Les 16 – Geïntegreerde controle van volume en osmolariteit
- Dia 3: Deze afbeelding vat de verschillende situaties samen, zoals ze zich kunnen
voordoen. Op de x-as staan de verschillende stappen van osmolariteit die kunnen
voorkomen. Op de y-as staan de verschillende stappen van volume die kunnen
voorkomen.
o Start: Centraal is de toestand volledig normaal: normaal volume en
normale osmolariteit.
o 1: Wanneer we grote hoeveelheden puur water gaan drinken, of grote
hoeveelheden bier zitten we links boven. Door het drinken van
vloeistoffen met lage zoutconcentratie, zal het volume toenemen, maar zal
de osmolariteit dalen. De correcte respons zou zijn om sterk verdunde
urine te produceren en zout te reteneren. De nier kan echter geen puur
water excreteren, dus er zal steeds een kleine hoeveelheid opgeloste
stoffen mee worden uitgescheiden, waardoor de correcte niet perfect is.
o 2: Een toename van volume met een normale osmolariteit, zien we
wanneer men fysiologische zoutoplossing (9g/l) inneemt. Hierbij zal de
nier isotone urine moeten uitscheiden, die in hoeveelheid overeenkomt
met de opgenomen hoeveelheid water.
o 3: Wanneer men een hypertone zout oplossing inneemt, die meer zout
bevat dan er normaal in het plasma aanwezig is, krijgt men een toename
van zowel vocht als osmolariteit. Hierbij zal de nier hypertone urine
moeten uitscheiden die qua concentratie en hoeveelheid overeenkomt met
de ingenomen hoeveelheden.
o 4: Wanneer men bijvoorbeeld zware inspanning levert, en veel zout zweet
verliest en dit enkel vervangt door zoutarm water, zal het volume gelijk
blijven, maar zal de osmolariteit dalen (casus van triatlon met
zweetkristallen en hyponatriëmie). Dit heeft geleid tot ontwikkeling van
elektrolyten bevattende sportdrankjes, zodat het risico op hyponatriëmie
en –kaliëmie vermeden wordt bij intensief sporten en zweten.
o 5: Wanneer men veel meer zout opneemt dan er in het plasma aanwezig is,
zonder dat men hierbij meer water drinkt, zal er een toename van de
osmolariteit zijn en zal het volume gelijk blijven. Er zal een deel van het
intracellulaire volume naar het extracellulaire vocht gaan, waardoor de
homeostatische respons een dorstgevoel zal zijn. De nieren zullen ook
helpen door sterk geconcentreerde urine met een beperkt volume te
excreteren. Eens er water is gedronken, komen we in situatie 2 of 3
terecht.
o 6: Deze situatie kan ook voorkomen bij onvolledige compensatie van
dehydratatie, waarbij het volume gedaald zal zijn, en zal de osmolariteit
gedaald zal zijn. Dit komt niet veel voor.
o 7: Wanneer een patiënt een bloeding heeft, zal het volume veranderen
maar zal de osmolariteit gelijk blijven, aangezien men isotone vloeistof
vanuit het extracellulaire compartiment verliest. Wanneer iemand een
massieve bloeding heeft, kan hij in shocktoestand komen. Als een
bloedtransfusie niet beschikbaar is, is de beste oplossing een isosmotische
oplossing die in het extracellulaire compartiment zal blijven, zoals NaCl.
- Dia 3: Deze afbeelding vat de verschillende situaties samen, zoals ze zich kunnen
voordoen. Op de x-as staan de verschillende stappen van osmolariteit die kunnen
voorkomen. Op de y-as staan de verschillende stappen van volume die kunnen
voorkomen.
o Start: Centraal is de toestand volledig normaal: normaal volume en
normale osmolariteit.
o 1: Wanneer we grote hoeveelheden puur water gaan drinken, of grote
hoeveelheden bier zitten we links boven. Door het drinken van
vloeistoffen met lage zoutconcentratie, zal het volume toenemen, maar zal
de osmolariteit dalen. De correcte respons zou zijn om sterk verdunde
urine te produceren en zout te reteneren. De nier kan echter geen puur
water excreteren, dus er zal steeds een kleine hoeveelheid opgeloste
stoffen mee worden uitgescheiden, waardoor de correcte niet perfect is.
o 2: Een toename van volume met een normale osmolariteit, zien we
wanneer men fysiologische zoutoplossing (9g/l) inneemt. Hierbij zal de
nier isotone urine moeten uitscheiden, die in hoeveelheid overeenkomt
met de opgenomen hoeveelheid water.
o 3: Wanneer men een hypertone zout oplossing inneemt, die meer zout
bevat dan er normaal in het plasma aanwezig is, krijgt men een toename
van zowel vocht als osmolariteit. Hierbij zal de nier hypertone urine
moeten uitscheiden die qua concentratie en hoeveelheid overeenkomt met
de ingenomen hoeveelheden.
o 4: Wanneer men bijvoorbeeld zware inspanning levert, en veel zout zweet
verliest en dit enkel vervangt door zoutarm water, zal het volume gelijk
blijven, maar zal de osmolariteit dalen (casus van triatlon met
zweetkristallen en hyponatriëmie). Dit heeft geleid tot ontwikkeling van
elektrolyten bevattende sportdrankjes, zodat het risico op hyponatriëmie
en –kaliëmie vermeden wordt bij intensief sporten en zweten.
o 5: Wanneer men veel meer zout opneemt dan er in het plasma aanwezig is,
zonder dat men hierbij meer water drinkt, zal er een toename van de
osmolariteit zijn en zal het volume gelijk blijven. Er zal een deel van het
intracellulaire volume naar het extracellulaire vocht gaan, waardoor de
homeostatische respons een dorstgevoel zal zijn. De nieren zullen ook
helpen door sterk geconcentreerde urine met een beperkt volume te
excreteren. Eens er water is gedronken, komen we in situatie 2 of 3
terecht.
o 6: Deze situatie kan ook voorkomen bij onvolledige compensatie van
dehydratatie, waarbij het volume gedaald zal zijn, en zal de osmolariteit
gedaald zal zijn. Dit komt niet veel voor.
o 7: Wanneer een patiënt een bloeding heeft, zal het volume veranderen
maar zal de osmolariteit gelijk blijven, aangezien men isotone vloeistof
vanuit het extracellulaire compartiment verliest. Wanneer iemand een
massieve bloeding heeft, kan hij in shocktoestand komen. Als een
bloedtransfusie niet beschikbaar is, is de beste oplossing een isosmotische
oplossing die in het extracellulaire compartiment zal blijven, zoals NaCl.
