1
Samenvatting
Hoofdstuk 1 : Propedeu ca MKA - technische onderzoeken
Propedeutica = studie van middelen die leiden tot geneeskundige diagnosestelling
- Anamnese
- Klinisch onderzoek
- Technische onderzoeken
- Semiologie
Verschil MKA-onderzoek algemene praktijk en specialistische praktijk
- Algemene medische praktijk
o Beperkte middelen
o GEEN mogelijkheden tot uitvoeren aanvullende technische onderzoeken
o WEL gerichte anamnese – voorgeschiedenis beter
- Specialistische praktijk
o Alle technische hulpmiddelen
o Beperkt zicht achtergrond, leefwereld en voorgeschiedenis !! verwijsbrief !!
Anamnese
Introductie - Handen wassen Wash your hands
- Zichzelf voorstellen Introduce yourself
WIIPP - Patiënt identificatie Identify the patient
- Toestemming Permission
- Positie Position
Reden consultatie - Verhaal patiënt
- Open starten, niet onderbreken, vrijuit laten spreken
- Later gerichte vragen
- ICE : ideas, concerns, expectations
o Wat denkt patiënt dat mis is?
o Waarom behandeling noodzakelijk?
o Waarom NU behandeling nodig?
o Verwachtingen van behandeling?
Huidige klacht SOCRATES
- S – site - A – association
- O – onset - T – time
- C – character - E – exacerbation, relieving factors
- R – radiation - S – severity
MVG
Medicatie
Allergie
Familiale anamnese - Intra-oraal (oligodontie, keratocysten, bilaterale leukoplakie, tumoren, pigmentaties)
(erfelijke) - Faciaal (clefts, hyper- of hypoplasie, craniosynostosen, systemische aandoeningen)
Sociale anamnese - Stressfactoren grote rol bij aandoeningen MKA-sfeer (bruxisme, parafuncties, TMJ, pijn,…)
- Beroepsachtergrond en familiale situatie
- Hobby’s, dagelijkse gewoonten en activiteiten
- Psychische omstandigheden
Specifieke - Familiaal voorkomen
anamnese witte - Chronisch trauma (mucosa verdikt door trauma)
letsels - Tabak, chemicaliën, medicatie, seksueel gebruiken of promiscuïteit
- Recente contacten met personen met zelfde aandoening
- Aanwezigheid huidletsels
- Koorts
Voornaamste klachten MKA praktijk
Pijn Zwelling Beperkte mondopening
Defecten mucosale aflijning Sensorisch en/ of motorische Onrust owv vorm-, positie- en/of
Erosies tot fistels neurologische stoornissen structuurveranderingen tanden of
faciale weke delen
Gewijzigd kauwvermogen Ongerustheid postoperatieve evolutie Symptoom waarachter ‘kanker’
vermoeden
, 2
Klinisch onderzoek
Intra-oraal
Mucosa
Intra-orale letsels
- Lokalisatie
- Vaste / losse mucosa
- Enkelvoudig / meervoudig
- Type
o Kleur wit / rood / blauw / gepigmenteerd
o Verhevenheid zwelling / papil / pustel / papillair / verrukeus
o Onderbreking fissuur / erosie / ulcus
o Overige
Palatum
– voor en achter denkbeeldige lijn 14, 24
– palatum ≠ orale mucosa maar oropharynx
Orale mucosa – descrip eve terminologie
Orale mucosa
Orale mucosa Mucoperiost (masticatory mucosa) Mucosa (linging mucosa)
Epithelium GEEN submucosa Epithelium
Lamina propria Lamina propria direct Lamina propria
Submucosa vast op periost Submucosa
OPM : geen duidelijke
scheiding tussen
submucosa en lamina propria
Fordyce’s spots - Talgkliertjes
Secretieblaasjes - Secretieblaasjes van kleine speekselkliertjes onderlip
Kleur mucosa
Kleur mucosa ~
- Graad keratinisatie
- Dikte epitheel
- Hoeveelheid melanine
- Concentratie en staat dilatatie van capillairen
Witte laesies
Normale Hyperkeratose Acanthose Lymfocytaire Extrinsieke Ulceratief
mucosa infiltratie coating pseudo-
membraan
Rode en
gepigmenteerde
laesies
