Rechtsfilosofie B
HC3: koopmans: de EU als ‘recht zonder staat’
Samenvatting week 2
HC2: het BverfG: de EU als statenverbond
- Kritiek op de stellingen van het EhvJ
o Geen Europees volk noch identiteit die een autonome rechtsorde kan dragen;
Geen politieke unie, dus geen bondstaat, wel een statenverbond: een juridische
en economische unie
Geen constitutioneel handvest: wel een verdrag onder internationaal recht
- Kernproblematiek rondom de twee vragen:
o Democratie als volkssoevereiniteit
o Dus wat is een volk?
-
-
Samenvatting week 2
- Statenverbond of Bondstaat?
RECHTSYSTEEM VAN HET BVERFG
Het bundesverfassungsgericht stelt ons voor een ongemakkelijke tegenstelling, er zijn 2 optie:
een statenverbond of een bondstaat. Een statenverbond is wat de EU is en ene bondstaat is wat
duitsland is. Wat is een bondstaat? Je hebt het parlement, de regering en de rechtelijke macht.
De hoogste rechter is het BverfG, dat is het federaal niveau. Daaronder heb je het niveau van de
verschillende lendern die het bundesverfassungsgericht rijk is. Het bundesverfassungsgericht
heeft een horizontale bevoegdheidscontrole. Maar het bundesverfassungsgericht beslist ook
wanneer de lendern ruzie maken op centraal niveau, of de bevoegdheid bij de lendern zitten of
op centraal niveau.
RECHTSYSTEEM EUROPA
Hoe zit het in de Europese unie? ongeveer hetzelfde, je hebt niet de trias politica maar wel een
euro parlement, de raad, Europese raad, Europese centrale bank, rekenkamer en hof van justitie.
Dan heb je onder dat niveau de verschillende landen, de staten (belgie, nederland, …). In het Les
verts arrest zegt het hof van justitie dat de Europese rechter bevoegd is om te beslissen in het
geval er een geschil is tussen de instellingen op europees niveau wie een bevoegdheid heeft
Een horizontale bevoegdheidscontrole. Het hof heeft ook gezegd wanneer er ruzie is over
bevoegdheden tussen een lidstaat en centraal niveau, dat de Europese rechter beslist of de
bevoegdheid bij de instellingen of de lidstaten ligt. Er is hier sprake van verticale
bevoegdheidscontrole.
, Op het eerste gezicht zou je zeggen dat de structuur van het europees recht van de Europese
unie te vergelijken valt met die van een federatie. Het bundesverfassungsgericht wilt hier
absoluut niks van weten. Hun standpunt van het bundesverfassungsgericht is het volgende: als je
kijkt naar Duitsland staat boven het federaal niveau het duitse volk. De verschillende machten op
centraal niveau in duitsland zijn ontleent aan bevoegdheden die ze hebben gekregen van het
duitse volk. Alle staatsgezag vloeit uit het volk voort. dat betekend dat de lendern deelstaten zijn
van een volksgemeenschap. De EU is een andere structuur, daar heb je een situatie waar de
lidstaten onderworpen zijn aan europees recht maar daar is er sprake van een verdrag. Dat
betekend dat er geen sprake is van een Europees volk. Je hebt wel Europese volkeren in het
meervoud. Als de lidstaten verplicht worden door Europese wetgeving is het dan uiteindelijk
omdat zij zelf de heren van het verdrag zijn. bij duitsland heb je een volk, en in Europa heb je
Europese volkeren. Duitsland is een bondstaat en Europa is een statenverbond.
- Autonomie: van het recht of van het volk?
Wat voor implicaties heeft dat voor de autonomie van het gemeenschapsrecht? De gedachte is
dat met rechtstreekse werking en voorrang van europees recht je kan spreken van een autonome
rechtsorde die niet afhankelijk is van de rechtsorde van de lidstaten. Daar wilt het duitse hof ook
niks van weten. Volgens de duitse rechter is er geen sprake van een autonome Europese
rechtsorde. Omdat wat autonoom is is een volk is, dus geen rechtsorde die geschapen wordt door
volkeren door middel van een verdrag. De duitse rechter ontkent dat de EU een autonome
rechtsorde is, het is in dienst en afhankelijk van de Europese lidstaten. ten grondslag aan deze
problematiek staat de gedachte dat democratie in de kern volkssoevereiniteit is. Het volk is de
hoogste macht. Alle machten in nederland zijn (in)direct afgeleid van het Nederlandse volk als
een geheel. Geen democratie zonder volk.
- Democratie zonder volk?
De consequentie daarvan is dat het europarlement in democratische zin geen parlement is. het
ontbreekt aan democratische legitimiteit omdat het europarlement geen europees volk kan
vertegenwoordigen. Hierdoor kan het probleem van het democratische deficit van Europa niet
opgelost worden door het europarlement meer bevoegdheden te geven, wat er juist moet
gebeuren is dat de bevoegdheden terug worden gegeven aan de lidstaten.
- Parlement zonder volk?
Voorbeeld MC vraag
Met zijn onderscheid tussen een bondstaat en een statenverbond wil het bundesverfassungsgericht laten
zien dat de EU:
a. Een sui generis gemeenschap is
dat is het niet. De argumentatie van het hof leidt er tot toe dat je ofwel een bondstaat of een
statenverbond kan hebben. Geen van de 2 is niet onbekend dus het is geen sui generis, het is niet
one of kind, het is een doodnormaal internationaal verdrag.
b. Asprecten verenigt van zowel een Bondstaat als een Statenverbond
het zijn 2 scherp onderscheiden vormen van organisaties van een rechtsgemeenschap. De ene
is politiek en de andere niet.
