Samenvatting inleiding tot het economisch recht 1ste bach handelsingenieur

Samenvatting economisch recht

Deel 1: Inleiding tot het economisch recht

 Het begrip recht
De door een overheid georganiseerde ordening van uiterlijk menselijk gedrag
 Naleving kan afgedwongen worden met sancties

- Objectief recht: geheel van regels dat uiterlijk gedrag van mensen regelt in een
maatschappij, afgedwongen door de overheid

- Subjectief recht: door (objectief) recht beschermde aanspraken op andermans
gedrag. “Het is mijn recht om…”

- Positief recht: op bepaald tijdstip op bepaalde plaats

- Gemeen recht: de ene rechtsnorm is een uitdrukking van een andere algemene regel

- Bijzonder recht: deze uitdrukking geldt in een welbepaald bijzonder geval

- Formeel recht: regelt procedure afdwinging rechtsregels via gerechtelijke weg

- Materieel recht: de eigenlijke gedragsvoorschriften

1) Aanvullend recht:
o Aanvullen lacunes in afspraken tussen partijen
o Afstand steeds mogelijk
o Geen sancties
2) Dwingend recht:
o Bescherming private belangen
o Afstand mogelijk nadat recht verworven is
o Relatieve nietigheid: enkel beschermende partij kan dit inroepen
3) Dwingend recht van openbare orde
o Bescherming algemeen belang
o Afstand niet mogelijk
o Absolute nietigheid: kan door elke belanghebbende worden ingeroepen


 De rechtstaat
Wetgevende macht = koning, kamer van volksvertegenwoordigers, senaat




1

, Bronnen van het recht
1) De wet:
o Materiële wet: elke algemene rechtsregel met onpersoonlijk karakter
 inhoudelijk criterium
o Formele wet: elke beslissing van een wetgevende macht
 organiek criterium
2) Gewoonterecht:
= gevestigde gebruiken, beschouwd als bindende rechtsregels, bindende kracht vloeit
uit de traditie
3) Algemene rechtsbeginselen:
= omschreven fundamentele normen, bindend, basisprincipes van onze rechtsorde,
bv. verbod op rechtsmisbruik
4) De rechtspraak:
= geheel van uitspraken van rechtscolleges
5) De rechtsleer:
= geheel van wetenschappelijke teksten over het recht, kan wetgever inspireren

- Hiërarchie van rechtsbronnen (boven naar beneden):
o Internationaal recht
o Supranationaal recht
o Nationaal recht
 Grondwet
 Formele wetten
 Federaal
 Deelstaten
 Koninklijke, regerings- en ministeriële besluiten
 Federaal
 Deelstaten
 Gewoonterecht en algemene rechtsbeginselen
 Rechtspraak en rechtsleer

 Oorsprong van wetgeving
1) Federale wetgeving
o Grondwet
= geheel van rechtsregels met bijzonder gezag, in plechtige tekst gebundeld
o Formele wetten
= beslissingen van wetgevende macht
 Wetsvoorstel
= initiatief kamer/senaat voor nieuwe wet
 Wetsontwerp
= initiatief koning nieuwe wet
o Koninklijk besluit:
= koning stelt algemene maatregel of individuele overheidshandeling
 Algemene maatregel:
= materiële wet
 Individuele overheidshandeling


2

, = beschikkend besluit, geen materiële wet
Decreten: hiërarchisch zelfde niveau als gewone wetten, door federale overheid
2) Supranationale wetgeving
o Supranationaal = besluitvorming binnen Europese gemeenschap
o Staten dragen hun soevereiniteit over aan organisatie boven lidstaten
<-> intergouvermentele wijze: beperkte soevereiniteit
Kenmerken EU:
o Onafhankelijke instellingen
= onafhankelijk van lidstaten
o Autonome besluitvorming
o Eigen rechtsorde
= arresten Hof van Justitie en EU zijn bindend
o Verdragen EU doen rechten en verplichtingen burgers lidstaten ontstaan

- Soorten Europese regelgeving
o Primair unierecht
= 2 verdragen: VEU en VWEU: hoogste rechtskracht
o Secundair/afgeleid unierecht
= regelgeving aangenomen door Europese instellingen
 Verordening
= legt afdwingbare rechtsregels vast, abstract en algemeen,
rechtstreeks van toepassing in alle lidstaten
 Richtlijn
 Verbindend voor elke lidstaat waarvoor zij bestemd is
 Instanties kiezen zelf hoe ze resultaat willen bereiken
 Compromis
 Hoe gedetailleerder regeling, hoe kleiner beweegruimte
 Na implementatietermijn: soms rechtstreekse werking
 Besluit
 Verbindend voor wie uitdrukkelijk gericht
 Aanbevelingen en adviezen
Niet bindend

- Belangrijkste Europese instellingen
o Europees parlement
 Aannemen van Europese wetgeving
 Veel macht in vorm van vetorecht
o Raad van de Europese Unie
 Ook aannemen van wetten en beleidsbeslissingen
 Vertegenwoordiger elke van elke lidstaat
o Europese raad
 Presidenten/ministers lidstaten
 2 keer per half jaar
 Bepalen Europees beleid
o Europese commissie
 1 vertegenwoordiger per Europese lidstaat
 Initiatiefrecht nieuwe Europese regelgeving

3

,  Ziet toe op naleving Unierecht door lidstaten
o Hof van Justitie
 EU-recht in elke lidstaat op zelfde manier uitgelegd en toegepast
 Geen uitspraak over geschillen met uitkomst afhankelijk van Unierecht




 Structuur van de rechterlijke macht
- Materiële bevoegdheid rechtbank
= elke rechtbank is bevoegd voor geschillen in bepaald domein
- Territoriale bevoegdheid
= elke rechtbank is bevoegd voor bepaald grondgebied
- Niveaus:
o Kanton
Laagste niveau
o Arrondissement
Meestal met grenzen van provincie, soms apart voor steden
o Provincie
o Hoven van beroep
5 in totaal
o Hof van Cassatie
Heel Belgisch grondgebied
- Principe van dubbele aanleg
= bescherming burgers tegen vergissingen, kunnen hun hoger beroep instellen

- Rechtbanken/hoven en hun bevoegdheden
1) Vredegerecht
o 1 vredegerecht per kanton
o Kleine geschillen: bedrag < 5000 euro
o Hoger beroep mogelijk bij rechtbank eerste aanleg, tenzij bedrag < 2000 euro
2) Rechtbank van eerste aanleg
o Burgerlijke rechtbank
 1 of 3 beroepsmagistraten
 Burgerlijke geschillen met waarde vordering > 5000 euro
o Correctionele rechtbank
o Familie- en jeugdrechtbank
o Strafuitvoeringsrechtbank
3) Ondernemingsrechtbank
o Niveau hoven van beroep
o Bevoegd voor alle economische geschillen
4) Hof van beroep
o Kamers voor burgerlijke zaken
 Hogere beroepen tegen vonnissen rechtbank eerste aanleg en
ondernemingsrechtbank
 Bedrag > 2500 euro

4