Economie hoofdstuk 5 Is er werk voor jou?
Paragraaf 5.1 Wat levert werken op?
Arbeidsmotieven = Redenen om te werken. Dat kunnen zijn:
Voor het geld
Voor contact met klanten en collega’s
Om je te ontwikkelen, nieuwe dingen te leren
Om nuttig bezig te zijn
Regelmaat te geven aan je leven
Geschoold werk = werk waarvoor je een beroepsopleiding moet hebben gedaan
Ongeschoold werk = werk dat je mag doen zonder dat je een opleiding hiervoor gedaan hebt, bijv.
vakken vullen bij de supermarkt.
Arbeidsovereenkomst = afspraken over de functie die je hebt, aantal uren werk, loon. Loon hangt af
van: leeftijd, opleiding, aantal uren dat je werkt, ervaring.
Meeste afspraken uit de arbeidsovereenkomst komen uit de cao = collectieve arbeidsovereenkomst.
Hierin staan de gezamenlijke afspraken tussen werknemers en werkgevers voor een bepaalde
bedrijfstak. Voorbeelden van een bedrijfstak zijn bouw, onderwijs, industrie, spoorwegen etc.
Vakbonden komen op voor de belangen van de werknemers.
Je mag niet alles houden wat je verdient -> verschil tussen bruto en netto loon
Bruto loon = aantal uren dat je gewerkt hebt X uurloon
Netto loon = bruto loon – loonbelasting en sociale premies. Je werkgever houdt op je bruto loon
loonbelasting en sociale premies in. Die draagt hij weer af aan de overheid. De overheid gebruikt dit geld
om bijv. een uitkering te geven aan mensen die met pensioen zijn. Het geld dat uiteindelijk op je
bankrekening staat is het geld dat jij mag houden = je netto loon.
Je loon kan wit, grijs of zwart zijn ->
Wit werk = betaald werk dat bij Belastingdienst en het CBS bekend is en wordt bijgehouden. Dit is het
werk waarvoor je bruto loon ontvangt waarvan belasting en sociale premies worden betaald en je
uiteindelijk netto loon op je bankrekening krijgt.
Grijs werk = onbetaald werk, bijv. vrijwilligerswerk, je kamer opruimen etc.
Zwart werk = betaald werk dat niet geregistreerd is bij de Belastingdienst en CBS en waarover je ook
geen belasting of sociale premies betaalt. Dit is strafbaar.
Wat verdien je?
Hangt af van leeftijd, opleiding, ervaring, aantal uren dat je werk, of je bijv. gevaarlijk werk doet (dan
een toeslag) etc. Altijd: minimumloon = brutoloon dat je vanaf 21 jaar minimaal moet verdienen. Als je
jonger bent -> minimumjeugdloon. Dit stijgt elk jaar dat je ouder wordt.
Paragraaf 5.2 Wat voor ondernemingen?
1
Paragraaf 5.1 Wat levert werken op?
Arbeidsmotieven = Redenen om te werken. Dat kunnen zijn:
Voor het geld
Voor contact met klanten en collega’s
Om je te ontwikkelen, nieuwe dingen te leren
Om nuttig bezig te zijn
Regelmaat te geven aan je leven
Geschoold werk = werk waarvoor je een beroepsopleiding moet hebben gedaan
Ongeschoold werk = werk dat je mag doen zonder dat je een opleiding hiervoor gedaan hebt, bijv.
vakken vullen bij de supermarkt.
Arbeidsovereenkomst = afspraken over de functie die je hebt, aantal uren werk, loon. Loon hangt af
van: leeftijd, opleiding, aantal uren dat je werkt, ervaring.
Meeste afspraken uit de arbeidsovereenkomst komen uit de cao = collectieve arbeidsovereenkomst.
Hierin staan de gezamenlijke afspraken tussen werknemers en werkgevers voor een bepaalde
bedrijfstak. Voorbeelden van een bedrijfstak zijn bouw, onderwijs, industrie, spoorwegen etc.
Vakbonden komen op voor de belangen van de werknemers.
Je mag niet alles houden wat je verdient -> verschil tussen bruto en netto loon
Bruto loon = aantal uren dat je gewerkt hebt X uurloon
Netto loon = bruto loon – loonbelasting en sociale premies. Je werkgever houdt op je bruto loon
loonbelasting en sociale premies in. Die draagt hij weer af aan de overheid. De overheid gebruikt dit geld
om bijv. een uitkering te geven aan mensen die met pensioen zijn. Het geld dat uiteindelijk op je
bankrekening staat is het geld dat jij mag houden = je netto loon.
Je loon kan wit, grijs of zwart zijn ->
Wit werk = betaald werk dat bij Belastingdienst en het CBS bekend is en wordt bijgehouden. Dit is het
werk waarvoor je bruto loon ontvangt waarvan belasting en sociale premies worden betaald en je
uiteindelijk netto loon op je bankrekening krijgt.
Grijs werk = onbetaald werk, bijv. vrijwilligerswerk, je kamer opruimen etc.
Zwart werk = betaald werk dat niet geregistreerd is bij de Belastingdienst en CBS en waarover je ook
geen belasting of sociale premies betaalt. Dit is strafbaar.
Wat verdien je?
Hangt af van leeftijd, opleiding, ervaring, aantal uren dat je werk, of je bijv. gevaarlijk werk doet (dan
een toeslag) etc. Altijd: minimumloon = brutoloon dat je vanaf 21 jaar minimaal moet verdienen. Als je
jonger bent -> minimumjeugdloon. Dit stijgt elk jaar dat je ouder wordt.
Paragraaf 5.2 Wat voor ondernemingen?
1
