ZORG AAN MOEDER EN KIND
DEEL VAN VERHYEN VEERLE
ANATOMIE EN FYSIOLOGIE VAN DE VROUWELIJKE GESLACHTSORGANEN
UITWENDIGE GESLACHTSORGANEN
Vulva en genitalia externa is het zelfde.
Venusheuvel Bevindt zich voor de symfyse.
Behaard en verheven onderhuids vetweefsel.
Grote schaamlippen Huidplooien gevuld met bloedvaten, Komen samen:
/ labia maiora zenuwen, zweet/slijm/talgklieren. - Bovenaan commissura superior
o Buitenzijde = behaard - Onderaan commissura posterior.
o Binnenzijde = glad
Kleine schaamlippen Dunne, gladde, niet behaarde plooi Komen samen:
/ labia minora binnen naast de labia maiora liggen. - Enkel bovenaan
Bevatten bloedvaten en veel talgklieren - Gaat over in de clitoris
die smegma afscheiden. Omvatten de voorhof/vestibulum.
Kittelaar / clitoris Klein zwellichaam dat veel bloedvaten en zenuwen bevat.
Voorhof/ vestibulum Gelegen binnen de labia minora en bevat:
- Uitmonding van de urethra
- Uitmonding van de vagina / schede
- Uitmonding van de 2 klieren van bartholin
De klieren zelf liggen in de grote schaamlippen. Produceren slijm om de
vagina te bevochtigen.
Maagdenvlies / Vlies dat grenst tussen de vulva en Inscheuren / defloratie:
hymen interna vormt bevat gaatjes en - Gebruik van tampons
inkepingen. - Geslachtsgemeenschap
Hymenresten = carunculae - Baring
FYSIOLOGIE VAN DE UI TWENDIGE GESLACHTSORAGEN
Labia maiora Productie van zweet, slijmen en talg
Labia minora Productie van talg
Klieren van bartholin Productie van slijm
ANATOMIE VAN DE INWENDIGE GESLACHTSO RGANEN
Vagina / schede Buisvormig orgaan van ± 10cm lang ligt Cervix bovenaan in de vagina uitpuilt
tussen het hymen en cervix (baarmoederhals). worden de schede gewelven gevormd:
- Rekbare tunnel bekleed met slijmvlies - De diepste delen van de vagina
(bevat geen klieren). rond de cervix.
Baarmoeder / Hol, peervormig orgaan Delen
uterus grote van een vuist. - Cavum: holte in de uterus.
Ligging: midden kleine - Fundus: koepelvormig, links/rechts eileiders
bekken uitmonden. = bovenste deel
- Achter de blaas - Corpus: baarmoederlichaam = middelste deel
- Voor het rectum - Cervix = onderste deel
Ter hoogte van de cervix onderscheiden we:
- Cervicaal kanaal: kanaal waar cervix doorloopt
- Ostium internum: inwendige baarmoedermond = overgang cervicaal kanaal cavum
- Ostium externum: uitwendige baarmoedermond = overgang cervicaal kanaal vagina
, - Portio: gedeelte van de cervix uitpuilt in de vagina.
Lagen: Stand:
- Buitenzijden: peritometrium (deel van - Anterversie: gehele uterus naar voor gekanteld t.o.v.
het buikvlies) de vagina.
- Midden: myometrium (spierweefsel) - Anterflexie: corpus naar voor gekanteld t.o.v. de cervix.
- Binnenzijde: (slijmvliezen) Graad van kanteling beïnvloed door blaas en darmvulling
Eileiders / 2 dunne buisjes ±10cm lang Buitenste uiteinde: deel bij eierstok/ovarium
tubae / beide kanten in de trechtervormige verwijd en vertoont fransjes (fimbriae)
salpinges fundus van de uterus Binnenste bekelding: stek geplooid slijmvlies
uitmonden. trilhaartjes
Eierstokken / 2 boonvormige orgaantjes (grote van een amandel)
ovaria Beiden bevatten van de geboorte ± 400 000 onrijpe eitjes.
