Samenvatting ITO (Mieke Gesquiere)

ITO

Hoofdtuk 1:

Agogie= veranderen van het handelen (in pratkijk)
 niet wederkerige beïnvloeding door 1 of meerdere personen
 gericht op een wijziging
Agogiek= wetenschap van het veranderingsproces
 leer van het leiden en begeleiden op een beroepsmatige manier
 methoden behoren hiertoe

Winkelaar: De leer die aanwijzigingen en richtlijnen geeft voor de manier waarop iemand wordt
begeleidt

3 sleutelbegrippen:
 Veranderen (onbewust)
 agoog probeert iemand te veranderen
 ideaalbeeld bestaat niet
 permanente educatie door verandering van de maatschappij
vb.: gagelijkste gewoontes, mensen activeren, sociale vaardigheden,…
 Handelen
 bewust van wat mensen doen
 onzichtbaar (communiceren om te weten)
 ook apsecten zoals gevoelens, gedachten en intenties
 Emancipatie
 beïnvloeden in de richting die de betrokkene zelf wenst
 doel: zelfbeschikking en autnomie verhogen

agogisch handelen= zie ppt

richtgevende kenmerken agogisch handelen:
 Psychosociale verandering: veranderen van het handelen door interactie met iemand anders
(werk, psycholoog,…)
 Doelgericht: plannen om een toel te bereieken (organiseren, vaste routine, tafelmanieren
bijbrengen,…)
 Systematisch en bewust: stap voor stap handmatig te werk gaan (bus leren nemen, leren met
computer werken,…)
 Gewenst door betrokkenen: betrokkenen willen zelf geholpen worden
 motivatie kan gecreeërd worden door hulpverlener
 zo niet: gedwongen opname verslaafden, bejaarde,…
 Niet even wederzijds: begeleider is vaak hiërarchisch hoger gesteld (assymetrisch)
 Beroepsmatig: professionele beïnvloeding
 is ontstaan uit vrijwilligerswerk
 Waardegebonden: afhankelijk van referentiekader

Voorbeelden: zie ppt en cursus




1

,PROFFESIONALISERING AH
2 maatschappelijke veranderingen vh agogisch handelen:

Snelle evolutie van Voor industrialisatie: leven uitgestippeld in vaste patronen
wetenschap en Gevolg veranderingen: volwassenen moeten handelen voortdurend
techniek bijstellen
 wanneer je niet genoeg bijleert kan je niet goed blijven functioneren


Stijgende Voor industrialisatie: kleine gemeenschappen
individualisering  opvoeding verliep door overname gedrag ouders, door sociale controle,
maatschappelijke stand en door de kerk
Nu: minder invloedrijke instanties die stellen wat goed of slecht is
 je moet zelf kiezen wat je doet voor het hele leven
 meer diversiteit door minder verzuling zorgt voor onzekerheid door veel
keuzes

Gevolgen:
 Ontstaan welzijnswerk (helpen van mensen die uit de boot vallen door snelle verandering)
 Aanvankelijk vrijwilligerswerk
 Ontstaan agogisch werkveld
 ontstan van opleidingen, beroepsorganisaties en beroepscodes

Agogisch werkveld

Hulpverlening vormingswerk
= welzijnwerk = jeugwerk, sociaal werk,
cultureel vormingswerk

exagogiek= curatief (verwerkend, verbeterend) agogisch werk
 problematische situatie verbeteren
 hulpverlening
vb.: aidspatient helpen met verwerken
medische hulp: geen exagogiek
 voldoet niet aan richtlijnen (is niet psychosociaal maar medisch)

anagogiek= beginsituatie is normaal maar moet verbeterd worden
 vb. hulpverlener krijgt training om beter te handelen

katagogiek= beginsituatie is normaal en moet normaal blijven
 vb. aidspreventie

niveau’s van veranderingsprocessen:
1. Micro= ‘klein’: 1 persoon (of kleine groep)
2. Meso= ‘midden’: groep, organisatie (vb. festivalgangers)
3. Macro= ‘groot’: gehele samenleving (vb. campagnes)

Voorbeeld Mariette (ppt):
 Micro: mantelzorg
 Meso: praten met de voorziening
 Macro: algemeen plan voor de voorziening



2

,Voorbeeld Jordy (blaarmeersen):
 Micro: pleeggezin, opvangcentrum, OCMW
 Meso: praten met de voorziening die hem buiten zette
 Macro: algemee plan voor alle voorzieningen

Valkuil van pedagogisering
Pedagogisering= toename van het anatal professionele interventies op agogisch vlak
probleem: agogen zien alleen het label (vb. vrouw met autisme ipv vrouw die graag leest)
gevolg: eigen positieve krachten van persoon met beperking worden miskend
Resultaat: zijn onzeker en durven niet veranderen zonder begeleiding
 wederkerige relatie: cliënt heeft ook invloed op begeleider

belangrijk: vertrek van waar je client is
 men doet iets dat bepaald wordt door de achtergrond

Wat wil de cliënt zelf?
 Een wederkerige relatie
 Mogelijkheiden van mensen (waar ben je goed in?)
 Historiariteit van mensen (wat lukte je wel?)

