1.2.1 Relevante ontwikkelingstheorieën
Psychosociale ontwikkeling
De manier waarop kinderen zich verhouden tot hun (sociale) omgeving. Erikson stelt dat er
met de ouders of belangrijkste verzorgers over en weer een soort spel wordt gespeeld,
waardoor er een vertrouwen ontstaat. In elke fase die Erikson beschrijf, dient er als het
ware een psychosociale crisis te worden opgelost. Er bestaat een sterke samenhang tussen
de verschillende fasen: de kans is groot dat wanneer in een voorgaande fase de crisis
negatief is opgelost, de volgende fase ook zorgelijk uitvalt. Hieruit blijkt dat elementen als
vertrouwen, autonomie en zelfwaardering erg belangrijk zijn voor het ontwikkelen van een
gezonde en sterke (sociale) identiteit.
Fase 1 Bij het kind groeit vertrouwen of wantrouwen (0-1 jaar)
Een geode balans tussen geven en nemen is belangrijk. Als dit goed verloopt, zal er en
gezonde wederkerigheid ontstaan en zal het kind op zijn eigen manier iets teruggeven. Bij
het kind wordt zo een basis van vertrouwen gelegd waardoor het kind adequaat kan
ontwikkelen en in zijn verdere leven in staat is gezonde relaties aan te gaan.
Fase 2 Het kind komt tot autonomie of tot schaamte en twijfel (2-3 jaar)
Nadat kinderen een vertrouwen in hun eigen verzorgers hebben ontwikkeld, ontdekken ze
dat zij ook een eigen wil hebben, dat zij autonoom zijn, zelf dingen kunnen bepalen en tot
zekere hoogte zelf beslissingen kunnen nemen.
Fase 3 Het kind gaat initateven ontplooien of wordt daar door een gevoel van schuld van
weerhouden (4-5 jaar)
Wanneer de voorgaande fasen goed zijn doorlopen, zal de kleuter initiatieven durven
nemen. Hij gaat experimenteren met sociale contacten of iets (na)maken. Hij zal andere
kinderen opzoeken en voorstellen doen.
Fase 4 Het kind ontwikkelt handvaardigheid of wordt daarvan door gevoel van
minderwaardigheid weerhouden (6-11 jaar)
De kinderen die in de voorgaande fase een overmatig schuldgevoel hebben ontwikkeld,
zullen zichzelf naarmate ze ouder worden minderwaardig gaan voelen aan andere kinderen.
Dat zal de natuurlijke behoefe van kinderen tussen 6 en 12 jaar om zich handvaardig te
voelen in de weg staan. Kinderen gaan zich aan elkaar meten. Een van de belangrijkste
manieren om achter je krachten te komen, is jezelf meten met anderen. Dit kun je doen
door iets zelfstandig dan wel in samenwerking met anderen te construeren en dat te
vergelijken met wat anderen gemaakt hebben.
Fase 5 Het kind ontwikkelt zijn identteit of raakt daarover in verwarring (12-18 jaar)
Tijdens de adolescentie gaan jongeren zich meer inhoudelijk richten op anderen en zich met
sommigen van hen identiiceren. Zij schrijven zich dan bewust of onbewust kenmerken toe
van die persoon of groep en gaan met behulp van de ontstane overeenkomsten een
verbinding aan met die persoon of groep. Als hun identiteit sterk ontwikkeld is, kunnen
pubers zichzelf zijn in een groep.
Cogniteve en spelontwikkeling: adaptate via assimilate en accommodatee.