Nota: verzamelnaam voor eileiders, eierstokken en omgevend weefsel = ADNEX
FYSIOLOGIE VAN DE IN WENDIGE GESLACHTSHOR MONEN
Vagina / schede Bevat plaveiselepitheel en geen klieren zorgt wel voor vochtproductie.
- Transsudatie: microscopisch doorspijpelen van vocht door de bloedvatwand naar
vagina toe.
- Afschilferen van cellen onder hormonale invloed.
Bevat de staafjes van Döderlein / melkzuurbacillen.
- Goedaardige bacillen produceren melkzuur verdedigen tegen indringende pathogeen.
Een verstoring van de Ph kan door overmatige zeepgebruik
Cervix Bevat slijmvormende klieren die De consistentie, hoeveelheid en graad van
een slijmprop produceren. vloeibaarheid van slijm is afhankelijk van
Slijmprop: hormonale veranderingen tijdens de
- Beschermt de uterus tegen menstruatie.
opstijgende infecties. Rond de ovulatie = slijmprop vloeibaar,
- Transport van ondersteunt de migratie van het sperma naar de
spermatozoïden. uterus onvruchtbare dagen taaier wordt.
Eileider / tubae / Bevruchting buitenste derde van de eileider.
salpinges Tuba verplaatst het eitje naar het cavum uteri door:
- Peristaltiek van de eileiderwand
- Beweging van de trilhaartjes
Transport duurt 3 tot 4 dagen
Eierstokken / Regelen van de menstruatie cyclus Cyclus wordt gedirigeerd door hormonen.
ovaria gebeurt door: Hypofysevoorkwab onderscheid 2
- Eierstokken hormonen:
- Hypofyse 1. Trope hormoon: FSH = follikel
- Hypothalamus stimuleerend hormoon.
- Hersenschors - Stimuleert de rijping van follikel
Cyclus duurt ± 28 tot 35 dagen. (cellaag rond eicel)
Cyclus start op de laatste dag van je - Follikel produceert oestrogeen
menstruatie - Oestrogeen is de opbouw van
Eindigt op de eerst volgende dag van de endometrium.
menstruatie Groei = ± 14 dagen
Hypofysevoorkwab onderscheid 2 hormonen: Verder verloop:
2. LH= luteiniserend hormoon. Geen bevruchting: corpus luteum wordt corpus
- Dag 14 : ovulatie / eiersprong albicans.
- Overblijfsel van de follikel Gezwollen endometrium wordt afgesloten =
- Het lichaam produceert progesteron remt menstruatie.
de verder follikelgroei af maakt het Wel bevruchting: eicel nestelt zich in endometrium.
endometrium veder. Corpus leteum wordt corpus luteum graviditas houdt
- Mogelijke innesteling. de eiersprong op peil tijdens 1ste week zwangerschap.
= secretie/ corpus leteumfase ± 14dagen
,HET BARINGSKANAAL
Een kanaal waardoor de foetus naar buiten wordt gedreven. Onderscheid tussen het weke en het benige
baringskanaal.
WEKE BARINGSKANAAL
Cervix:
- Verstrijken = kort worden van 3cm tot papier - Ontsluiten = opengaan van 0cm tot 10cm.
dun.
Vagina en bekkenbodemspieren = verwijden
BENIGE BARINGSKANAAL
Gevormd door de bekken en heeft een gebogen vorm holle scarum de lange buitenbocht vormt en de
symfyse de korte binnenbocht.
GRENZEN
Grenzen van het baringskanaal zijn gevormd door:
- Bovenaan: bekkeningang - Vooraan: symfyse
- Onderaan: bekkenuitgang - Achteraan: sacrum
METEN VAN HET BEKKEN
Inwendige bekkenmaten: via vaginaal onderzoek, pelvimetrie (röntgenopnamen van bekken en foetus)
Pelvimetrie = twijfel op het einde van de zwangerschap.
