Samenvatting Urologie (3de bach)

UROLOGIE
HOOFDSTUK 1: SEMEIOLOGIE

1.1 ZIEKTETEKENS: KLACHTEN EN SYMPTOMEN


1.1.1 ALGEMENE SYMPTOMEN

Koorts:

 Acute infectie:
o Pyelonefritis
o Prostatitis
o Orchi-epididymitis
 Abces
 Grote tumor
 Urinaire tuberculose

 Acute obstructie van de ureter kan ook koorts geven zonder infectieuze component

 Bacteriële cystitis bij de vrouw veroorzaakt geen koorts, want dit is een mucosale infectie waarbij de
bacteriële toxines niet in de bloedbaan terechtkomen

Eetlustverlies en vermagering:

 Urologische kanker
 Nierinsufficiëntie
 Chronische infectie (bv. nierabces)

Nausea en braken:

 Chronisch bij nierinsufficiëntie
 Acuut bij een acute nierkoliek


1.1.2. PIJN

Hoog abdominale pijn:

 Niergezewellen (tumor, cyste)  uitrekken van het kapsel
 Ingroei van een niertumor in omliggende structuren (bv. de psoasspier)
 Nierkoliek:
o Ondragelijke unilaterale flankpijn, eventueel uitstraling naar de genitaliën
o Gaat typisch gepaard met nausea en braken
o Patiënt zoekt een houding die de pijn verzacht, maar vindt er geen
 Abdominale lymfekliermetastasen van teelbalkanker (doffe rugpijn)
 Rugpijn + bekkenpijn + costale pijn = botmetastasen


1

,Laag abdominale/ suprapubische pijn:

 Urineretentie (globus vesicalis)
 Infectie
 Blaastumor
 Blaassteen

Perianale/ perineale pijn:

= pijn t.h.v. de prostaat

 (Acute) prostatitis
 ‘Chronic pelvic pain syndrome’ (= “Dokter, ik heb pijn aan mijn prostaat”)
= neuromusculaire/ ligamentaire aandoening van het kleine bekken

Urethrale pijn & peniele pijn:

 Distale uretersteen
 Bacteriële infectie (blaas, urethra)
 Peniele pijn:
o Parafpymosis
o Balanitis
o Peyronie
o Priapisme
o Penisfractuur
o Thromboflebitis van de dorsale peniele vene (= ziekte van Mondor)

Scrotale pijn:

 Trauma
 Tortio testis
 Torsio appendix testis
 Pijn bij stappen:
o Epididymitis
o Orchi-epididymitis


1.1.3 MICTIESYMPTOMEN

 afwijkingen van de mictie of van de vulling worden tegenwoordig LUTS genoemd
= Lower Urinary Tract Symptoms

LUTS Uitleg
Acute urineretentie = geen urineafvloei vanuit de blaas (globus), dikwijls met pijnlijke plasdrang

DD: anurie, oligurie
Algurie/ strangurie = pijn tijdens het plassen

 typisch teken van cystitis (maar kan ook steen of tumor in situ)
Anurie of geen urine = een nefrologisch probleem

DD: urineretentie
Bruine urine = geconcentreerde urine/ oud bloed/ bilirubine



2

, Chronische = langdurige retentie van urine
urineretentie
 totaal of partiëel (residu)
Dysurie = moeilijk plassen, met een verminderd debiet (bv. obstructie, hypotone blaas…)
= onderbeking van de mictie (bv. blaaststeen)
= mictie in verschillende tijden (bv. residublaas, blaasdivertikel, reflux…)
Fecalurie = faeces in de urine t.g.v. een fistel

Hematurie = zichtbaar bloed in de urine (macroscopische hematurie)

 altijd verder onderzoek aangewezen:
1. Cytobacteriologisch urineonderzoek (CBU)  indien negatief: 2. & 3.
2. Beeldvorming
3. Cystoscopie
Urineverlies = alle vormen van ongewild urineverlies

 inspanningsgebonden, aandrangsincontinentie, continu verlies,
overloopsincontinentie en nadruppelen
Inspaningsincontinentie = urineverlies bij verhoogde abdominale druk
= stressincontinentie
Nadruppelen = vaak banaal en te behandelen met enkele ‘lifestylemaatregelen’

 indien uitgesproken; uretrapathologie (stenose, divertikel)
Nycturie = ’s nacht moeten opstaan om te gaan plassen

 Urologisch, nefrologisch, hartinsufficiëntie, varices en paralyse OL
Enuresis = bedplassen/ bedwateren

Oligurie = te weinig urine

 nefrologisch probleem
Pollakisurie = vaker moeten plassen

 Irritatie, neurogenen overprikkeling, onvolledige blaaslediging
Polyurie = overmatige urineproductie

 cardiaal of metabool
Paruresis = niet kunnen plassen wanneer anderen nabij zijn
Pneumaturie = luchtbelletjes plassen met een pruttelend geluid

 fistel met darm of na urologisch blaasonderzoek (sonde, cystoscoop)
Pyurie = troebele urine door leukocyturie

 infectie (acuut of latent)
Rode urine = hematurie

(of na eten van rode bieten of inname van medicatie (pyramidine, rhodamine)
Urgenturie (urge) = dringend moeten plassen

1.1.4 URETHRAAL VERLIES

 Urethraal vochtverlies bij seksuele opwinding via de urethrale klieren van Cowper (fysiologisch)
 Urethroragie ten gevolge van een SOI
 Urethroragie ten gevolge van een vreemd voorwerp



3

, 1.1.5 EJACULATIESTOORNISSEN

Het ejaculaat (2.5 cc) bevat spermatozoïden en prostaat vocht. Bij een ejaculatie wordt de prostaat en vooral
de zaadblaasjes leeg gemasseerd door ritmische spiercontracties in het kleine bekken.

Ejaculatiestoornis Uitleg
Anejaculatie = geen ejaculatie

 door afwezigheid van prostaat of zaadblaasjes
 door obstructie van de ducti ejaculatorii
Hematospermie = microscopisch vastegestelde bloedsporen in het ejaculaat
Hemospermie = zichtbare bloedsporen in het ejaculaat

 meestal banaal of na prostaatbiopsie, maar soms prostatitis/ prostaatkanker
Retrograde ejaculatie = de disfunctie van de proximale prostaaturethra (met blaashals)

 door prostaatingrepen, alfablokkers of neurologische pathologie
 kan geen kwaad, behalve bij kinderwens

1.1.6 ERECTIESTOORNISSEN

Voor een vlotte seksualiteit dient er een voldoende hoog libido te zijn. De mannelijk hersencentra die op
seksuele prikkels kunnen reageren (visueel, auditief, tactiel en autosuggestief) worden:

 gestimuleerd door:

 Testosteron
 Dihydrotestosteron

 geïnhibeerd door:

 Vermoeidheid
 Stress
 Depressie
 (Faal)angst

Erectiele disfunctie = wanneer de erectie onvoldoende rigiditeit en/of duur biedt voor een bevredigende
seksuele handeling

Een kromme erectie kan het gevolg zijn van:

 Een te kort frenulum
 Een fimosis
 Een (aangeboren) kromming
 Een verworven kromming: bv. de ziekte van la Peyronie


1.1.7 ORGASME

Het mannelijke orgasme treedt samen met de ejaculatie op en heeft volgende kenmerken:

 Gevoel van welbehagen
 Gestegen pols, bloeddruk en ademhalingsfrequentie

 Orgasmestoornissen worden meestal psychologisch-seksuologisch benaderd


4