Inhoudsopgave
Opdracht 1: Dataverzameling 4
Omschrijving gezondheidsgedrag en gezondheidsprobleem 4
Dataverzameling 4
Topiclijst 5
Privacy 5
Data analyse 6
Resultaten 6
Algemeen 7
Attitudes 7
Nadelen 8
Voordelen 8
Subjectieve normen of sociale invloed 8
Eigen effectiviteit 8
Barrières 9
Conclusie 9
Opdracht 2: Gedragsanalyse 11
Potentiële aandoening 11
Oorzaak 11
Gevolg 11
Lichamelijk 12
Mentaal 12
Kwaliteit van leven 12
Prevalentie 12
Incidentie 12
Mortaliteit 12
Spreiding 12
Levensverwachting 13
Omgevingsfactoren 13
Gedragsanalyse 13
Huidig gedrag 13
Een middenweg 13
Nicotineafhankelijkheid 14
Behavioral beliefs 14
Impulsiviteit en stress 14
Gewenste gedrag 15
Gedragsdoelen 15
Einddoel 16
Gedragsdoel 1 16
Gedragsdoel 2 16
, Gedragsdoel 3 16
Shared decision making 16
Resultatentabel 17
Opdracht 3: Interventies 20
Gedragsdoel 1 20
Methode en theorie 20
Gedragsdoel 2 21
Methode en theorie 21
Gedragsdoel 3 22
Methode en theorie 22
Opdracht 4 25
Motiverende gespreksvoering 25
Pre-contemplatiefase 26
Contemplatiefase 26
Preparatiefase 27
Actiefase 28
Consolidatiefase 28
Fase van terugval 29
Opdracht 5 32
Gezondheidsbevorderaar 32
Ethische afweging 32
Bronnenlijst 35
Bijlage 1 - Topiclijst 40
Bijlage 2 - Transcript 43
1
,2
, Opdracht 1: Dataverzameling
Omschrijving gezondheidsgedrag en gezondheidsprobleem
Wat ooit begon in de westerse bevolking als een gewoonte die zich beperkte tot voornamelijk
mannen met een hogere sociaal-economische status heeft zich ontwikkelt tot een alledaagse
gewoonte voor jong en oud, arm en rijk; roken.
In de jaren vijftig bereikte het rookgedrag een piek in Nederland; negentig procent van de
volwassen mannen rookte toendertijd (Visser et al., 2020). Er kan gesteld worden dat roken
gewoontegedrag was geworden. Tegen de stroom in promoveerde Dr. Meinsma in de jaren vijftig
met een proefschrift over de gezondheidsrisico´s van roken (Willemsen, 2018).
In een tijd dat roken zeer populair was geworden onder de gehele bevolking, inclusief binnen de
medische beroepsgroep, was hij een voorloper in het geven van gezondheidsvoorlichting tegen
de gevaren van roken, het organiseren van stoppen met roken acties en vanaf 1963 met het
tabaksontmoedigingsbeleid (Willemsen, 2018).
Dit is in Nederland een aanzet geweest om het rookgedrag dat zo normaal was geworden onder
de bevolking, kritischer te benaderen en te veranderen. Roken is namelijk altijd al schadelijk
geweest voor de gezondheid. Roken is de belangrijkste oorzaak van vermijdbare sterfte
wereldwijd en wordt beschouwd als een probleem voor de volksgezondheid. Roken doodt
momenteel nog steeds meer dan vijf miljoen mensen per jaar wereldwijd (Pérez-rubio et al.,
2019). Rookgedrag was in het jaar 2000 verantwoordelijk voor één op de tien sterfgevallen in de
hele wereld (Billieux et al., 2007). Wereldwijd zullen deze eeuw een miljard mensen sterven aan
tabaksgerelateerde ziekten als de cijfers in tabaksgebruik hetzelfde blijven (Pérez-rubio et al.,
2019).
Momenteel rookt ongeveer 24 procent van de volwassen Nederlanders. De meeste rokers zijn te
vinden in de leeftijdsgroep 18- tot 64-jarigen: circa 25 tot 30 procent van hen rookt. Beduidend
minder ouderen roken; van de 75-plussers rookt slechts 10 procent (Chavannes et al., 2017).
Roken is in Nederland veruit de belangrijkste leefstijlfactor waardoor mensen ziek worden of
overlijden; nog een belangrijkere factor dan ongezonde voeding of te weinig bewegen (RIVM,
2022).
Sigarettenrook is een prikkelende stof die (chronische) ontstekingen kan veroorzaken in de
onderste luchtwegen met als gevolg dat de ventilatie wordt beperkt en benauwdheid wordt
ervaren; een symptoom van chronisch obstructief longlijden (COPD) (Dudink et al., 2021).
Andere ziekten die kunnen ontstaan als gevolg van roken zijn longkanker, coronaire hartziekten,
hartfalen en beroerte en enkele vormen van kanker in het hoofd-halsgebied (Visser et al., 2020).
Niets voor niets is roken daarom, naast overgewicht en overmatig alcoholgebruik, één van de
drie speerpunten van het Nationaal Preventie akkoord (2018). Een rookvrije generatie in 2040
in Nederland is het doel dat in dit akkoord is opgesteld.
