Thomas Mariën HIR
BEGRIPPEN LEERPAD 4
Niet-marktconform overheidsingrijpen
Niet-marktconform ingrijpen:
Bij een niet-marktconform ingrijpen wordt de vrije prijsvorming geblokkeerd. Dit betekent concreet
dat de markt blijft hangen in een situatie die geen evenwicht is. Dit kan worden veroorzaakt door
prijs- en hoeveelheidreguleringen. Er wordt dus een prijsregulering of hoeveelheidsregulering
ingevoerd.
Prijsregulering:
Wanneer de overheid bv een maximum of een minimumprijs oplegt.
Bij maximumprijs: Als de maximumprijs lager ligt dan het evenwicht, zal het aanbod dalen en de
vraag stijgen. Er zal dus een vraagoverschot ontstaan. Als de maximumprijs boven het evenwicht ligt
zal er niets veranderen, omdat het evenwicht dan al bereikt is voor de maximumprijs bereikt is. De
maximumprijs is dus alleen bindend als deze onder het evenwicht ligt.
Of bv minimumprijs bij landbouw, zodat de landbouwers niet een te laag inkomen hebben.
Hoeveelheidsregulering = Quotum
Bv beperken op het verhandel van ivoor! Overheid kan zeggen dat men maar een max aantal stuks
mag verhandelen omdat olifanten anders dreigen uit te sterven. De nieuwe curve volgt dan eerst de
aanbodcurve tot in het punt dat snijdt met de nieuwe maximumhoeveelheid, vanaf dan is de curve
perfect inelastisch. Dit zorgt wel voor een opwaartse druk op de prijs!
Verhandelde hoeveelheid = Quotum, de nieuwe prijs
ligt hoger dan de evenwichtsprijs!
➔ Als het maximumquotum hoger is dan de
oorspronkelijke hoeveelheid in evenwicht, zal de
evenwichtsprijs niet veranderen, want er is al een
evenwicht bereikt voordat deze maximumhoeveelheid
bereikt wordt. Evenwichtsprijs op grafiek blijft dus in
punt Y.
Bij quotum = 0, is de handel verboden, bv bij drugs.
Marktconform overheidsingrijpen
Marktconform ingrijpen:
Bij marktconform ingrijpen blijft de vrije prijsvorming behouden en komt er steeds een
marktevenwicht tot stand. Alleen zorgt de overheid ervoor dat dit evenwicht door
, Thomas Mariën HIR
gedragsaanpassingen verschuift in de gewenste richting. Belastingen en subsidies zijn hiervan een
typisch voorbeeld.
Belastingen op een goed maken het goed minder aantrekkelijk, subsidies op een goed maken dit
goed meer aantrekkelijk…
Consumenten en producentenprijs
Accijnsbelasting:
De overheid vraagt een vast bedrag per eenheid. Bv belasting op benzine of sigaretten (vast bedrag
op pakje verkocht…)
Waardebelasting:
De overheid vraagt een bepaald percentage van de prijs per eenheid. Bv BTW, hier is het 21%
meestal.
Consumentenprijs:
Prijs die de consument moet betalen voor een goed. = pv
Producentenprijs:
Prijs die de producent ontvangt voor zijn goed. = pA
➔ Als er geen belastingen of subsidies zijn:
Dan betaalt de consument de marktprijs p (pv=p) en ontvangt de producent de marktprijs
(pA= p)
Dus: pv = pA = p
Wat als er accijnsbelasting wordt geheven op de producent:
Consument betaalt nog altijd de marktprijs, maar de producent ontvangt de marktprijs – t.
Met t = belasting per eenheid van het goed.
➔ pA < pv
Wat als er accijnsbelasting wordt geheven op de consument:
De consument betaalt de marktprijs + t. De producent ontvangt de marktprijs.
➔ pA < pv
Wat nu bij waardebelasting op de consument of producent:
BEGRIPPEN LEERPAD 4
Niet-marktconform overheidsingrijpen
Niet-marktconform ingrijpen:
Bij een niet-marktconform ingrijpen wordt de vrije prijsvorming geblokkeerd. Dit betekent concreet
dat de markt blijft hangen in een situatie die geen evenwicht is. Dit kan worden veroorzaakt door
prijs- en hoeveelheidreguleringen. Er wordt dus een prijsregulering of hoeveelheidsregulering
ingevoerd.
Prijsregulering:
Wanneer de overheid bv een maximum of een minimumprijs oplegt.
Bij maximumprijs: Als de maximumprijs lager ligt dan het evenwicht, zal het aanbod dalen en de
vraag stijgen. Er zal dus een vraagoverschot ontstaan. Als de maximumprijs boven het evenwicht ligt
zal er niets veranderen, omdat het evenwicht dan al bereikt is voor de maximumprijs bereikt is. De
maximumprijs is dus alleen bindend als deze onder het evenwicht ligt.
Of bv minimumprijs bij landbouw, zodat de landbouwers niet een te laag inkomen hebben.
Hoeveelheidsregulering = Quotum
Bv beperken op het verhandel van ivoor! Overheid kan zeggen dat men maar een max aantal stuks
mag verhandelen omdat olifanten anders dreigen uit te sterven. De nieuwe curve volgt dan eerst de
aanbodcurve tot in het punt dat snijdt met de nieuwe maximumhoeveelheid, vanaf dan is de curve
perfect inelastisch. Dit zorgt wel voor een opwaartse druk op de prijs!
Verhandelde hoeveelheid = Quotum, de nieuwe prijs
ligt hoger dan de evenwichtsprijs!
➔ Als het maximumquotum hoger is dan de
oorspronkelijke hoeveelheid in evenwicht, zal de
evenwichtsprijs niet veranderen, want er is al een
evenwicht bereikt voordat deze maximumhoeveelheid
bereikt wordt. Evenwichtsprijs op grafiek blijft dus in
punt Y.
Bij quotum = 0, is de handel verboden, bv bij drugs.
Marktconform overheidsingrijpen
Marktconform ingrijpen:
Bij marktconform ingrijpen blijft de vrije prijsvorming behouden en komt er steeds een
marktevenwicht tot stand. Alleen zorgt de overheid ervoor dat dit evenwicht door
, Thomas Mariën HIR
gedragsaanpassingen verschuift in de gewenste richting. Belastingen en subsidies zijn hiervan een
typisch voorbeeld.
Belastingen op een goed maken het goed minder aantrekkelijk, subsidies op een goed maken dit
goed meer aantrekkelijk…
Consumenten en producentenprijs
Accijnsbelasting:
De overheid vraagt een vast bedrag per eenheid. Bv belasting op benzine of sigaretten (vast bedrag
op pakje verkocht…)
Waardebelasting:
De overheid vraagt een bepaald percentage van de prijs per eenheid. Bv BTW, hier is het 21%
meestal.
Consumentenprijs:
Prijs die de consument moet betalen voor een goed. = pv
Producentenprijs:
Prijs die de producent ontvangt voor zijn goed. = pA
➔ Als er geen belastingen of subsidies zijn:
Dan betaalt de consument de marktprijs p (pv=p) en ontvangt de producent de marktprijs
(pA= p)
Dus: pv = pA = p
Wat als er accijnsbelasting wordt geheven op de producent:
Consument betaalt nog altijd de marktprijs, maar de producent ontvangt de marktprijs – t.
Met t = belasting per eenheid van het goed.
➔ pA < pv
Wat als er accijnsbelasting wordt geheven op de consument:
De consument betaalt de marktprijs + t. De producent ontvangt de marktprijs.
➔ pA < pv
Wat nu bij waardebelasting op de consument of producent:
