Meer dan onderwijs – Pedagogiek
Samenvatting H2, H3, H5.4 & H5.5
___________________________________________________________________
Hoofdstuk 2: leerlingen leren kennen
Ingaan op de belevingswereld zorgt ervoor dat de kinderen inzien van wat ze op
school doen en gemotiveerd zijn om te leren.
Niveau en inhoud moet aansluiten bij datgene wat het kind al weet en beheerst.
Beginsituatie bepalen:
1. Kennis van situatie op school en groep
2. Kennis van de leefwereld
3. Kennis van interesse en belevingswereld
4. Kennis van ontwikkeling kind
Observeren is belangrijk, omdat je zo beter kunt inschatten wat je van hen mag
verwachten
Beginsituatiebepaling:
- Beginsituatie bepaald a.d.h.v. onderwerp van onderwijsactiviteit
- Kiezen van realistische doelstelling
- Bepalen organisatie van de les (bv. materialen en opstelling)
Stamgroepen verschillende leeftijden bij elkaar in één groep (JENAPLAN)
Didactische werkvorm = de manier waarop onderwijsleersituatie wordt ingericht
Potentiële beginsituatie verwachte beginsituatie waarop je kunt inspelen
Actuele beginsituatie spellen/dingen die nu voor het kind speelt
Toekomstige beginsituatie wat zal hij aan het eind van de les kunnen?
Vygotsky: actuele beginsituatie wijst alleen op wat het kind nú kan.
Sociaal culturele achtergrond van kinderen is medebepalend voor hun gewoonten,
gebruiken, waarden en normen.
Etnische verschillen Sociale verschillen Culturele verschillen
Bevolkingsgroepen Maatschappelijke groepering Gewoontes en religies
Multi-etnische samenleving Beroepen Waarden en normen
Mono-etnische samenleving Thuiscultuur vs schoolcultuur
Scholen antidiscriminatiebeleid
Functioneel opvoeden Intentioneel opvoeden
Vanzelfsprekende omgang met kinderen Doelgericht en sturend optreden
(niet-westerse culturen) Reflectie op opvoeding
Vaststaande rolpatronen zijn dominant (westerse landen)
Verborgen leerplan: alert zijn op de etnische verschillen en daarop inspelen
Sociale stijgers kinderen klimmen omhoog in sociale milieus door scholing
Ontstaat een kloof tussen thuis cultuur en nieuwe cultuur
, Distinctietheorie: Pierre Bourdieu
- Culturele smaak is geen voorkeur maar een uiting van de groep waartoe hij/zij
behoort
Loyaliteitsconflict: gevoel dat het kind moet kiezen tussen (gescheiden) ouders
Opvattingen over succes op school:
1. Oorzaak ligt in de aanleg
2. Oorzaak ligt vooral in het onvermogen van de school
3. Oorzaak ligt thuis
4. Allerlei tussenstandpunten
5. Nature vs nurture
Kleuterperiode - Huis, gezin, school
4 t/m 6 jaar - Rollenspel
- Animisme
- Zelf ontdekken
- Constructiespellen
- Wereldspellen
- Egocentrisme
- Altruïsme
- Fantastische synthese
5 t/m 8 jaar - Dorp, stad, wereld
- Fantasie en werkelijkheid gescheiden
- Realistische beleving
- Meer structuur
- Andere denkwijze (cognitieve ontwikkeling)
- Rationeel nadenken en vragen (waarom vallen er blaadjes van de boom?)
- Constructie materiaal neemt toe
- Bewegingsspellen
- Leren R en L
- Naïef realisme
- Logische synthese
8 t/m 12 - Realiteit centraal
- Verdiepen in de wereld
- Groepsspellen en peergroup (leeftijdsgenoten)
- Concreetheid en abstract redeneren
- Eigen mening groot
- Lichamelijke veranderingen
- Identiteit pre-adolescenten
- Kritisch realisme
Constructiespellen Lego, blokken, puzzels, Knexx
Wereldspellen Playmobil, bouwen van eigen wereld
Bewegingsspellen Zwemmen, voetballen, fietsen
±6 jaar beseffen jongens dat ze altijd mannen zullen zijn en meisjes altijd vrouwen
Geslachtsconstantie
Ontwikkelingsleeftijd: naarmate het kind ouder wordt, veranderd de belevingswereld.
