Samenvatting PATHOLOGIE

PATHOLOGIE
Marc Veenstra
Optometrie Jaar 1 Blok D

,INHOUDSOPGAVE
STUDIEDOELEN ................................................................................................................................... 4
PATHOLOGIE EN ZIEKTEOORZAKEN ........................................................................................... 6
PATHOLOGIE.................................................................................................................................................... 6
GESCHIEDENIS VAN GENEESKUNDE ........................................................................................................ 6
Griekse Geneeskunde ................................................................................................................................................. 6
Renaissance (16e eeuw) ........................................................................................................................................... 6
Gouden Eeuw (17e eeuw) ........................................................................................................................................ 6
19e Eeuw ......................................................................................................................................................................... 6
20ste Eeuw ..................................................................................................................................................................... 6
GEZONDHEID EN ZIEKTE ............................................................................................................................. 7
Gezondheid ..................................................................................................................................................................... 7
Ziekte ................................................................................................................................................................................. 7
Indeling van Ziekten ................................................................................................................................................... 7
Dood .................................................................................................................................................................................. 7
ONDERZOEKSMETHODEN........................................................................................................................... 8
Diagnostiseren .............................................................................................................................................................. 8
Behandeling................................................................................................................................................................. 10
ZIEKTEOORZAKEN ....................................................................................................................................... 11
Endogene Factoren .................................................................................................................................................. 12
Exogene Factoren ..................................................................................................................................................... 14
BACTERIEN, RESISTENTIE, ALLERGIE EN ECZEEM ............................................................... 17
EPIMEDIOLOGIE ........................................................................................................................................... 17
Cholera .......................................................................................................................................................................... 17
TRANSMISSIE VAN PATHOGENE BIJ MENSEN .................................................................................... 17
ANTIBIOTICA ................................................................................................................................................. 18
Antibioticaresistentie.............................................................................................................................................. 19
STOORNISSEN VAN HET IMMUUNSYSTEEM ....................................................................................... 21
DEFICIENTIES ............................................................................................................................................................ 21
AUTO-IMMUUNZIEKTEN ...................................................................................................................................... 22
TRANSPLANTATIES ................................................................................................................................................ 22
ALLERGIEN .................................................................................................................................................................. 23
DERMATOLOGIE ........................................................................................................................................... 31
Diagonstiek. ................................................................................................................................................................. 31
Efflorescenties............................................................................................................................................................ 31
ECZEEM ............................................................................................................................................................ 37
Constitutioneel of Atopisch Eczeem ................................................................................................................. 37
Ortho-Ergisch Eczeem ............................................................................................................................................ 39
Allergisch Contact Eczeem (Type IV Allergie) ............................................................................................. 39
LOKALE GROEISTOORNISSEN ...................................................................................................... 40
GECONTROLEERDE GROEISTOORNISSEN ........................................................................................... 40
Hypertofie en Hyperplasie .................................................................................................................................... 40
Atrofie ............................................................................................................................................................................ 41
Metaplasie .................................................................................................................................................................... 43
Dysplasie....................................................................................................................................................................... 44
Gradaties van Dysplasie ............................................................................................................................... 44
ONGECONTROLEERDE GROEISTOORNISSEN ..................................................................................... 45
Benigne (Goedaardig) Neoplasmata ................................................................................................................ 45
Maligne Neoplasmata (Kanker) .......................................................................................................................... 48
INFECTIEZIEKTEN EN WONDGENEZING ................................................................................... 53
ONDERZOEK ................................................................................................................................................... 53



2

, BESMETTING EN INFECTIE ....................................................................................................................... 53
INFECTIECYCLUS .......................................................................................................................................... 54
MICRO-ORGANISMEN.................................................................................................................................. 55
Bacteriën....................................................................................................................................................................... 56
Virussen ........................................................................................................................................................................ 57
Schimmels en Gisten................................................................................................................................................ 59
Protozoën ..................................................................................................................................................................... 59
Metazoën ...................................................................................................................................................................... 59
CELLULITIS ..................................................................................................................................................... 60
Cosmetisch versus Medisch Cellulitis .............................................................................................................. 60
Orbitale en Preseptale Cellulitis ......................................................................................................................... 60
ZIEKTE.............................................................................................................................................................. 63
WEEFSELBESCHADIGING .......................................................................................................................... 64
Ontsteking .................................................................................................................................................................... 64
Onstekingsproces ..................................................................................................................................................... 66
Acute versus Chronische Ontsteking ............................................................................................................... 69
Corticosteroïden........................................................................................................................................................ 70
Wondgenezing ........................................................................................................................................................... 70
REGRESSIEVE VERANDERINGEN EN REUMATOLOGISCHE AANDOENINGEN ............... 77
Belangrijk voor de Oogzorg ..................................................................................................................... 77
VERSTORING NORMALE CEL ANATOMIE ............................................................................................. 77
Cel Reacties op Stimuli of Stress ........................................................................................................................ 78
ADAPTIE .......................................................................................................................................................... 79
Hyperplasie ................................................................................................................................................................. 79
Hypertrofie. ................................................................................................................................................................. 80
Atrofie ............................................................................................................................................................................ 81
Metaplasie .................................................................................................................................................................... 82
Dysplasie....................................................................................................................................................................... 82
CELDOOD ......................................................................................................................................................... 83
Apoptose ....................................................................................................................................................................... 83
Necrose.......................................................................................................................................................................... 83
Scleritis en Necrose .................................................................................................................................................. 84
REGRESSIEVE VERANDERINGEN ............................................................................................................ 85
Degeneratie en Infiltratie ...................................................................................................................................... 85
REUMA.............................................................................................................................................................. 86
Ontstekings Reuma (Athritis) ............................................................................................................................. 86
Artrose ........................................................................................................................................................................... 86
Weke Delen Reuma .................................................................................................................................................. 86
REUMATOIDE ARTHRITIS ......................................................................................................................... 87
Ziektebeeld en Mechanisme................................................................................................................................. 87
Onderzoek .................................................................................................................................................................... 89
Klachten ........................................................................................................................................................................ 89
Systemische Verschijnselen ................................................................................................................................. 90
Oculaire Verschijnselen ......................................................................................................................................... 90
Behandeling................................................................................................................................................................. 92
Prevalentie ................................................................................................................................................................... 92
Omvang ......................................................................................................................................................................... 92
SPONDYLITIS ANKYLOPOETICA (ZIEKTE VAN BECHTEREW) ..................................................... 93
Signs and Symptoms................................................................................................................................................ 93
Mechanisme ................................................................................................................................................................ 94
Uveïtis Anterior Acuta ............................................................................................................................................ 96
JUVENIELE CHRONISCHE ARTRITIS ...................................................................................................... 97
Verschijnselen ............................................................................................................................................................ 97
Anterior Uveïtis ......................................................................................................................................................... 98
Classificatie .................................................................................................................................................................. 99