Normale mucosa Epitheliale atrofie Inflammatoire Vasculaire Basilaire melanose
GEVAARLIJKER
vasodilatatie proliferatie
Verdunning
weefsels, meer
bloedvaten…
Melanine Melanocytaire Hemosiderine Metallische
incontinentie prolieratie pigment partikels
, 3
Macula DEFINITIE
- Mucosale of huid-verkleuring
- Niet verheven, begrensd gebied < 1 cm Ø in mond (tot 10 cm in huid)
- Toename aantal melanocyten
- Normale positie boven basaalmemebraan
VOORKOMEN
Grafiet tattoo
Niet-syndromaal
Focale argyrose na zilverpuntvernageling (foto)
Amalgaam tattoo (+ bewijs op RXa)
Loodvergiftiging
Ephelis (zomersproet)
- Klein (1-3 mm)
- Meer uitgesproken bij jonge kinderen
- Vooral blond- en roodharigen
- Verschijnen door zonblootstelling
- Familiale factor
- Toename productie melanine door melanocyten tgv zonblootstelling
Orale melanotische macula
- SYN : focale melanosis
- R/ : excisie biopsie
Mucosale naevus
Hyperemische zone
Erythemateuze zone
Petechiae
Ecchymoses
Purura
HIV-geassocieerd sarcoom beginnend als paarse macula in palatum
/
(!! mond ook site van SOA !!)
McCune Albright syndroom
Syndromaal
- Café-au-lait maculae (CALM)
- Spots bij fibreuze dysplasie
Osler-Ceber-Rendy syndroom
- Heriditary hemorrhagic telangiextasia
(= wegdrukbare rode verkleuring)
Peutz-Jeghers syndroom
LEOPARD syndroom
Carney syndroom
, 4
Andere laesies
Erosie - Denudatie die boven basale laag epitheel
- GEEN litteken
OORZAKEN
- Pemphigus
- Erosieve lichen planus (desquamatieve gingivitis) – FOTO
- Erythema multiforme
Ulcus - Denudatie die doorheen basale laag epitheel
- Litteken mogelijk
OORZAKEN
- Trauma – FOTO : traumatische ulcus tongrand
- Afte
- Virale infecties
- Granulomateuze aandoeningen
- Mondkanker
Fissuur - Lineair defect in epidermis
- Groeve
VOORKOMEN
- Tong
- Mondhoek (vb cheilitis angularis) – FOTO
- (1) Recessus, holte, caviteit
- (2) tractus of fistel
Sinus OORZAAK
- Infectieus vb dentogeen
- Congenitaal vb preauriculaire sinus (foutief fuseren kiewbogen)
Papel - Klein oppervlakkig verheven vast letsel
- < 1 cm Ø
- FOTO : fibro-epitheliale poliep
- Gevarieerde oorsprong
o Infectie
o Inflammatie
o Hyperplasie
o Neoplasie
- Vlak oppervlakkig verheven solied letsel mucosa of huid
- > 1 cm Ø
- Kan dieper in dermis ingaan dan papel
Plaque - Voorkomen
o Witte letsels – FOTO : leukoplakie
o Rood-witte letsels
o Sommige gepigmenteerde letsels
Kwaddel, urtica - Gelokaliseerd oedeem tgv sereus vocht
- Oorzaak
o Allergische reactie vocht begint op te stapelen transparanter uitzicht
o Vesiculobulleuze aandoeningen
Litteken - Igv hypertrofie : keloïd
- Oorzaak
o Wondhelingsproblematiek
o Iatrogeen
Nodus / nodulus - Knobbel / knobbeltje
- Vaste massa < 1 cm Ø
- Dieper in dermus dan papel
- Meestal los van overliggende mucosa / huid
Tumor - Diepe soliede massa
- OPM : patiënten hebben negatieve connotatie met ‘tumor’ ~ niet ‘gewoon zwelling’
Samenvatting
Hoofdstuk 1 : Propedeu ca MKA - technische onderzoeken
Propedeutica = studie van middelen die leiden tot geneeskundige diagnosestelling
- Anamnese
- Klinisch onderzoek
- Technische onderzoeken
- Semiologie
Verschil MKA-onderzoek algemene praktijk en specialistische praktijk
- Algemene medische praktijk
o Beperkte middelen
o GEEN mogelijkheden tot uitvoeren aanvullende technische onderzoeken
o WEL gerichte anamnese – voorgeschiedenis beter
- Specialistische praktijk
o Alle technische hulpmiddelen
o Beperkt zicht achtergrond, leefwereld en voorgeschiedenis !! verwijsbrief !!
