Samenvatting (uitgebreid)- Alle behandelde hoofdstukken academiejaar

Samenvatting – Politieke Geschiedenis van België
Hoofdstuk 1: De Belgische Revolutie
- Sinds eind 16e eeuw: bestaan van ‘België’ als politieke eenheid
o O.l.v. Spaanse + Oostenrijkse Habsburgers
- Congres van Wenen (1815): Koninkrijk der Nederlanden
- De Revolutie (1830)? > maakt van België een onafhankelijke Staat
o Einde van hereniging tss Zuid <> Noord (≈ einde vn Koninkrijk der
Nederlanden)

Achtergronden, oorzaken en aanleiding
Belgische Revolutie (1830) vanuit verschillende perspectieven
Structuur
(1) Afbraak van het AR  moderniseringsproces
(2) Reactie op beleid van Willem I
(3) Accidenteel karakter  Franse Julirevolutie (1830)

1) De afbraak vh Ancien Régime
Kenmerken Ancien Régime

- Landbouw + platteland
- Grootgrondbezit adel + Kerk
- Beperkte stedelijkheid
- Ambachtelijke nijverheid
- Privileges van standen
- Vorstelijk absolutisme
- Corporatisme van de gilden

Vanaf eind 18e eeuw: ommekeer o.l.v.:
- Gemachineerde grootindustrie
- Expansie kapitalisme
Gevolgen
o Nieuwe sociale verhoudingen
o Verstedelijking
o Standen en gilden afgebroken
o Scheiding Kerk  Staat
o Adel, geestelijkheid en vorst verliezen bevoorrechte positie
 Groot-Brittannië = voorloper > economisch + politiek

Franse Revolutie (1789)
- ≈ Mijlpaal in omverwerping feodale + klerikale structuur (vasteland)
- Macht van monarchie, adel + Kerk aan banden gelegd
- Individuele rechten + vrijheden proclameren

, - Moderne industrie aangemoedigd
- Afschaffen v/ corporatisme + coalitieverbod

Belgische Revolutie (1830) > M.b.t. onze gewesten
- Blijvende spanning tussen hervorming  traditie

2) Het Beleid van Willem I
- 1814: Val van Napoleon
o Noordelijke + Zuidelijke Nederlanden samengevoegd tot…  Koninkrijk der
Nederlanden o.l.v. Willem I
- Koninkrijk der Nederlanden
Doel? >
o Barrière tegen Frankrijk
 In teken van geopolitieke strijd tegen Fr.
o ‘Vergroting van Holland’
o 8 artikelen – 21 juli 1814 > instructies vr organisatie nieuwe Staat
o Congres v/Wenen > grenzen definitief vastleggen
- Onderscheid: Noorden  Zuiden  uit elkaar gegroeid!

Noord Zuid
Calvinistisch Katholiek
Taalhomogeniteit Taaldiversiteit + sterke aanwezigheid
Frans
Koloniale handel Ontluikende Industriële Revolutie

- Willem I regeert volgens ‘verlicht absolutisme’  verlichte vorst
Politiek?
o Onderwijs, Kerk en godsdienst onder overheidscontrole
 1825: Staatsmonopolie onderwijs
Economisch?
o Actief
o Bevordering handel en nijverheid
o Vb. Oprichting Société Générale ≈ investeringsbank

- Willem I als absolute vorst?
o Vorstelijke soevereiniteit
o Staten-Generaal (=parlement) heeft geen reële macht
o Persoonlijk bewind
o Taalpolitiek: Nederlands opleggen in Belgische provincies ten noorden vn
taalgrens
- (!) Groeiende dubbele oppositie in Zuiden
o Liberalen + katholieken tegen Willem I
o Kerk: herstel van kerkelijke invloed in openbaar leven + onderwijs nastreven
o Liberaal-Katholicisme

, - 1828: Katholieken + liberalen zullen “Unie van opposities” vormen
o Aanleiding? > begrip ‘vrijheid’
o = Monsterverbond
Tweeslachtigheid vn Belgische Revolutie
 Liberalen: wil tot moderne Staat
 Katholieken: herstel van vroegere invloed
3) Het Revolutiejaar 1830
- Politiek/ Sociale onrust = aanleiding voor Belgische Revolutie
Politiek
o Fr. > Julirevolutie (1830) brengt einde aan Bourbondynastie + vestiging
‘burgerkoning’
o Hoop op dezelfde omwenteling voor België
Sociaal
o Slechte economische toestand
 Strenge winter: leidt tot stijgende voedselprijzen
 Toenemende werkloosheid
o Ontevredenheid volk

Het verloop van de Revolutie
Van opstand tot afscheiding
- Sinds omwenteling Parijs  ook in Brussel revolutionaire plannenmakers
- 25 aug. 1830: eerste rellen in Brussel bij opvoering opera La Muette de Portici
o Onbestemd karakter
o ≈ viseren vd gezaghebbers
- Wettig gezag verliest stilaan de greep
o Gewapende burgerwacht neemt macht over
o Liberale oppositie binnen nieuwe gezagsorganen: eisen plaatsen
 Scheiding tussen Noord en Zuid
- Houding Willem I? > stuurt troepen om Brussel in te nemen
Gevolg
o Radicaliseren vd opstand
o Overgang van opstand naar revolutie  Septemberdagen > Hollandse
troepen slagen er niet in Brussel opnieuw in te nemen
o Revolutie veralgemeent tot Zuiden

Resultaat: Terugtrekking Hollandse troepen uit Brussel

26 september 1830
- Instellen van Voorlopig Bewind: gedurende 9 maanden

4 okt. 1830
- Onafhankelijkheid van België proclameren
- Verkiezingen uitschrijven voor ‘Nationaal Congres’

, o = nationale vergadering

10 nov. 1830
- National vergadering gaat van start
- 200 leden, rechtstreeks gekozen door 30.000 burgers
- Taak? > Opstellen van een Grondwet

7 februari 1831
- Grondwet uitgevaardigd
o Principes volgens parlementaire monarchie – Brits model
o Verzoening aanspraken liberalen  rooms-katholieke Kerk
o Liberale GW

21 juli 1831
- Eedaflegging door Leopold van Saksen-Coburg  1e Koning der Belgen


De Internationale constellatie
4 hoogtepunten in consolidatie v/ revolutie + vestiging soevereine Belgische Staat
(1) Instellen Voorlopige Regering
(2) Verkiezing Nationaal Congres
(3) Aanvaarding GW
(4) Keuze voor vorst

- Onafhankelijkheid België? > Mogelijk door gunstige internationale constellatie
o 1815: Congres van Wenen  Koninkrijkrijk der Nederlanden als anti-Franse
barrière
 Ontbinding? > vereist een noodzakelijke instemming van alle
mogendheden

- Verdeeldheid tussen mogendheden


Oostenrij, Pruisen, Rusland Frankrijk, VK
- Steun aan Willem I - Steun aan de revolutie
o Fr.: Ziet met plezier anti-
Franse barrière verdwijnen
o VK: Aanvankelijk steun aan
Willem  Vervanging van
conservatieve regering
(Wellington; overwinnaar
Napoleon) door liberale
revolutie