ANATOMIE VAN DE BORS TEN/ MAMMAE
= vastgehecht op het peesblad van de grote borstspier.
Onderscheiden:
- Huid - Tepel: monden de melkgangen uit. Bevat
- Bindweefsel spierweefsel stijve tepels veroorzaakt.
- Klierweefsel bestaat uit 15 a 20 alveoli per - Tepelhof: gepigminteerde zone. Bevat kleine
borst. kliertjes van Montgomery houden het hof
- Kliergroep heefy een afvoerkanaal voor melk. soepel
- Vetweefsel: grootte van de borsten
FYSIOLOGIE VAN DE BO RSTEN/ MAMMAE
TIJDENS DE MENSTRUATIE CYCLUS
Vanaf de ovulatie tot menstruatie neemt het volume van de klieren toe gespannen gevoel.
TIJDENS DE ZWANGERSCHAP
Vroeg in de zwangerschap is er een volumetoenamen. Tepel en tepelhof worden groter/donkerder, klieren van
Montgomery worden zichtbaar
Na 18 weken spontaan melk verlies.
NA DE BEVALING
1ste dagen verhoogde aanbreng van vocht en bloed in de borsten piek bereikt rond de 3de dag, spreken over
stuwing. Hierna is de productie en uitscheiding van melk aan de gang.
, 1ste melk = dikker/geliger zeer goed verteerbaar.
PRODUCTIE OF SECRETIE
Volgende hormonen spelen hier een rol bij:
Prolactine: Dopamine:
Geproduceerd in de hypofysevoorkwab Geproduceerd in de hypothalamus
Stimuleert de melkproductie Remt de productie van prolactine
Vanaf dat de baby begin te zuigen dopamine onderdrukt prolactine vrijkomt melksecretie
gestimuleerd wordt.
UITSCHEIDING OF EXCRETIE
Hormoon dat hier een rol bij speelt:
Oxytocine:
- Geproduceerd in de hypofyseachterkwab - Veroorzaakt stijve tepels
- Geproduceerd onder invloed van zogen, - Veroorzaakt naweeën
horen en zien van het kind. - Wordt geremd bij stress, angst, pijn en
- Spierweefsel rond de alveoli en melkgangen vermoeidheid.
samentrekken toeschietreflex
DE NORMALE ZWANGERSCHAP
ZWANGERSCHAPSDUUR
Normale: 40 weken (280 dagen of 10 maanmaanden) mag tussen 38 en 42 weken.
Regel van Naegel: vermoedelijke bevallingsdatum.
- 9 kalendermaanden + 7 dagen = multipara (al een kindje gehad)
- 9 kalendermaanden + 10 dagen = primipara (1ste kindje)
EMBRYONALE PERIODE
Vanaf de innesteling (nidatie) tot 8 weken = van een embryo.
- Kritiekste periode van de zwangerschap orgaan ontwikkeling vindt plaatst.
- Schadelijke invloed van buitenaf afwijkingen of miskramen veroorzaken.
DE FOETALE PERIODE
Periode vanaf 8 weken tot het einde van de zwangerschap = foetus.
Foetus is op 8 weken af. Periode wordt gekenmerkt door enorme lichamelijke groei en rijping van de
verschillende weefsels en organen.
VERDERE ONTWIKKELING VAN DE ZWANGERSCHAP
Zwangerschapsproducten amniosholte gevuld met:
- Vruchtwater - Navelstreng
- Placenta / moederkoek
DE AMINOSHOLTE:
Gevormd door 2 vliezen.
Amnionvlies dichtste bij de foetus. Glad, doorschijnend en bevat geen bloedvaten
Chorionvlies dichtste tegen de uteruswand. Minder glad, niet doorschijnend en bevat kleine
vaatjes.