Anamnese
Introductie - Handen wassen Wash your hands
- Zichzelf voorstellen Introduce yourself
WIIPP - Patiënt identificatie Identify the patient
- Toestemming Permission
- Positie Position
Reden consultatie - Verhaal patiënt
- Open starten, niet onderbreken, vrijuit laten spreken
- Later gerichte vragen
- ICE : ideas, concerns, expectations
o Wat denkt patiënt dat mis is?
o Waarom behandeling noodzakelijk?
o Waarom NU behandeling nodig?
o Verwachtingen van behandeling?
Huidige klacht SOCRATES
- S – site - A – association
- O – onset - T – time
- C – character - E – exacerbation, relieving factors
- R – radiation - S – severity
MVG
Medicatie
Allergie
Familiale anamnese - Intra-oraal (oligodontie, keratocysten, bilaterale leukoplakie, tumoren, pigmentaties)
(erfelijke) - Faciaal (clefts, hyper- of hypoplasie, craniosynostosen, systemische aandoeningen)
Sociale anamnese - Stressfactoren grote rol bij aandoeningen MKA-sfeer (bruxisme, parafuncties, TMJ, pijn,…)
- Beroepsachtergrond en familiale situatie
- Hobby’s, dagelijkse gewoonten en activiteiten
- Psychische omstandigheden
Specifieke - Familiaal voorkomen
anamnese witte - Chronisch trauma (mucosa verdikt door trauma)
letsels - Tabak, chemicaliën, medicatie, seksueel gebruiken of promiscuïteit
- Recente contacten met personen met zelfde aandoening
- Aanwezigheid huidletsels
- Koorts
Voornaamste klachten MKA praktijk
Pijn Zwelling Beperkte mondopening
Defecten mucosale aflijning Sensorisch en/ of motorische Onrust owv vorm-, positie- en/of
Erosies tot fistels neurologische stoornissen structuurveranderingen tanden of
faciale weke delen
Gewijzigd kauwvermogen Ongerustheid postoperatieve evolutie Symptoom waarachter ‘kanker’
vermoeden
, 2
Klinisch onderzoek
Intra-oraal
Mucosa
Intra-orale letsels
- Lokalisatie
- Vaste / losse mucosa
- Enkelvoudig / meervoudig
- Type
o Kleur wit / rood / blauw / gepigmenteerd
o Verhevenheid zwelling / papil / pustel / papillair / verrukeus
o Onderbreking fissuur / erosie / ulcus
o Overige
Palatum
– voor en achter denkbeeldige lijn 14, 24
– palatum ≠ orale mucosa maar oropharynx
Orale mucosa – descrip eve terminologie
Orale mucosa
Orale mucosa Mucoperiost (masticatory mucosa) Mucosa (linging mucosa)
Epithelium GEEN submucosa Epithelium
Lamina propria Lamina propria direct Lamina propria
Submucosa vast op periost Submucosa
OPM : geen duidelijke
scheiding tussen
submucosa en lamina propria
Fordyce’s spots - Talgkliertjes
Secretieblaasjes - Secretieblaasjes van kleine speekselkliertjes onderlip
Kleur mucosa
Kleur mucosa ~
- Graad keratinisatie
- Dikte epitheel
- Hoeveelheid melanine
- Concentratie en staat dilatatie van capillairen
Witte laesies
Normale Hyperkeratose Acanthose Lymfocytaire Extrinsieke Ulceratief
mucosa infiltratie coating pseudo-
membraan
Rode en
gepigmenteerde
laesies
