregel
 Bepalen ruimtelijke toepassingsgebied
 Indeling van rechtsregels in klassen, naar hun aard en strekking met eigen
toepassingsgebied
 Uitsluitend betrekking op de reikwijdte van het eigen recht, maar daar waar het
eigen recht geen toepassing verlangt, paste men dezelfde conflictregels toe op
vreemde statuten

Statula personalia; gekoppeld aan de persoon
 Hierbij de strekking en nadelig/voordeling in aanmerking nemen
Vb 1. een wet die verbiedt dat een persoon jonger dan 25 jaar een testament maakt.
Deze wet strekt tot bescherming van jeugdigen tegen misleiding door ouderen
(voordelig)  deze wet (statuut) volgt deze persoon ook buiten het gebied van de
wetgever
Vb 2. Een wet verbiedt dat dochters erven wanneer er zoons zijn (nadelig)  deze
wet (statuut) volgt de persoon niet buiten het gebied van de wetgever

Franse statutisten
 Charles Dumoulin
 Bertrand d’Argentré

Veel aandacht voor de methode; verfijning klassen, maar hoofdonderscheiding in drie
klassen
 Statuta personalia; gekoppeld aan de persoon
 Statuta realia; gekoppeld aan het grondgebied
 Statuta mixta; gekoppeld aan de plaats van handelen

Hollandse statutisten  tijd van de republiek van de zeven verenigde nederlanden
Ook aandacht voor de grondslag van het conflictenrecht  Comitas-leer