Hoofdstuk 2. De kosten van grond- en hulpstoffen
2.1 Kosten en kostensoorten
Kenmerkend voor de industriële onderneming is hebt zogenaamde transformatieproces. Diverse
productiemiddelen worden hier opgeofferd met de bedoeling uit de grondstoffen eindproducten te
fabriceren en te verkopen.
Definitie kosten: Onder de kosten in een industriële onderneming verstaan we de geldwaarde van de
productiemiddelen die worden opgeofferd om eindproducten op de verkoopmarkt te kunnen
aanbieden.
De werkelijke kosten berekenen we door de werkelijk verbruikte hoeveelheden van de verschillende
opgeofferde productiemiddelen te vermenigvuldigen met de werkelijke inkoopprijzen. De toegestane
kosten (voorgecalculeerde of standaardkosten) berekenen we door de toegestane hoeveelheden van
de verschillende opgeofferde productiemiddelen te vermenigvuldigen met de standaardprijzen. De
toegestane hoeveelheid is de hoeveelheid die nodig is bij de meest efficiënte fabricagemethode. De
standaardprijs is gelijk aan de verwachte gemiddelde inkoopprijs voor het productiemiddel in de
komende periode.
Onder een kostensoort verstaan we het totaal van de kosten die verband houden met het
aanwenden van een bepaald productiemiddel.
We onderscheiden de volgende kostensoorten:
De kosten van grond- en hulpstoffen
De kosten van menselijke arbeid
De kosten van slijtende vaste activa
De kosten van grond
De kosten van diensten van derden
De kosten van belastingen
De interestkosten
De kosten in verband met het vormen van voorzieningen
2.2 De administratie tegen vaste verrekenprijzen
De boeking van de ontvangst van de grondstoffen maken we aan de hand van het inkoopboek. We
nemen aan dat de grondstoffen en de facturen die daarop betrekking hebben, steeds tegelijkertijd
worden ontvangen.
De boeking van het verbruik van de grondstoffen maken we aan de hand van het verbruiksregister
grondstoffen. De geldbedragen die we in dit register noteren, berekenen we door de werkelijk
verbruikte hoeveelheden grondstof te vermenigvuldigen met de betrokken vaste verrekenprijzen.
Boeking inkoopboek:
300 Voorraad grondstoffen
180 Te vorderen OB
Aan 140 Crediteuren
Aan 320 Prijsverschil bij inkoop grondstoffen
,Verbruiksregister grondstoffen:
400 Verbruik grondstoffen
Aan 300 Voorraad grondstoffen
Vaststelling verbruikte hoeveelheden grondstoffen
Directe verbruiksmeting
In dit geval geeft een magazijnmedewerker de grondstoffen uit het magazijn af tegen ontvangst van
afgiftebonnen.
Nadelig voorraadverschil:
481 Voorraadverschillen
Aan 300 Voorraad goederen
Indirecte verbruiksmeting
Bij deze methode bepalen we het grondstofverbruik in een bepaalde periode als volgt:
Beginvoorraad + ontvangen hoeveelheid – eindvoorraad = verbruik
Enkele voordelen van het werken met vaste verrekenprijzen in een industriële onderneming zijn:
Vereenvoudiging en verbetering van de voorraadadministratie
Vereenvoudiging van de afgifte-administratie
Belangrijk hulpmiddel bij de controle op de efficiency in het verbruik
Het werken met de vaste verrekenprijzen heeft vooral betekenis bij de boekingen van de voorraad en
het verbruik van grondstoffen in industriële ondernemingen.
Resultaat prijsverschillen:
320 prijsverschillen bij inkoop grondstoffen
Aan 950 resultaat prijsverschillen
Verhoging vaste verrekenprijzen:
300 voorraad grondstoffen
Aan 320 prijsverschillen bij inkoop grondstoffen
2.3 Vaste verrekenprijzen inclusief diverse kosten
Bijkomende kosten bij de aankoop van grondstoffen verhogen de inkoopprijs van die grondstoffen.
Dergelijke inkoopkosten die rechtstreeks betrekking hebben op een bepaalde ingekochte partij
grondstoffen, noemen we directe inkoopkosten. Omdat deze inkoopkosten rechtstreeks betrekking
hebben op de gekochte grondstoffen, boeken we ze niet afzonderlijk op een resultaatrekening maar
samen met de inkoopprijs van de grondstoffen op de balansrekening 300 voorraad grondstoffen. We
noemen dit het activeren van kosten.
Wanneer we de voorraad administreren tegen vaste verrekenprijzen, nemen we daarom vaak in deze
prijzen een bedrag op voor directe inkoopkosten. De vast verrekenprijs van een bepaald type
grondstof bestaat in dit geval uit de verwachte gemiddelde inkoopprijs plus de verwachte gemiddelde
directe inkoopkosten.
