Thema inleiding. Wat is diversiteit
Etnische identiteit = Gevoel van eenheid en verbondenheid op
grond van gemeenschappelijke afstamming, cultuur of
geschiedenis (ongeacht of dit feitelijk zo is) religie
bv. West-Vlaming, Marokkaan, Belg, …
talen leeftijd
0.1 Superdiversiteit land van
etniciteit
herkomst
Diversiteit is meer dan etniciteit Ook in andere dimensies is
er diversiteit: Er is gelaagdheid binnen elke groep
immigratie-
bv. Niet 1 soort moslim of Griek geslacht
stromen
Interactie van al deze factoren = Superdiversiteit
bv. Vluchteling uit Syrië is anders dan Marokkaanse Belg die hier geboren is, ook al delen ze
kenmerken
Allerlei mengvormen van culturen en subculturen (vb. woordgebruik bij jongeren)
0.1.1 Voorbeelden superdiversiteit bij mensen met migratieachtergrond
- Immigratiestromen
- Land van herkomst
- Talen
- Religie
- Migratiekanalen en immigratiestatus
- Geslacht
- Leeftijd
- Geografische spreiding
- Transnationalisme en transmigratie = Enkele dimensies van
differentiatie
0.2 Superdiversiteit bij migranten
● Immigratiestromen
Door belangrijke politieke gebeurtenissen (bv. Oorlog of toetreden van lidstaten tot EU)
Migratiegolven: Na WOII arbeidsmigratie Nu gezinshereniging + asielzoekers
● Land van herkomst
1950 – 1970: Grote groepen uit beperkt aantal landen (Italië, Marokko, Turkije)
Nu: Enorm aantal verschillende nationaliteiten
● Talen
Meer diversiteit Meer talen gesproken
Door satelliet-tv en internet blijven mensen in contact met taal van herkomst
1
,● Religie
Pas op voor generaliseren: Veel variaties binnen religies
(bv. Islam – soenisme, salafisme, sjiisme, alawieten…)
● Migratiekanalen en immigratiestatus
- Arbeidsmigranten (jaren 50 – 60 uit andere EU-landen zonder visum)
- Studenten
- Gezinshereniging
- Asielzoekers en vluchtelingen
- illegale en niet-geregistreerde migranten
● Geslacht
Arbeidsmigranten vorige eeuw: Vooral mannen
Gezinshereniging: Vooral vrouwen
● Leeftijd
= Vooral migratie door jongere mensen
● Geografische spreiding
Nieuwkomers vestigen zich in de buurt van landgenoten
Geen gelijke spreiding, vooral in steden
● Transnationalisme
= Het is makkelijker geworden om verbinding te houden met het land van herkomst
Goedkope vliegtickets
Verspreiding telefoon en internet
Vluchtelingen: Terugreizen is vaak niet mogelijk
● Transmigratie
= Verplaatsingen van vluchtelingen bij EU
bv. Migratieroute via Griekenland
0.3 Gevolgen van superdiversiteit
Er is geen meerderheid meer, de minderheid zijn in meerderheid
(Er zijn verschillende kleine groepen en geen grote aparte groepen meer
- Nieuwe visie op integratie
0.4 Veranderende visie op integratie
- Vroeger: Meerderheidscultuur
Integratie assimilatie
= De nieuwkomer laat zo veel mogelijk zijn eigenheid los om een nieuwe Vlaming of Belg te
worden
2
, - Steeds meer: Minderheidscultuur
Integratie = Een wederzijds proces, inspanningen door beide partijen
Nieuwkomers moeten zich aanpassen
De ontvangende samenleving moet ook zijn structuren aanpassen om iedereen dezelfde
kansen te geven.
vb. School, arbeidsmarkt…
0.5 Intersectionaliteit / kruispuntdenken
Mensen hebben meervoudige identiteiten. Je dient dus altijd naar de verschillende
deelidentiteiten samen te kijken en niet de mensen in hokjes opdelen.
