Samenvatting Organisatie & Strategie uitleg transactiekostentheorie

Transactiekosten
Het zijn vooral deze transactiekosten die zorgen voor het ontstaan van
ondernemingen. Transactie komen in de meeste gevallen, als niet wordt uitgegaan
van het bestaan van ondernemingen, op de markt tot stand door vraag en aanbod.
Hier zijn de transactiekosten hoog en zullen er weinig transacties plaatsvinden, wat
slecht is voor de economie. Binnen een onderneming kunnen bepaalde transacties
goedkoper worden afgehandeld, waardoor de transactiekosten zullen dalen. Het
opstarten van een beheersingsstructuur, de onderneming, is alleen zinvol als de
transactiekosten daadwerkelijk dalen.

Transactiekostentheorie
Nu Coase duidelijk heeft gemaakt dat ondernemingen ontstaan omdat er
transactiekosten zijn, moet nog gekeken worden naar welke ondernemingsvorm het
beste kan worden gekozen. Hier ging de econoom Oliver Williamson verder op in. In
zijn transactiekostentheorie legt hij uit hoe men uiteindelijk voor een bepaalde
beheersingsstructuur zal kiezen. Allereerst laat Williamson zien dat er problemen
kunnen ontstaan tussen een koper en een verkoper die samen een transactie willen
sluiten. Doordat mensen beperkt rationeel zijn, hebben ze onvolledige informatie
over wat de ander zal gaan doen bij het sluiten van een transactie. Daarnaast kiezen
de meeste mensen bij het sluiten van bijvoorbeeld een overeenkomst voor zichzelf.
Dit laatste verschijnsel wordt ook wel opportunistisch gedrag genoemd. Mensen zijn
namelijk geneigd om de voordelen van een transactie naar zichzelf toe te trekken,
wat we ook wel kunnen aanduiden als strategisch gedrag. Wanneer personen in
onderhandeling te maken hebben met assymetrische informatie (te weinig weten
over elkaars handelen) en opportunistisch gedrag, worden de transactiekosten
hoger. Hierdoor kunnen de gemaakte afspraken moeilijker worden nageleefd en zijn
contracten vaak incompleet. Dit probleem zou kunnen worden opgelost door de
introductie van een governance structure, oftewel een onderneming.

Het bovenstaande verhaal lijkt ontzettend veel op het idee van Coase, Williamson
bouwt echter nog verder. Hij zei dat ook de aard van de transactie de keuze van een
beheersingsstructuur kan bepalen. Hierbij worden de transactie op de markt
vergeleken met de transactie binnen een beheersingsstructuur. Op de markt wordt
de prijs van een product bepaald door het prijsmechanisme van vraag en aanbod,
binnen de onderneming is de ondernemer zelf hiervoor verantwoordelijk. Ditzelfde
geld voor de coördinatie van de markt en de onderneming. Daarnaast komt op markt
vaak maar één enkele transactie voor, dit wordt wel spot-contracting genoemd.
Binnen de onderneming daarentegen vinden we vaak langer-termijn contracten,
vooral waar specifieke transacties worden verhandeld, is een beheersingsstructuur
met langer-termijn contracten van belang. Nu komt de belangrijkste conclusie die
Williamson hieruit trok. Naarmate er meer specifieke investeringen moeten worden
gedaan om transacties binnen een bedrijf te laten plaatsvinden, worden er steeds
ingewikkeldere beheersingsstructuren verwacht.

Van een specifieke investering is bijvoorbeeld sprake als er dure machines worden
gekocht voor productie van bepaalde middelen. Hoe meer er wordt geïnvesteerd,
hoe anders de beheersingsstructuur zal moeten worden ingericht. Men onderscheid
tegenwoordig een drietal specifieke investeringen: geografische oorzaken, fysieke
oorzaken en menselijke oorzaken. Bij de geografie moet gedacht worden aan
bedrijven die samengaan, omdat ze zo de transactiekosten kunnen verlagen,