Hoofdstuk 2: opvoeden, pedagogie(k) en orthopedagogie(k)

Opvoeden= in het relatie staan van opvoeders en opvoedingen waarin de opvoeders zich als persoon,
als wijze van mens-zijn presenteert, een klimaat creeërt dat de persoonlijkheidsgroei bevordert en de
leefsituaties zo hanteert dat deze optimale kanden biedt tot zelfontplooiing (Kok)
 Opvoeden: milieu
 Ontwikkelen: aanleg
 opvoedingsproces kent een voortdurende afwisseling van bijna automatisch handelen, met
periodes van nadrukkelijk stilstaan bij de opvoedersopgave
 kan veroorzaakt worden door een handicap

Nature-nurture: genen, milieu en eigen keuzes

Stagnerend opvoedingsproces: voortdurende problemen en een perspectiefloze situatie
Wanneer het kind niet meer groeit:
- Waar zit het kind vast?
- Welke vraag stelkt het kind?

Orthopedagogie= specifiek opvoeden= geschoolde opvoeder  uniek accent

POS= het ervaren van een perspectiefloze opvoedingssituatie door de betrokkenen, waarin men
zonder deskundige hulp niet lukt om de situatie terug perspectiefbindend te maken (Ter Horst)
 essentieel: interactie tussen opvoeder en kind
nu: VOS (=verontrustende opvoedigssituatie)
 kan verontrustend zijn zonder problematische opvoedingssituatie (vb. drugsverslaafd)

wanneer problematisch (volume):
 Breedte: hoeveelheid deelproblemen of problematische aspecten
 multiprobleemgezinnen
 Hoogte: ernst van sommige deelaspecten
 Lengte: chronische karakter van de problematiek van de opvoedingssituatie


3

, Wanneer problematisch (schaal):
 De gewone opvoedingssituatie: opvoeder zit met vragen die relatief makkelijk op te lossen
zijn (soms behoefte aan steun)
 vb. lastige peuter heeft regelmatig drifbuien
 De opvoedingsspanning: wanneer de opvoedingsproblemen niet meer makkelijk op te lossen
zijn (gaan op zoek naar alternatieven en zoeken raad)
 vb. lagere schoolkind wil niet meer naar school, kind experimenteert drugs
 De opvoedingscrisis: wanneer de opvoedersspanning escaleert (gevoel van onmacht, geen
plezier meer aan ouder zijn)
 vb. tiener loopt wekelijks weg
 De opvoedingsnood of VOS: wanneer complexe problemen al een lange tijd meegaan
(opvoeding is bron van verdriet, ouders bezien het kind als negatief)
 vb. moeder is depressief dus broertje moet voor kleinste kind zorgen

orthopedagogie: de praktijk
- Orthos: recht, juist
- Pais: kind/jongeling  vandaag de dag: niet enkel jongeren
- Agein: handelen
 orthopedagogiek legt de nadruk op de theorie

opvoeder: defenitie van Kok + uniek accent
 orthopedagoog verendigt de theorie en de praktijk

methodisch handelen= evidence-based werken
 Doelgericht
 Bewust
 Systematissch
 Procesmatig

Terrein van orthopedagogiek

Hulpverlening vormingswerk
= welzijnswerk = jeugdwerk, sociaal cultureel vormingswerk

Doelgroepen Werkvelden
- Kinderen in een POS - Geestelijke gezondheidszorgs
- Kinderen in een kwetsbare  psychiatrie
opvoedingssituatie door ontwikkeligs, - Algemeen welzijnswerk
gedragsproblemen  opvang voor daklozen
- Kinderen met leerstoornissen - Kind en gezin
- Ouderen in kwetsbare situaties - Onderwijs
- Kansarmen, thuislozen  M-decreet

Deelwetenschappen agogiek:
- Pedagogie: agogie van kinderen (opvoeden van kind tot volwassene)
- Andragogie: agogisch werken met volwassenen
- Geronto-agogie: begeleiden van oudere mensen
- Orthopedagogiek
- Sociale pedagogiek




4