Piaget gaat uit van het basisprincipe adaptatie, ofewel aanpassing. Hij onderscheidt daarin 2
processen waarvan kinderen bij het leren afwisselend gebruikmaken: assimilatie en
accommodatie. Onder assimilatie verstaat hij dat het kind reageert op nieuwe ervaringen
door gebruik te maken van alle bestaande concepten waarmee het nieuwe ideeën en
ervaring interpreteert. Accommodatie is het omgekeerde: al bestaande ideeën worden
1
Psychosociale ontwikkeling
De manier waarop kinderen zich verhouden tot hun (sociale) omgeving. Erikson stelt dat er
met de ouders of belangrijkste verzorgers over en weer een soort spel wordt gespeeld,
waardoor er een vertrouwen ontstaat. In elke fase die Erikson beschrijf, dient er als het
ware een psychosociale crisis te worden opgelost. Er bestaat een sterke samenhang tussen
de verschillende fasen: de kans is groot dat wanneer in een voorgaande fase de crisis
negatief is opgelost, de volgende fase ook zorgelijk uitvalt. Hieruit blijkt dat elementen als
vertrouwen, autonomie en zelfwaardering erg belangrijk zijn voor het ontwikkelen van een
gezonde en sterke (sociale) identiteit.
Fase 1 Bij het kind groeit vertrouwen of wantrouwen (0-1 jaar)
Een geode balans tussen geven en nemen is belangrijk. Als dit goed verloopt, zal er en
gezonde wederkerigheid ontstaan en zal het kind op zijn eigen manier iets teruggeven. Bij
het kind wordt zo een basis van vertrouwen gelegd waardoor het kind adequaat kan
ontwikkelen en in zijn verdere leven in staat is gezonde relaties aan te gaan.
Fase 2 Het kind komt tot autonomie of tot schaamte en twijfel (2-3 jaar)
Nadat kinderen een vertrouwen in hun eigen verzorgers hebben ontwikkeld, ontdekken ze
dat zij ook een eigen wil hebben, dat zij autonoom zijn, zelf dingen kunnen bepalen en tot
zekere hoogte zelf beslissingen kunnen nemen.
Fase 3 Het kind gaat initateven ontplooien of wordt daar door een gevoel van schuld van
weerhouden (4-5 jaar)
Wanneer de voorgaande fasen goed zijn doorlopen, zal de kleuter initiatieven durven
nemen. Hij gaat experimenteren met sociale contacten of iets (na)maken. Hij zal andere
kinderen opzoeken en voorstellen doen.
Fase 4 Het kind ontwikkelt handvaardigheid of wordt daarvan door gevoel van
minderwaardigheid weerhouden (6-11 jaar)
De kinderen die in de voorgaande fase een overmatig schuldgevoel hebben ontwikkeld,
zullen zichzelf naarmate ze ouder worden minderwaardig gaan voelen aan andere kinderen.
Dat zal de natuurlijke behoefe van kinderen tussen 6 en 12 jaar om zich handvaardig te
voelen in de weg staan. Kinderen gaan zich aan elkaar meten. Een van de belangrijkste
manieren om achter je krachten te komen, is jezelf meten met anderen. Dit kun je doen
door iets zelfstandig dan wel in samenwerking met anderen te construeren en dat te
vergelijken met wat anderen gemaakt hebben.
Fase 5 Het kind ontwikkelt zijn identteit of raakt daarover in verwarring (12-18 jaar)
Tijdens de adolescentie gaan jongeren zich meer inhoudelijk richten op anderen en zich met
sommigen van hen identiiceren. Zij schrijven zich dan bewust of onbewust kenmerken toe
van die persoon of groep en gaan met behulp van de ontstane overeenkomsten een
verbinding aan met die persoon of groep. Als hun identiteit sterk ontwikkeld is, kunnen
pubers zichzelf zijn in een groep.
Cogniteve en spelontwikkeling: adaptate via assimilate en accommodatee.
Piaget gaat uit van het basisprincipe adaptatie, ofewel aanpassing. Hij onderscheidt daarin 2
processen waarvan kinderen bij het leren afwisselend gebruikmaken: assimilatie en
accommodatie. Onder assimilatie verstaat hij dat het kind reageert op nieuwe ervaringen
door gebruik te maken van alle bestaande concepten waarmee het nieuwe ideeën en
ervaring interpreteert. Accommodatie is het omgekeerde: al bestaande ideeën worden
1