En/en niet of/of
Ook op andere domeinen zoals gezondheid, opleidingsniveau, leeftijd, gender…
vb.: Meer armoede bij gezinnen met bepaalde etnische herkomst
vb.: Homoseksualiteit is anders voor mensen met bepaalde migratieachtergrond
Thema 1. Levensbeschouwing en religie
1.1 Levensbeschouwing
= Aandacht besteden aan de zin van dingen en gebeurtenissen met je gevoel, verstand en
verbeelding; Levensvisie of – oriëntatie
De eigen ervaring en persoonlijke beleving is de kern van een levensbeschouwing, en geeft
richting aan het bestaan
- Vragen over de zin van het eigen bestaan bij ontregelende ervaringen (ziekte, oorlog,
overlijden van een geliefde
- Alledaagse zaken zetten ook aan tot denken over wat goed of slecht is, over toekomstig
handelen, ze hebben een persoonlijke betekenis en waarde
Levensbeschouwelijke tradities kunnen helpen om zin te geven aan ontregelende
ervaringen en alledaagse gebeurtenissen
- Religieuze levensvisies: o.a christendom, islam…
- Seculiere levensvisies: o.a humanisme, socialisme
1.1.1 Levensbeschouwing is een proces
- Levensbeschouwing is voortdurend in ontwikkeling en verloopt vaak onbewust
Bv. Als kind opvattingen overnemen zonder er zelf over na te denken
Bewustwording van de eigen levensvisie gebeurt in gesprekken met andere en/of bij
confrontatie met niet-alledaagse gebeurtenissen, ontregelende ervaringen
Levensbeschouwing is een belangrijk onderdeel van de identiteitsontwikkeling
3
Etnische identiteit = Gevoel van eenheid en verbondenheid op
grond van gemeenschappelijke afstamming, cultuur of
geschiedenis (ongeacht of dit feitelijk zo is) religie
bv. West-Vlaming, Marokkaan, Belg, …
talen leeftijd
0.1 Superdiversiteit land van
etniciteit
herkomst
Diversiteit is meer dan etniciteit Ook in andere dimensies is
er diversiteit: Er is gelaagdheid binnen elke groep
immigratie-
bv. Niet 1 soort moslim of Griek geslacht
stromen
Interactie van al deze factoren = Superdiversiteit
bv. Vluchteling uit Syrië is anders dan Marokkaanse Belg die hier geboren is, ook al delen ze
kenmerken
Allerlei mengvormen van culturen en subculturen (vb. woordgebruik bij jongeren)
0.1.1 Voorbeelden superdiversiteit bij mensen met migratieachtergrond
- Immigratiestromen
- Land van herkomst
- Talen
- Religie
- Migratiekanalen en immigratiestatus
- Geslacht
- Leeftijd
- Geografische spreiding
- Transnationalisme en transmigratie = Enkele dimensies van
differentiatie
0.2 Superdiversiteit bij migranten
● Immigratiestromen
Door belangrijke politieke gebeurtenissen (bv. Oorlog of toetreden van lidstaten tot EU)
Migratiegolven: Na WOII arbeidsmigratie Nu gezinshereniging + asielzoekers
● Land van herkomst
1950 – 1970: Grote groepen uit beperkt aantal landen (Italië, Marokko, Turkije)
Nu: Enorm aantal verschillende nationaliteiten
● Talen
Meer diversiteit Meer talen gesproken
Door satelliet-tv en internet blijven mensen in contact met taal van herkomst
1
,● Religie
Pas op voor generaliseren: Veel variaties binnen religies
(bv. Islam – soenisme, salafisme, sjiisme, alawieten…)
● Migratiekanalen en immigratiestatus
- Arbeidsmigranten (jaren 50 – 60 uit andere EU-landen zonder visum)
- Studenten
- Gezinshereniging
- Asielzoekers en vluchtelingen
- illegale en niet-geregistreerde migranten
● Geslacht
Arbeidsmigranten vorige eeuw: Vooral mannen
Gezinshereniging: Vooral vrouwen
● Leeftijd
= Vooral migratie door jongere mensen
● Geografische spreiding
Nieuwkomers vestigen zich in de buurt van landgenoten
Geen gelijke spreiding, vooral in steden
● Transnationalisme
= Het is makkelijker geworden om verbinding te houden met het land van herkomst
Goedkope vliegtickets
Verspreiding telefoon en internet
Vluchtelingen: Terugreizen is vaak niet mogelijk
● Transmigratie
= Verplaatsingen van vluchtelingen bij EU
bv. Migratieroute via Griekenland
0.3 Gevolgen van superdiversiteit
Er is geen meerderheid meer, de minderheid zijn in meerderheid
(Er zijn verschillende kleine groepen en geen grote aparte groepen meer
- Nieuwe visie op integratie
0.4 Veranderende visie op integratie
- Vroeger: Meerderheidscultuur
Integratie assimilatie
= De nieuwkomer laat zo veel mogelijk zijn eigenheid los om een nieuwe Vlaming of Belg te
worden
2
, - Steeds meer: Minderheidscultuur
Integratie = Een wederzijds proces, inspanningen door beide partijen
Nieuwkomers moeten zich aanpassen
De ontvangende samenleving moet ook zijn structuren aanpassen om iedereen dezelfde
kansen te geven.
vb. School, arbeidsmarkt…
0.5 Intersectionaliteit / kruispuntdenken
Mensen hebben meervoudige identiteiten. Je dient dus altijd naar de verschillende
deelidentiteiten samen te kijken en niet de mensen in hokjes opdelen.
En/en niet of/of
Ook op andere domeinen zoals gezondheid, opleidingsniveau, leeftijd, gender…
vb.: Meer armoede bij gezinnen met bepaalde etnische herkomst
vb.: Homoseksualiteit is anders voor mensen met bepaalde migratieachtergrond
Thema 1. Levensbeschouwing en religie
1.1 Levensbeschouwing
= Aandacht besteden aan de zin van dingen en gebeurtenissen met je gevoel, verstand en
verbeelding; Levensvisie of – oriëntatie
De eigen ervaring en persoonlijke beleving is de kern van een levensbeschouwing, en geeft
richting aan het bestaan
- Vragen over de zin van het eigen bestaan bij ontregelende ervaringen (ziekte, oorlog,
overlijden van een geliefde
- Alledaagse zaken zetten ook aan tot denken over wat goed of slecht is, over toekomstig
handelen, ze hebben een persoonlijke betekenis en waarde
Levensbeschouwelijke tradities kunnen helpen om zin te geven aan ontregelende
ervaringen en alledaagse gebeurtenissen
- Religieuze levensvisies: o.a christendom, islam…
- Seculiere levensvisies: o.a humanisme, socialisme
1.1.1 Levensbeschouwing is een proces
- Levensbeschouwing is voortdurend in ontwikkeling en verloopt vaak onbewust
Bv. Als kind opvattingen overnemen zonder er zelf over na te denken
Bewustwording van de eigen levensvisie gebeurt in gesprekken met andere en/of bij
confrontatie met niet-alledaagse gebeurtenissen, ontregelende ervaringen
Levensbeschouwing is een belangrijk onderdeel van de identiteitsontwikkeling
3