, Ontwikkeling = een reeks progressieve veranderingen die tot hogere niveaus van
differentiatie en functioneren leiden
Combinatie van groei, rijping en leren
Ervaringskennis kachel kan heet zijn
Begripsmatige kennis leren lezen van een plattegrond
Menselijke ontwikkeling begrijpen:
- Chronologische leeftijd (op bepaalde leeftijd toon je bepaald gedrag)
- Biologische leeftijd of ontwikkeling (fysieke factoren)
- Sociale context
Klassieke ontwikkelingspsychologie: twee uitgangspunten
1. Ontwikkeling is een proces van continu vooruitgang
2. Ontwikkeling leidt naar een einddoel (volwassenheid)
Ontwikkeling van kinderen:
Chronologische wijze Thematische wijze
Levensfases besproken aan de hand van Ontwikkeling wordt besproken per domein
leeftijdsindeling
Ontwikkelingsfase: leeftijdsindeling
Babyperiode 0-12 mnd. Gezin, kinderopvang Snelle groei en ontwikkeling
Hechting
peuterperiode 1-4 jaar Gezin, kinderopvang, peuterspeelzaal Egocentrisch
Bewegingen en spraak
Kleuterperiode 4-6 jaar Gezin, klas, buurt, opvang Sociale ontwikkeling
Fantasiespel
Schoolperiode 6-12 jaar Gezin, klas, school, buurt, opvang, Cognitieve ontwikkeling
sport Sociale contacten
Adolescentie 12-18 jaar Gezin, voortgezet, peergroup Lichamelijke veranderingen
Identiteit
Oog-hand coördinatie blokjes bakken met twee vingers, veters strikken, schrijven
Fijne motoriek
Motorische coördinatie hutten bouwen, klimmen, touwtje springen
Grove motoriek
Ongericht bewegen Dirk beweegt zijn hele lichaam mee bij het gooien van een bal
Jean Piaget:
1. Adaptie
(aangeboren neigingen aanpassen aan de omgeving)
- Assimilatie = omgeving aanpassen zodat hij bij jou past, bijvoorbeeld baby
stopt bal in zijn mond
- Accommodatie = jezelf aanpassen aan de omgeving, bijvoorbeeld baby
ontdekt dat een bal rollen kan, pakt bolletje wol en gaat ermee rollen
2. Organisatie
(aangeboren neiging om alle processen in jezelf samenhangend te ordenen
en integreren)
3. Equilibrium
(evenwicht, stabiliteit ontstaat)
Samenvatting H2, H3, H5.4 & H5.5
___________________________________________________________________
Hoofdstuk 2: leerlingen leren kennen
Ingaan op de belevingswereld zorgt ervoor dat de kinderen inzien van wat ze op
school doen en gemotiveerd zijn om te leren.
Niveau en inhoud moet aansluiten bij datgene wat het kind al weet en beheerst.
Beginsituatie bepalen:
1. Kennis van situatie op school en groep
2. Kennis van de leefwereld
3. Kennis van interesse en belevingswereld
4. Kennis van ontwikkeling kind
Observeren is belangrijk, omdat je zo beter kunt inschatten wat je van hen mag
verwachten
Beginsituatiebepaling:
- Beginsituatie bepaald a.d.h.v. onderwerp van onderwijsactiviteit
- Kiezen van realistische doelstelling
- Bepalen organisatie van de les (bv. materialen en opstelling)
Stamgroepen verschillende leeftijden bij elkaar in één groep (JENAPLAN)
Didactische werkvorm = de manier waarop onderwijsleersituatie wordt ingericht
Potentiële beginsituatie verwachte beginsituatie waarop je kunt inspelen
Actuele beginsituatie spellen/dingen die nu voor het kind speelt
Toekomstige beginsituatie wat zal hij aan het eind van de les kunnen?
Vygotsky: actuele beginsituatie wijst alleen op wat het kind nú kan.
Sociaal culturele achtergrond van kinderen is medebepalend voor hun gewoonten,
gebruiken, waarden en normen.