DEEL VAN VERHYEN VEERLE
ANATOMIE EN FYSIOLOGIE VAN DE VROUWELIJKE GESLACHTSORGANEN
UITWENDIGE GESLACHTSORGANEN
Vulva en genitalia externa is het zelfde.
Venusheuvel Bevindt zich voor de symfyse.
Behaard en verheven onderhuids vetweefsel.
Grote schaamlippen Huidplooien gevuld met bloedvaten, Komen samen:
/ labia maiora zenuwen, zweet/slijm/talgklieren. - Bovenaan commissura superior
o Buitenzijde = behaard - Onderaan commissura posterior.
o Binnenzijde = glad
Kleine schaamlippen Dunne, gladde, niet behaarde plooi Komen samen:
/ labia minora binnen naast de labia maiora liggen. - Enkel bovenaan
Bevatten bloedvaten en veel talgklieren - Gaat over in de clitoris
die smegma afscheiden. Omvatten de voorhof/vestibulum.
Kittelaar / clitoris Klein zwellichaam dat veel bloedvaten en zenuwen bevat.
Voorhof/ vestibulum Gelegen binnen de labia minora en bevat:
- Uitmonding van de urethra
- Uitmonding van de vagina / schede
- Uitmonding van de 2 klieren van bartholin
De klieren zelf liggen in de grote schaamlippen. Produceren slijm om de
vagina te bevochtigen.
Maagdenvlies / Vlies dat grenst tussen de vulva en Inscheuren / defloratie:
hymen interna vormt bevat gaatjes en - Gebruik van tampons
inkepingen. - Geslachtsgemeenschap
Hymenresten = carunculae - Baring
FYSIOLOGIE VAN DE UI TWENDIGE GESLACHTSORAGEN
Labia maiora Productie van zweet, slijmen en talg
Labia minora Productie van talg
Klieren van bartholin Productie van slijm
ANATOMIE VAN DE INWENDIGE GESLACHTSO RGANEN
Vagina / schede Buisvormig orgaan van ± 10cm lang ligt Cervix bovenaan in de vagina uitpuilt
tussen het hymen en cervix (baarmoederhals). worden de schede gewelven gevormd:
- Rekbare tunnel bekleed met slijmvlies - De diepste delen van de vagina
(bevat geen klieren). rond de cervix.
Baarmoeder / Hol, peervormig orgaan Delen
uterus grote van een vuist. - Cavum: holte in de uterus.
Ligging: midden kleine - Fundus: koepelvormig, links/rechts eileiders
bekken uitmonden. = bovenste deel
- Achter de blaas - Corpus: baarmoederlichaam = middelste deel
- Voor het rectum - Cervix = onderste deel
Ter hoogte van de cervix onderscheiden we:
- Cervicaal kanaal: kanaal waar cervix doorloopt
- Ostium internum: inwendige baarmoedermond = overgang cervicaal kanaal cavum
- Ostium externum: uitwendige baarmoedermond = overgang cervicaal kanaal vagina
, - Portio: gedeelte van de cervix uitpuilt in de vagina.
Lagen: Stand:
- Buitenzijden: peritometrium (deel van - Anterversie: gehele uterus naar voor gekanteld t.o.v.
het buikvlies) de vagina.
- Midden: myometrium (spierweefsel) - Anterflexie: corpus naar voor gekanteld t.o.v. de cervix.
- Binnenzijde: (slijmvliezen) Graad van kanteling beïnvloed door blaas en darmvulling
Eileiders / 2 dunne buisjes ±10cm lang Buitenste uiteinde: deel bij eierstok/ovarium
tubae / beide kanten in de trechtervormige verwijd en vertoont fransjes (fimbriae)
salpinges fundus van de uterus Binnenste bekelding: stek geplooid slijmvlies
uitmonden. trilhaartjes
Eierstokken / 2 boonvormige orgaantjes (grote van een amandel)
ovaria Beiden bevatten van de geboorte ± 400 000 onrijpe eitjes.
