Samenvatting - Media, Macht En Samenleving (1100PSWMSW)

Media, Macht & Samenleving
Les 1: Introductie-les
 Het is cruciaal om de structuur en werking van media goed te begrijpen
 De structuur en werking van media is vaak onzichtbaar
 We moeten leren kijken wat op (front-end) én achter onze schermen gebeurt (media
backends)


Media
Waarover praten we, als we praten over media?
 Verwijs niet zomaar naar “de media”
 “de media” = veel te algemene term
 Het is een complexe verzameling van instituten en actoren die media maken
 Media als meervoud van medium, wat sinds midden 19 de E verwijst naar:
 Een technologisch communicatiemiddel
 Staat in om informatie en communicatie-inhoud te distribueren naar een groot
publiek
 Vandaag zijn media sterk gedigitaliseerd en in staat informatie en communicatie-inhoud te
verzamelen, op te slaan, te verwerken en te distribueren


Media hebben 2 componenten:
1. Een inhoudelijke component
 Wat we zien op schermen
 Symbolisch, betekenisgevend, representaties
2. Een materiële component
 Vaak onzichtbaar
 Technologisch, organisatorisch, infrastructureel


Media zijn voortdurend in evoluties, voornamelijk het resultaat van technologisch doorgedreven
innovaties
Nieuwe dragers van media-inhoud betekent ook:
 Nieuwe circulatie productie en distributie van inhoud
 Nieuwe media-organisaties




1

,Media - Historie
20ste E – MASSAMEDIA
 Ontwikkelen zich in relatie tot industrialisering (elektrificatie!) en urbanisering,
 Moderne media-industrie die professioneel georganiseerd was ontwikkelt zich
 Media kwamen centraal te staan in het alledaagse leven van mensen die leefden in
massamaatschappijen
 Media werden belangrijke instituten in de politieke en economische organisatie van de
samenleving
 bijv. de radio om naar het nieuws te luisteren in real-time


Laat 20ste E – Digitale media en digitalisering
 Digitale media kunnen alle informatie omzetten in binaire codes
 Laat media toe het te verwerken tot verschillende formaten en het te manipuleren
 In 1990 wordt het internet ontwikkeld door de VS als een militaire technologie tijdens de
koude oorlog
 Geleidelijk aan komen personal computers huishoudens binnen
 Het internet is dan nog een netwerkcommunicatie infrastructuur die niet
commercieel is (!)


Begin 21ste E – Het internet ontwikkelt zich tot een participatieve omgeving
 In het begin van de 21steE ontwikkelt het internet zich tot een participatieve omgeving waar
wij niet alleen media-inhoud consumeren maar ook produceren
 Prosumer (producent + consument)
 Het internet wordt een commerciële omgeving (!) gedomineerd door grote digitale
platformen, ook met ongeziene gevolgen voor de traditionele media-industrie
 Grote digitale platformen: Amazon, 1997, Google/Alphabet, 1998, Facebook/Meta,
2004, Netflix, 2007, Apple Iphone, 2007
 De smartphone zorgde ervoor dat het internet een participatieve en data-gedreven
infrastructuur werd die als het ware een verlengde van het menselijk lichaam is
geworden
 Wij dragen dit toestel altijd dicht bij ons en kunnen altijd en overal media consumeren




2

,  Serieuze piek in april 2020 omwille van corona
 Na de piek is het niet meer sterk gedaald.. Dit wil zeggen dat media gebruiken een gewoonte
is geworden, en gewoontes zijn moeilijk los te laten.
 Soms neem je onbewust je smartphone vast of ben je onbewust op je smartphone bezig
 Het is belangrijk om bewust te zijn van de media die je aan het gebruiken bent


Vandaag zijn media gericht op het verzamelen van data over gebruikers en vervolgens zetten
media die data in als commerciëel goed
 De shift van massamedia en haar klassieke instituten in de 20 ste E naar participatieve media
die data-gedreven zijn is transformerend voor media zelf, maar ook maatschappelijk
 Media observeren en beantwoorden de gebruiker op basis van dataverzameling
 Bijv. Netflix (het algoritme van Netflix is ingespeeld op je kijkgedrag en aangepast aan je
kijkersprofiel)


Samenleving
Waar gaat het over als we praten over de samenleving?
 Samenleving verwijst naar de hele sociale wereld waarin we bestaan
of “het geheel van instellingen en relaties waarbinnen een relatief grote groep mensen
leeft" (Williams)
 De samenleving gaat over het geheel aan:
 Sociale relaties
 Alledaagse interacties en de organisatie van verschillende sociale groepen en
categorieën van differentiatie, zoals die, o.a., op basis van klasse, etniciteit en
gender.


3

,  Patronen van rijkdom, macht en ongelijkheid vormen kernelementen van samenlevingen,
evenals sociale instellingen, waaronder het overheidsapparaat en de wet,
onderwijssystemen, religieuze organisaties, commerciële ondernemingen en kleinschaligere
organisatorische eenheden zoals het gezin.
 Gevestigde hiërarchieën van rijkdom, macht en controle vormen met sociale
instellingen een complex geheel van structuren waarin sociale relaties worden
beleefd
 Voor degenen die samenlevingen bestuderen, is een belangrijke vraag de relatie
tussen deze gevestigde structuren en menselijke 'agency'
 ‘Agency’: het vermogen van mensen tot zelfbeschikking, de mogelijkheid die
individuen hebben om zich vrij te bewegen (individuele vrijheid).


Media zijn belangrijk op zoveel niveaus van het hedendaagse sociale leven dat zij een cruciale rol
spelen:
 Media maken deel uit van de structuur van de samenleving (waarin verhoudingen van
rijkdom macht en ongelijkheid worden bepaald)
 Aan de andere kant faciliteren zij ook agency door democratische controle (onafhankelijke
journalistiek), zelfexpressie & zelfontplooiing ((zelf-)representatie).


Macht
De relatie tussen media en macht moeten begrepen worden als de capaciteit van media om
informatie en communicatie te controleren
 Het controleren van communicatie in samenlevingen is wat media aanzienlijk veel macht
geven
 Daarom zijn media geen bedrijven, instituten of organisaties zoals elke andere, maar spelen
zij een bijzondere maatschappelijke rol
 Er zijn twee dominante manier om na te denken over de relatie media en samenleving, en de
macht van media
 Media als vormgever
 Media als spiegel




Media als vormgever van de samenleving

4