Etnische verschillen Sociale verschillen Culturele verschillen
Bevolkingsgroepen Maatschappelijke groepering Gewoontes en religies
Multi-etnische samenleving Beroepen Waarden en normen
Mono-etnische samenleving Thuiscultuur vs schoolcultuur
Scholen antidiscriminatiebeleid
Functioneel opvoeden Intentioneel opvoeden
Vanzelfsprekende omgang met kinderen Doelgericht en sturend optreden
(niet-westerse culturen) Reflectie op opvoeding
Vaststaande rolpatronen zijn dominant (westerse landen)
Verborgen leerplan: alert zijn op de etnische verschillen en daarop inspelen
Sociale stijgers kinderen klimmen omhoog in sociale milieus door scholing
Ontstaat een kloof tussen thuis cultuur en nieuwe cultuur
, Distinctietheorie: Pierre Bourdieu
- Culturele smaak is geen voorkeur maar een uiting van de groep waartoe hij/zij
behoort
Loyaliteitsconflict: gevoel dat het kind moet kiezen tussen (gescheiden) ouders
Opvattingen over succes op school:
1. Oorzaak ligt in de aanleg
2. Oorzaak ligt vooral in het onvermogen van de school
3. Oorzaak ligt thuis
4. Allerlei tussenstandpunten
5. Nature vs nurture
Kleuterperiode - Huis, gezin, school
4 t/m 6 jaar - Rollenspel
- Animisme
- Zelf ontdekken
- Constructiespellen
- Wereldspellen
- Egocentrisme
- Altruïsme
- Fantastische synthese
5 t/m 8 jaar - Dorp, stad, wereld
- Fantasie en werkelijkheid gescheiden
- Realistische beleving
- Meer structuur
- Andere denkwijze (cognitieve ontwikkeling)
- Rationeel nadenken en vragen (waarom vallen er blaadjes van de boom?)
- Constructie materiaal neemt toe
- Bewegingsspellen
- Leren R en L
- Naïef realisme
- Logische synthese
8 t/m 12 - Realiteit centraal
- Verdiepen in de wereld
- Groepsspellen en peergroup (leeftijdsgenoten)
- Concreetheid en abstract redeneren
- Eigen mening groot
- Lichamelijke veranderingen
- Identiteit pre-adolescenten
- Kritisch realisme
Constructiespellen Lego, blokken, puzzels, Knexx
Wereldspellen Playmobil, bouwen van eigen wereld
Bewegingsspellen Zwemmen, voetballen, fietsen
±6 jaar beseffen jongens dat ze altijd mannen zullen zijn en meisjes altijd vrouwen
Geslachtsconstantie
Ontwikkelingsleeftijd: naarmate het kind ouder wordt, veranderd de belevingswereld.
, Ontwikkeling = een reeks progressieve veranderingen die tot hogere niveaus van
differentiatie en functioneren leiden
Combinatie van groei, rijping en leren
Ervaringskennis kachel kan heet zijn
Begripsmatige kennis leren lezen van een plattegrond
Menselijke ontwikkeling begrijpen:
- Chronologische leeftijd (op bepaalde leeftijd toon je bepaald gedrag)
- Biologische leeftijd of ontwikkeling (fysieke factoren)
- Sociale context
Klassieke ontwikkelingspsychologie: twee uitgangspunten
1. Ontwikkeling is een proces van continu vooruitgang
2. Ontwikkeling leidt naar een einddoel (volwassenheid)
Ontwikkeling van kinderen:
Chronologische wijze Thematische wijze
Levensfases besproken aan de hand van Ontwikkeling wordt besproken per domein
leeftijdsindeling
Ontwikkelingsfase: leeftijdsindeling
Babyperiode 0-12 mnd. Gezin, kinderopvang Snelle groei en ontwikkeling
Hechting
peuterperiode 1-4 jaar Gezin, kinderopvang, peuterspeelzaal Egocentrisch
Bewegingen en spraak
Kleuterperiode 4-6 jaar Gezin, klas, buurt, opvang Sociale ontwikkeling
Fantasiespel
Schoolperiode 6-12 jaar Gezin, klas, school, buurt, opvang, Cognitieve ontwikkeling
sport Sociale contacten
Adolescentie 12-18 jaar Gezin, voortgezet, peergroup Lichamelijke veranderingen
Identiteit
Oog-hand coördinatie blokjes bakken met twee vingers, veters strikken, schrijven
Fijne motoriek
Motorische coördinatie hutten bouwen, klimmen, touwtje springen
Grove motoriek
Ongericht bewegen Dirk beweegt zijn hele lichaam mee bij het gooien van een bal
Jean Piaget:
1. Adaptie
(aangeboren neigingen aanpassen aan de omgeving)
- Assimilatie = omgeving aanpassen zodat hij bij jou past, bijvoorbeeld baby
stopt bal in zijn mond
- Accommodatie = jezelf aanpassen aan de omgeving, bijvoorbeeld baby
ontdekt dat een bal rollen kan, pakt bolletje wol en gaat ermee rollen
2. Organisatie
(aangeboren neiging om alle processen in jezelf samenhangend te ordenen
en integreren)
3. Equilibrium
(evenwicht, stabiliteit ontstaat)
