De Algemene wet bestuursrecht en de terugtredende overheid – J.M.J. van Rijn van Alkemade, A.A.
Kleinhout, M.F. Vermaat
24.1 Inleiding
Is het ‘klassieke’ bestuurs(proces)recht van de Awb voldoende toegesneden op de ontwikkeling van
het besluitbegrip dat aan belang heeft ingeboet als sturingsinstrument?
Rechtsbescherming staat alleen open tegen besluiten: anders naar minder toegankelijke cieviele
rechter.
24.2 Van verzorgingsstaat naar participatiemaatschappij
Tijdens het voorontwerp van de Awb was Nederland verzorgingsstaat: overheid dieper ingrijpen in
maatschappelijke ordening meer overheidstaken: plannen, subsidies en beschikkingen.
Eind jaren ’80 inperken van de verzorgingsstaat: ‘Zes grote operaties’ van Lubbers I
Overheidsapparaat afslanken en functioneren verbeteren: terugdringen overheidsuitgaven,
decentralisatie van rijksoverheidstaken, deregulering en privatisering
Voorlopig eindpunt in de ‘participatiemaatschappij’: hierin vertrouwt overheid meer op de eigen
kracht van mensen om hun problemen zelf op te lossen minder sociale voorzieningen.
- Overheid primair verantwoordelijk voor bijstand aan burgers die het niet op eigen kracht
kunnen
- Samenleving krijgt groter aandeel in de uitvoering van publieke taken: taken naar burgers,
bedrijven en maatschappelijke organisaties: per beleidsterrein verschillend
Moderne openbaar bestuur neemt minder besluiten burgers worden rechtstreeks in hun
belang getroffen door feitelijke handelingen waartegen geen beroep op de bestuursrechter
openstaat.
24.3 De gevolgen van de terugtredende overheid
24.3.1 Sociaal domein
Wmo 2015: meer eigen verantwoordelijkheid en ondersteuning op maat decentralisatie: naar
gemeenten en cliëntenorganisaties
- Gemeenten besteden onderzoek, advisering en verstrekken van voorzieningen uit aan
private partij.
‘Resultaat gericht indiceren’: colleges neem toekeninngsbesluit over resultaatgebeiden en de te
bereiken doelstellingen nadere invulling door cliënt en aanbieder. CRvB: in strijd met
rechtszekerheid.
- Wel mogelijk als er een duidelijke en objectief verifieerbare maatstaf is waarvan getoetst kan
worden of de burger voldoende gecompenseerd is in zijn beperkingen.
In sociaal domein: groeiende afstand tussen de besluitvorming en de rechtsbescherming
- Wordt meer feitelijk handelen toegang tot bestuursrechter wordt steeds moeilijker.
Kleinhout, M.F. Vermaat
24.1 Inleiding
Is het ‘klassieke’ bestuurs(proces)recht van de Awb voldoende toegesneden op de ontwikkeling van
het besluitbegrip dat aan belang heeft ingeboet als sturingsinstrument?
Rechtsbescherming staat alleen open tegen besluiten: anders naar minder toegankelijke cieviele
rechter.
24.2 Van verzorgingsstaat naar participatiemaatschappij
Tijdens het voorontwerp van de Awb was Nederland verzorgingsstaat: overheid dieper ingrijpen in
maatschappelijke ordening meer overheidstaken: plannen, subsidies en beschikkingen.
Eind jaren ’80 inperken van de verzorgingsstaat: ‘Zes grote operaties’ van Lubbers I
Overheidsapparaat afslanken en functioneren verbeteren: terugdringen overheidsuitgaven,
decentralisatie van rijksoverheidstaken, deregulering en privatisering
Voorlopig eindpunt in de ‘participatiemaatschappij’: hierin vertrouwt overheid meer op de eigen
kracht van mensen om hun problemen zelf op te lossen minder sociale voorzieningen.
- Overheid primair verantwoordelijk voor bijstand aan burgers die het niet op eigen kracht
kunnen
- Samenleving krijgt groter aandeel in de uitvoering van publieke taken: taken naar burgers,
bedrijven en maatschappelijke organisaties: per beleidsterrein verschillend
Moderne openbaar bestuur neemt minder besluiten burgers worden rechtstreeks in hun
belang getroffen door feitelijke handelingen waartegen geen beroep op de bestuursrechter
openstaat.
24.3 De gevolgen van de terugtredende overheid
24.3.1 Sociaal domein
Wmo 2015: meer eigen verantwoordelijkheid en ondersteuning op maat decentralisatie: naar
gemeenten en cliëntenorganisaties
- Gemeenten besteden onderzoek, advisering en verstrekken van voorzieningen uit aan
private partij.
‘Resultaat gericht indiceren’: colleges neem toekeninngsbesluit over resultaatgebeiden en de te
bereiken doelstellingen nadere invulling door cliënt en aanbieder. CRvB: in strijd met
rechtszekerheid.
- Wel mogelijk als er een duidelijke en objectief verifieerbare maatstaf is waarvan getoetst kan
worden of de burger voldoende gecompenseerd is in zijn beperkingen.
In sociaal domein: groeiende afstand tussen de besluitvorming en de rechtsbescherming
- Wordt meer feitelijk handelen toegang tot bestuursrechter wordt steeds moeilijker.