Normale mucosa Epitheliale atrofie Inflammatoire Vasculaire Basilaire melanose
GEVAARLIJKER
vasodilatatie proliferatie
Verdunning
weefsels, meer
bloedvaten…
Melanine Melanocytaire Hemosiderine Metallische
incontinentie prolieratie pigment partikels
, 3
Macula DEFINITIE
- Mucosale of huid-verkleuring
- Niet verheven, begrensd gebied < 1 cm Ø in mond (tot 10 cm in huid)
- Toename aantal melanocyten
- Normale positie boven basaalmemebraan
VOORKOMEN
Grafiet tattoo
Niet-syndromaal
Focale argyrose na zilverpuntvernageling (foto)
Amalgaam tattoo (+ bewijs op RXa)
Loodvergiftiging
Ephelis (zomersproet)
- Klein (1-3 mm)
- Meer uitgesproken bij jonge kinderen
- Vooral blond- en roodharigen
- Verschijnen door zonblootstelling
- Familiale factor
- Toename productie melanine door melanocyten tgv zonblootstelling
Orale melanotische macula
- SYN : focale melanosis
- R/ : excisie biopsie
Mucosale naevus
Hyperemische zone
Erythemateuze zone
Petechiae
Ecchymoses
Purura
HIV-geassocieerd sarcoom beginnend als paarse macula in palatum
/
(!! mond ook site van SOA !!)
McCune Albright syndroom
Syndromaal
- Café-au-lait maculae (CALM)
- Spots bij fibreuze dysplasie
Osler-Ceber-Rendy syndroom
- Heriditary hemorrhagic telangiextasia
(= wegdrukbare rode verkleuring)
Peutz-Jeghers syndroom
LEOPARD syndroom
Carney syndroom
, 4
Andere laesies
Erosie - Denudatie die boven basale laag epitheel
- GEEN litteken
OORZAKEN
- Pemphigus
- Erosieve lichen planus (desquamatieve gingivitis) – FOTO
- Erythema multiforme
Ulcus - Denudatie die doorheen basale laag epitheel
- Litteken mogelijk
OORZAKEN
- Trauma – FOTO : traumatische ulcus tongrand
- Afte
- Virale infecties
- Granulomateuze aandoeningen
- Mondkanker
Fissuur - Lineair defect in epidermis
- Groeve
VOORKOMEN
- Tong
- Mondhoek (vb cheilitis angularis) – FOTO
- (1) Recessus, holte, caviteit
- (2) tractus of fistel
Sinus OORZAAK
- Infectieus vb dentogeen
- Congenitaal vb preauriculaire sinus (foutief fuseren kiewbogen)
Papel - Klein oppervlakkig verheven vast letsel
- < 1 cm Ø
- FOTO : fibro-epitheliale poliep
- Gevarieerde oorsprong
o Infectie
o Inflammatie
o Hyperplasie
o Neoplasie
- Vlak oppervlakkig verheven solied letsel mucosa of huid
- > 1 cm Ø
- Kan dieper in dermis ingaan dan papel
Plaque - Voorkomen
o Witte letsels – FOTO : leukoplakie
o Rood-witte letsels
o Sommige gepigmenteerde letsels
Kwaddel, urtica - Gelokaliseerd oedeem tgv sereus vocht
- Oorzaak
o Allergische reactie vocht begint op te stapelen transparanter uitzicht
o Vesiculobulleuze aandoeningen
Litteken - Igv hypertrofie : keloïd
- Oorzaak
o Wondhelingsproblematiek
o Iatrogeen
Nodus / nodulus - Knobbel / knobbeltje
- Vaste massa < 1 cm Ø
- Dieper in dermus dan papel
- Meestal los van overliggende mucosa / huid
Tumor - Diepe soliede massa
- OPM : patiënten hebben negatieve connotatie met ‘tumor’ ~ niet ‘gewoon zwelling’