, Register ontvangen facturen (inkoopboek):
310 nog te ontvangen grondstoffen
180 te vorderen OB
Aan 140 crediteuren
Magazijnontvangstenboek:
300 voorraad grondstoffen
Aan 310 nog te ontvangen grondstoffen
Aan 320 prijsverschillen bij inkoop grondstoffen
Bankboek, credit:
320 prijsverschillen bij inkoop grondstoffen
180 te vorderen OB
Aan 110 bank
Verbruikregister grondstoffen:
400 verbruik grondstoffen
Aan 300 voorraad grondstoffen
Het opnemen in de vaste verrekenprijzen van alle inkoop- en magazijnkosten
Het activeren van kosten op rekening 300 voorraad grondstoffen kunnen we uitbreiden tot alle
inkoop- en magazijnkosten. Zodra een industriële onderneming meerdere soorten grondstof inkoopt,
ontstaat bij het doorberekenen van de inkoop- en magazijnkosten aan deze grondstoffen een
probleem. We krijgen dan te maken met de tegenstelling directe/indirecte kosten.
Directe kosten zijn kosten waarvan eenvoudig en nauwkeurig kan worden vastgesteld voor welke
soort grondstof ze worden gemaakt. Wanneer kosten niet specifiek gemaakt worden voor een
bepaalde grondstof, spreken we van indirecte kosten.
Bij de inkoopkosten hebben we grotendeels en bij de magazijnkosten vrijwel geheel te maken met
indirecte kosten. Het doorbereken van indirecte kosten naar de diverse soorten grondstof kan dan
bijvoorbeeld gebeuren met behulp van opslagpercentages.
Wanneer we het doorberekenen van indirecte kosten aan de diverse soorten grondstof verloopt met
behulp van een opslagpercentage, krijgen we te maken met:
Werkelijke indirecte kosten
Berekende indirecte kosten (doorberekend met behulp van een opslagpercentage)
De vergelijking tussen de werkelijk indirecte kosten en de berekende indirecte kosten maken we
zichtbaar in rubriek 5:
Voor de indirecte inkoopkosten
o 510 indirecte inkoopkosten
o 515 opslag indirecte inkoopkosten
Voor de magazijnkosten
o 520 magazijnkosten
o 525 opslag magazijnkosten
2.1 Kosten en kostensoorten
Kenmerkend voor de industriële onderneming is hebt zogenaamde transformatieproces. Diverse
productiemiddelen worden hier opgeofferd met de bedoeling uit de grondstoffen eindproducten te
fabriceren en te verkopen.
Definitie kosten: Onder de kosten in een industriële onderneming verstaan we de geldwaarde van de
productiemiddelen die worden opgeofferd om eindproducten op de verkoopmarkt te kunnen
aanbieden.
De werkelijke kosten berekenen we door de werkelijk verbruikte hoeveelheden van de verschillende
opgeofferde productiemiddelen te vermenigvuldigen met de werkelijke inkoopprijzen. De toegestane
kosten (voorgecalculeerde of standaardkosten) berekenen we door de toegestane hoeveelheden van
de verschillende opgeofferde productiemiddelen te vermenigvuldigen met de standaardprijzen. De
toegestane hoeveelheid is de hoeveelheid die nodig is bij de meest efficiënte fabricagemethode. De
standaardprijs is gelijk aan de verwachte gemiddelde inkoopprijs voor het productiemiddel in de
komende periode.
Onder een kostensoort verstaan we het totaal van de kosten die verband houden met het
aanwenden van een bepaald productiemiddel.
We onderscheiden de volgende kostensoorten:
De kosten van grond- en hulpstoffen
De kosten van menselijke arbeid
De kosten van slijtende vaste activa
De kosten van grond
De kosten van diensten van derden
De kosten van belastingen
De interestkosten
De kosten in verband met het vormen van voorzieningen
2.2 De administratie tegen vaste verrekenprijzen
De boeking van de ontvangst van de grondstoffen maken we aan de hand van het inkoopboek. We
nemen aan dat de grondstoffen en de facturen die daarop betrekking hebben, steeds tegelijkertijd
worden ontvangen.
De boeking van het verbruik van de grondstoffen maken we aan de hand van het verbruiksregister
grondstoffen. De geldbedragen die we in dit register noteren, berekenen we door de werkelijk
verbruikte hoeveelheden grondstof te vermenigvuldigen met de betrokken vaste verrekenprijzen.