HC3: koopmans: de EU als ‘recht zonder staat’
Samenvatting week 2
HC2: het BverfG: de EU als statenverbond
- Kritiek op de stellingen van het EhvJ
o Geen Europees volk noch identiteit die een autonome rechtsorde kan dragen;
Geen politieke unie, dus geen bondstaat, wel een statenverbond: een juridische
en economische unie
Geen constitutioneel handvest: wel een verdrag onder internationaal recht
- Kernproblematiek rondom de twee vragen:
o Democratie als volkssoevereiniteit
o Dus wat is een volk?
-
-
Samenvatting week 2
- Statenverbond of Bondstaat?
RECHTSYSTEEM VAN HET BVERFG
Het bundesverfassungsgericht stelt ons voor een ongemakkelijke tegenstelling, er zijn 2 optie:
een statenverbond of een bondstaat. Een statenverbond is wat de EU is en ene bondstaat is wat
duitsland is. Wat is een bondstaat? Je hebt het parlement, de regering en de rechtelijke macht.
De hoogste rechter is het BverfG, dat is het federaal niveau. Daaronder heb je het niveau van de
verschillende lendern die het bundesverfassungsgericht rijk is. Het bundesverfassungsgericht
heeft een horizontale bevoegdheidscontrole. Maar het bundesverfassungsgericht beslist ook
wanneer de lendern ruzie maken op centraal niveau, of de bevoegdheid bij de lendern zitten of
op centraal niveau.
RECHTSYSTEEM EUROPA
Hoe zit het in de Europese unie? ongeveer hetzelfde, je hebt niet de trias politica maar wel een
euro parlement, de raad, Europese raad, Europese centrale bank, rekenkamer en hof van justitie.
Dan heb je onder dat niveau de verschillende landen, de staten (belgie, nederland, …). In het Les
verts arrest zegt het hof van justitie dat de Europese rechter bevoegd is om te beslissen in het
geval er een geschil is tussen de instellingen op europees niveau wie een bevoegdheid heeft
Een horizontale bevoegdheidscontrole. Het hof heeft ook gezegd wanneer er ruzie is over
bevoegdheden tussen een lidstaat en centraal niveau, dat de Europese rechter beslist of de
bevoegdheid bij de instellingen of de lidstaten ligt. Er is hier sprake van verticale
bevoegdheidscontrole.
, Op het eerste gezicht zou je zeggen dat de structuur van het europees recht van de Europese
unie te vergelijken valt met die van een federatie. Het bundesverfassungsgericht wilt hier
absoluut niks van weten. Hun standpunt van het bundesverfassungsgericht is het volgende: als je
kijkt naar Duitsland staat boven het federaal niveau het duitse volk. De verschillende machten op
centraal niveau in duitsland zijn ontleent aan bevoegdheden die ze hebben gekregen van het
duitse volk. Alle staatsgezag vloeit uit het volk voort. dat betekend dat de lendern deelstaten zijn
van een volksgemeenschap. De EU is een andere structuur, daar heb je een situatie waar de
lidstaten onderworpen zijn aan europees recht maar daar is er sprake van een verdrag. Dat
betekend dat er geen sprake is van een Europees volk. Je hebt wel Europese volkeren in het
meervoud. Als de lidstaten verplicht worden door Europese wetgeving is het dan uiteindelijk
omdat zij zelf de heren van het verdrag zijn. bij duitsland heb je een volk, en in Europa heb je
Europese volkeren. Duitsland is een bondstaat en Europa is een statenverbond.
- Autonomie: van het recht of van het volk?
Wat voor implicaties heeft dat voor de autonomie van het gemeenschapsrecht? De gedachte is
dat met rechtstreekse werking en voorrang van europees recht je kan spreken van een autonome
rechtsorde die niet afhankelijk is van de rechtsorde van de lidstaten. Daar wilt het duitse hof ook
niks van weten. Volgens de duitse rechter is er geen sprake van een autonome Europese
rechtsorde. Omdat wat autonoom is is een volk is, dus geen rechtsorde die geschapen wordt door
volkeren door middel van een verdrag. De duitse rechter ontkent dat de EU een autonome
rechtsorde is, het is in dienst en afhankelijk van de Europese lidstaten. ten grondslag aan deze
problematiek staat de gedachte dat democratie in de kern volkssoevereiniteit is. Het volk is de
hoogste macht. Alle machten in nederland zijn (in)direct afgeleid van het Nederlandse volk als
een geheel. Geen democratie zonder volk.
- Democratie zonder volk?
De consequentie daarvan is dat het europarlement in democratische zin geen parlement is. het
ontbreekt aan democratische legitimiteit omdat het europarlement geen europees volk kan
vertegenwoordigen. Hierdoor kan het probleem van het democratische deficit van Europa niet
opgelost worden door het europarlement meer bevoegdheden te geven, wat er juist moet
gebeuren is dat de bevoegdheden terug worden gegeven aan de lidstaten.
- Parlement zonder volk?
Voorbeeld MC vraag
Met zijn onderscheid tussen een bondstaat en een statenverbond wil het bundesverfassungsgericht laten
zien dat de EU:
a. Een sui generis gemeenschap is
dat is het niet. De argumentatie van het hof leidt er tot toe dat je ofwel een bondstaat of een
statenverbond kan hebben. Geen van de 2 is niet onbekend dus het is geen sui generis, het is niet
one of kind, het is een doodnormaal internationaal verdrag.
b. Asprecten verenigt van zowel een Bondstaat als een Statenverbond
het zijn 2 scherp onderscheiden vormen van organisaties van een rechtsgemeenschap. De ene
is politiek en de andere niet.