Dataverzameling
Voor kwalitatief onderzoek wordt een kwalitatieve manier van dataverzameling gehanteerd
waarbij de focus van de verzamelde gegevens rust op de aard, de waarde en de eigenschappen
3
Opdracht 1: Dataverzameling 4
Omschrijving gezondheidsgedrag en gezondheidsprobleem 4
Dataverzameling 4
Topiclijst 5
Privacy 5
Data analyse 6
Resultaten 6
Algemeen 7
Attitudes 7
Nadelen 8
Voordelen 8
Subjectieve normen of sociale invloed 8
Eigen effectiviteit 8
Barrières 9
Conclusie 9
Opdracht 2: Gedragsanalyse 11
Potentiële aandoening 11
Oorzaak 11
Gevolg 11
Lichamelijk 12
Mentaal 12
Kwaliteit van leven 12
Prevalentie 12
Incidentie 12
Mortaliteit 12
Spreiding 12
Levensverwachting 13
Omgevingsfactoren 13
Gedragsanalyse 13
Huidig gedrag 13
Een middenweg 13
Nicotineafhankelijkheid 14
Behavioral beliefs 14
Impulsiviteit en stress 14
Gewenste gedrag 15
Gedragsdoelen 15
Einddoel 16
Gedragsdoel 1 16
Gedragsdoel 2 16
, Gedragsdoel 3 16
Shared decision making 16
Resultatentabel 17
Opdracht 3: Interventies 20
Gedragsdoel 1 20
Methode en theorie 20
Gedragsdoel 2 21
Methode en theorie 21
Gedragsdoel 3 22
Methode en theorie 22
Opdracht 4 25
Motiverende gespreksvoering 25
Pre-contemplatiefase 26
Contemplatiefase 26
Preparatiefase 27
Actiefase 28
Consolidatiefase 28
Fase van terugval 29
Opdracht 5 32
Gezondheidsbevorderaar 32
Ethische afweging 32
Bronnenlijst 35
Bijlage 1 - Topiclijst 40
Bijlage 2 - Transcript 43
1
,2
, Opdracht 1: Dataverzameling
Omschrijving gezondheidsgedrag en gezondheidsprobleem
Wat ooit begon in de westerse bevolking als een gewoonte die zich beperkte tot voornamelijk
mannen met een hogere sociaal-economische status heeft zich ontwikkelt tot een alledaagse
gewoonte voor jong en oud, arm en rijk; roken.
In de jaren vijftig bereikte het rookgedrag een piek in Nederland; negentig procent van de
volwassen mannen rookte toendertijd (Visser et al., 2020). Er kan gesteld worden dat roken
gewoontegedrag was geworden. Tegen de stroom in promoveerde Dr. Meinsma in de jaren vijftig
met een proefschrift over de gezondheidsrisico´s van roken (Willemsen, 2018).
In een tijd dat roken zeer populair was geworden onder de gehele bevolking, inclusief binnen de
medische beroepsgroep, was hij een voorloper in het geven van gezondheidsvoorlichting tegen
de gevaren van roken, het organiseren van stoppen met roken acties en vanaf 1963 met het
tabaksontmoedigingsbeleid (Willemsen, 2018).
Dit is in Nederland een aanzet geweest om het rookgedrag dat zo normaal was geworden onder
de bevolking, kritischer te benaderen en te veranderen. Roken is namelijk altijd al schadelijk
geweest voor de gezondheid. Roken is de belangrijkste oorzaak van vermijdbare sterfte
wereldwijd en wordt beschouwd als een probleem voor de volksgezondheid. Roken doodt
momenteel nog steeds meer dan vijf miljoen mensen per jaar wereldwijd (Pérez-rubio et al.,
2019). Rookgedrag was in het jaar 2000 verantwoordelijk voor één op de tien sterfgevallen in de
hele wereld (Billieux et al., 2007). Wereldwijd zullen deze eeuw een miljard mensen sterven aan
tabaksgerelateerde ziekten als de cijfers in tabaksgebruik hetzelfde blijven (Pérez-rubio et al.,
2019).
Momenteel rookt ongeveer 24 procent van de volwassen Nederlanders. De meeste rokers zijn te
vinden in de leeftijdsgroep 18- tot 64-jarigen: circa 25 tot 30 procent van hen rookt. Beduidend
minder ouderen roken; van de 75-plussers rookt slechts 10 procent (Chavannes et al., 2017).
Roken is in Nederland veruit de belangrijkste leefstijlfactor waardoor mensen ziek worden of
overlijden; nog een belangrijkere factor dan ongezonde voeding of te weinig bewegen (RIVM,
2022).
Sigarettenrook is een prikkelende stof die (chronische) ontstekingen kan veroorzaken in de
onderste luchtwegen met als gevolg dat de ventilatie wordt beperkt en benauwdheid wordt
ervaren; een symptoom van chronisch obstructief longlijden (COPD) (Dudink et al., 2021).
Andere ziekten die kunnen ontstaan als gevolg van roken zijn longkanker, coronaire hartziekten,
hartfalen en beroerte en enkele vormen van kanker in het hoofd-halsgebied (Visser et al., 2020).
Niets voor niets is roken daarom, naast overgewicht en overmatig alcoholgebruik, één van de
drie speerpunten van het Nationaal Preventie akkoord (2018). Een rookvrije generatie in 2040
in Nederland is het doel dat in dit akkoord is opgesteld.
Dataverzameling
Voor kwalitatief onderzoek wordt een kwalitatieve manier van dataverzameling gehanteerd
waarbij de focus van de verzamelde gegevens rust op de aard, de waarde en de eigenschappen
3