Boeking inkoopboek:
300 Voorraad grondstoffen
180 Te vorderen OB
Aan 140 Crediteuren
Aan 320 Prijsverschil bij inkoop grondstoffen
,Verbruiksregister grondstoffen:
400 Verbruik grondstoffen
Aan 300 Voorraad grondstoffen
Vaststelling verbruikte hoeveelheden grondstoffen
Directe verbruiksmeting
In dit geval geeft een magazijnmedewerker de grondstoffen uit het magazijn af tegen ontvangst van
afgiftebonnen.
Nadelig voorraadverschil:
481 Voorraadverschillen
Aan 300 Voorraad goederen
Indirecte verbruiksmeting
Bij deze methode bepalen we het grondstofverbruik in een bepaalde periode als volgt:
Beginvoorraad + ontvangen hoeveelheid – eindvoorraad = verbruik
Enkele voordelen van het werken met vaste verrekenprijzen in een industriële onderneming zijn:
Vereenvoudiging en verbetering van de voorraadadministratie
Vereenvoudiging van de afgifte-administratie
Belangrijk hulpmiddel bij de controle op de efficiency in het verbruik
Het werken met de vaste verrekenprijzen heeft vooral betekenis bij de boekingen van de voorraad en
het verbruik van grondstoffen in industriële ondernemingen.
Resultaat prijsverschillen:
320 prijsverschillen bij inkoop grondstoffen
Aan 950 resultaat prijsverschillen
Verhoging vaste verrekenprijzen:
300 voorraad grondstoffen
Aan 320 prijsverschillen bij inkoop grondstoffen
2.3 Vaste verrekenprijzen inclusief diverse kosten
Bijkomende kosten bij de aankoop van grondstoffen verhogen de inkoopprijs van die grondstoffen.
Dergelijke inkoopkosten die rechtstreeks betrekking hebben op een bepaalde ingekochte partij
grondstoffen, noemen we directe inkoopkosten. Omdat deze inkoopkosten rechtstreeks betrekking
hebben op de gekochte grondstoffen, boeken we ze niet afzonderlijk op een resultaatrekening maar
samen met de inkoopprijs van de grondstoffen op de balansrekening 300 voorraad grondstoffen. We
noemen dit het activeren van kosten.
Wanneer we de voorraad administreren tegen vaste verrekenprijzen, nemen we daarom vaak in deze
prijzen een bedrag op voor directe inkoopkosten. De vast verrekenprijs van een bepaald type
grondstof bestaat in dit geval uit de verwachte gemiddelde inkoopprijs plus de verwachte gemiddelde
directe inkoopkosten.
, Register ontvangen facturen (inkoopboek):
310 nog te ontvangen grondstoffen
180 te vorderen OB
Aan 140 crediteuren
Magazijnontvangstenboek:
300 voorraad grondstoffen
Aan 310 nog te ontvangen grondstoffen
Aan 320 prijsverschillen bij inkoop grondstoffen
Bankboek, credit:
320 prijsverschillen bij inkoop grondstoffen
180 te vorderen OB
Aan 110 bank
Verbruikregister grondstoffen:
400 verbruik grondstoffen
Aan 300 voorraad grondstoffen
Het opnemen in de vaste verrekenprijzen van alle inkoop- en magazijnkosten
Het activeren van kosten op rekening 300 voorraad grondstoffen kunnen we uitbreiden tot alle
inkoop- en magazijnkosten. Zodra een industriële onderneming meerdere soorten grondstof inkoopt,
ontstaat bij het doorberekenen van de inkoop- en magazijnkosten aan deze grondstoffen een
probleem. We krijgen dan te maken met de tegenstelling directe/indirecte kosten.
Directe kosten zijn kosten waarvan eenvoudig en nauwkeurig kan worden vastgesteld voor welke
soort grondstof ze worden gemaakt. Wanneer kosten niet specifiek gemaakt worden voor een
bepaalde grondstof, spreken we van indirecte kosten.
Bij de inkoopkosten hebben we grotendeels en bij de magazijnkosten vrijwel geheel te maken met
indirecte kosten. Het doorbereken van indirecte kosten naar de diverse soorten grondstof kan dan
bijvoorbeeld gebeuren met behulp van opslagpercentages.
Wanneer we het doorberekenen van indirecte kosten aan de diverse soorten grondstof verloopt met
behulp van een opslagpercentage, krijgen we te maken met:
Werkelijke indirecte kosten
Berekende indirecte kosten (doorberekend met behulp van een opslagpercentage)
De vergelijking tussen de werkelijk indirecte kosten en de berekende indirecte kosten maken we
zichtbaar in rubriek 5:
Voor de indirecte inkoopkosten
o 510 indirecte inkoopkosten
o 515 opslag indirecte inkoopkosten
Voor de magazijnkosten
o 520 magazijnkosten
o 525 opslag magazijnkosten