Nota: verzamelnaam voor eileiders, eierstokken en omgevend weefsel = ADNEX
FYSIOLOGIE VAN DE IN WENDIGE GESLACHTSHOR MONEN
Vagina / schede Bevat plaveiselepitheel en geen klieren zorgt wel voor vochtproductie.
- Transsudatie: microscopisch doorspijpelen van vocht door de bloedvatwand naar
vagina toe.
- Afschilferen van cellen onder hormonale invloed.
Bevat de staafjes van Döderlein / melkzuurbacillen.
- Goedaardige bacillen produceren melkzuur verdedigen tegen indringende pathogeen.
Een verstoring van de Ph kan door overmatige zeepgebruik
Cervix Bevat slijmvormende klieren die De consistentie, hoeveelheid en graad van
een slijmprop produceren. vloeibaarheid van slijm is afhankelijk van
Slijmprop: hormonale veranderingen tijdens de
- Beschermt de uterus tegen menstruatie.
opstijgende infecties. Rond de ovulatie = slijmprop vloeibaar,
- Transport van ondersteunt de migratie van het sperma naar de
spermatozoïden. uterus onvruchtbare dagen taaier wordt.
Eileider / tubae / Bevruchting buitenste derde van de eileider.
salpinges Tuba verplaatst het eitje naar het cavum uteri door:
- Peristaltiek van de eileiderwand
- Beweging van de trilhaartjes
Transport duurt 3 tot 4 dagen
Eierstokken / Regelen van de menstruatie cyclus Cyclus wordt gedirigeerd door hormonen.
ovaria gebeurt door: Hypofysevoorkwab onderscheid 2
- Eierstokken hormonen:
- Hypofyse 1. Trope hormoon: FSH = follikel
- Hypothalamus stimuleerend hormoon.
- Hersenschors - Stimuleert de rijping van follikel
Cyclus duurt ± 28 tot 35 dagen. (cellaag rond eicel)
Cyclus start op de laatste dag van je - Follikel produceert oestrogeen
menstruatie - Oestrogeen is de opbouw van
Eindigt op de eerst volgende dag van de endometrium.
menstruatie Groei = ± 14 dagen
Hypofysevoorkwab onderscheid 2 hormonen: Verder verloop:
2. LH= luteiniserend hormoon. Geen bevruchting: corpus luteum wordt corpus
- Dag 14 : ovulatie / eiersprong albicans.
- Overblijfsel van de follikel Gezwollen endometrium wordt afgesloten =
- Het lichaam produceert progesteron remt menstruatie.
de verder follikelgroei af maakt het Wel bevruchting: eicel nestelt zich in endometrium.
endometrium veder. Corpus leteum wordt corpus luteum graviditas houdt
- Mogelijke innesteling. de eiersprong op peil tijdens 1ste week zwangerschap.
= secretie/ corpus leteumfase ± 14dagen
,HET BARINGSKANAAL
Een kanaal waardoor de foetus naar buiten wordt gedreven. Onderscheid tussen het weke en het benige
baringskanaal.
WEKE BARINGSKANAAL
Cervix:
- Verstrijken = kort worden van 3cm tot papier - Ontsluiten = opengaan van 0cm tot 10cm.
dun.
Vagina en bekkenbodemspieren = verwijden
BENIGE BARINGSKANAAL
Gevormd door de bekken en heeft een gebogen vorm holle scarum de lange buitenbocht vormt en de
symfyse de korte binnenbocht.
GRENZEN
Grenzen van het baringskanaal zijn gevormd door:
- Bovenaan: bekkeningang - Vooraan: symfyse
- Onderaan: bekkenuitgang - Achteraan: sacrum
METEN VAN HET BEKKEN
Inwendige bekkenmaten: via vaginaal onderzoek, pelvimetrie (röntgenopnamen van bekken en foetus)
Pelvimetrie = twijfel op het einde van de zwangerschap.
ANATOMIE VAN DE BORS TEN/ MAMMAE
= vastgehecht op het peesblad van de grote borstspier.
Onderscheiden:
- Huid - Tepel: monden de melkgangen uit. Bevat
- Bindweefsel spierweefsel stijve tepels veroorzaakt.
- Klierweefsel bestaat uit 15 a 20 alveoli per - Tepelhof: gepigminteerde zone. Bevat kleine
borst. kliertjes van Montgomery houden het hof
- Kliergroep heefy een afvoerkanaal voor melk. soepel
- Vetweefsel: grootte van de borsten
FYSIOLOGIE VAN DE BO RSTEN/ MAMMAE
TIJDENS DE MENSTRUATIE CYCLUS
Vanaf de ovulatie tot menstruatie neemt het volume van de klieren toe gespannen gevoel.
TIJDENS DE ZWANGERSCHAP
Vroeg in de zwangerschap is er een volumetoenamen. Tepel en tepelhof worden groter/donkerder, klieren van
Montgomery worden zichtbaar
Na 18 weken spontaan melk verlies.
NA DE BEVALING
1ste dagen verhoogde aanbreng van vocht en bloed in de borsten piek bereikt rond de 3de dag, spreken over
stuwing. Hierna is de productie en uitscheiding van melk aan de gang.
, 1ste melk = dikker/geliger zeer goed verteerbaar.
PRODUCTIE OF SECRETIE
Volgende hormonen spelen hier een rol bij:
Prolactine: Dopamine:
Geproduceerd in de hypofysevoorkwab Geproduceerd in de hypothalamus
Stimuleert de melkproductie Remt de productie van prolactine
Vanaf dat de baby begin te zuigen dopamine onderdrukt prolactine vrijkomt melksecretie
gestimuleerd wordt.
UITSCHEIDING OF EXCRETIE
Hormoon dat hier een rol bij speelt:
Oxytocine:
- Geproduceerd in de hypofyseachterkwab - Veroorzaakt stijve tepels
- Geproduceerd onder invloed van zogen, - Veroorzaakt naweeën
horen en zien van het kind. - Wordt geremd bij stress, angst, pijn en
- Spierweefsel rond de alveoli en melkgangen vermoeidheid.
samentrekken toeschietreflex
DE NORMALE ZWANGERSCHAP
ZWANGERSCHAPSDUUR
Normale: 40 weken (280 dagen of 10 maanmaanden) mag tussen 38 en 42 weken.
Regel van Naegel: vermoedelijke bevallingsdatum.
- 9 kalendermaanden + 7 dagen = multipara (al een kindje gehad)
- 9 kalendermaanden + 10 dagen = primipara (1ste kindje)
EMBRYONALE PERIODE
Vanaf de innesteling (nidatie) tot 8 weken = van een embryo.
- Kritiekste periode van de zwangerschap orgaan ontwikkeling vindt plaatst.
- Schadelijke invloed van buitenaf afwijkingen of miskramen veroorzaken.
DE FOETALE PERIODE
Periode vanaf 8 weken tot het einde van de zwangerschap = foetus.
Foetus is op 8 weken af. Periode wordt gekenmerkt door enorme lichamelijke groei en rijping van de
verschillende weefsels en organen.
VERDERE ONTWIKKELING VAN DE ZWANGERSCHAP
Zwangerschapsproducten amniosholte gevuld met:
- Vruchtwater - Navelstreng
- Placenta / moederkoek
DE AMINOSHOLTE:
Gevormd door 2 vliezen.
Amnionvlies dichtste bij de foetus. Glad, doorschijnend en bevat geen bloedvaten
Chorionvlies dichtste tegen de uteruswand. Minder glad, niet doorschijnend en bevat kleine
vaatjes.