3

, STUDIEDOELEN

HC1: Inleiding Pathologie en Ziekteoorzaken
Reader Pathologie: “Inleiding” / “Geschiedenis van de geneeskunde” / “Gezondheid en
ziekte” / “Onderzoeksmethoden” / “Ziekteoorzaken”
Basic Pathology: “Definition of Disease” (Wat is a cause? tot biological agents) / Genetic
causes of disease / Maternal age.
 een definitie van pathologie geven en de samenhangende begrippen uitleggen
 een overzicht geven van de doelstellingen van het vakgebied pathologie
 in het kort de geschiedenis van de geneeskunde weergeven
 de begrippen gezondheid en ziekte en hun betekenis in de praktijk van de pathologie
uitleggen
 de verschillende onderzoeksmethoden noemen en beschrijven
 een overzicht en een beschrijving van de endogene ziekteoorzaken geven
 een overzicht en een beschrijving van de exogene ziekteoorzaken geven


HC2: Allergie, Dermatologie, Eczeem
Reader Pathologie: “Allergie”, “Dermatologie” en “Eczeem”
Basic Pathology: “Hypersensitivity en autoimmune diseases” / “Autoimmune disease”
 het begrip allergie (overgevoeligheid) uitleggen
 een overzicht en een beschrijving geven van vier verschillende typen van allergische
reacties
 een overzicht en een beschrijving met voorbeelden geven van type I, het immediate of
anaphylactoïde type allergische reactie
 een overzicht en een beschrijving met voorbeelden geven van type II, het cytotoxisch
type allergische reactie
 een overzicht en een beschrijving met voorbeelden geven van type III, het
immuuncomplex type allergische reactie
 een overzicht en een beschrijving met voorbeelden geven van type IV, het delayed of
late type allergische reactie
 een overzicht en een beschrijving met voorbeelden geven van auto-immuunziekten
 een overzicht van afwijkende huidstructuren (primaire en secundaire dermatologische
aandoeningen) weergeven
 de huidafwijking eczeem beschrijven (oorzaken, classificatie, symptomen,
behandeling)
 een overzicht geven van enkele allergische reacties die een rol spelen bij de cornea en
de palpebra
 een overzicht geven van enkele dermatologische aandoeningen die een rol spelen bij de
cornea en de palpebra




4

,HC3: Locale Groeistoornissen, Basaalcelcarcinoom
Reader Pathologie: “Locale groeistoornissen” en “Basaalcelcarcinoom”
Basic Pathology: “Benign growth disorders” / “Malignant neoplasms” / “Wat causes
cancer” / “The behavoiur of tumors” / “The clinical effects of tumors”
 een overzicht en een indeling geven van locale groeistoornissen
 een overzicht en een beschrijving geven van gecontroleerde groeistoornissen
 een overzicht en een beschrijving geven van ongecontroleerde groeistoornissen
 de belangrijkste kenmerken van de benigne tumoren en maligne tumoren weergeven
 de belangrijkste diagnostische en therapeutische mogelijkheden benoemen, die de
maligne neoplasmata betreffen
 een beschrijving van de kwaadaardige tumor basaalcelcarcinoom geven (etiologie,
lokalisatie, symptomen en kenmerken, behandeling)
 een overzicht geven van enkele lokale groeistoornissen die een rol spelen bij de cornea
en de palpebra

HC4: Infectieziekten en Wondgenezing
Reader Pathologie: “Infectieziekten”en “Wondgenezing”
Basic Pathology: “The body response to disease” / “Wat is inflammation?” /
“Immunization” / “Clinical case – wound healing and repair”
 de begrippen zoals microbiologie en immunologie uitleggen
 uitleggen wat een besmetting is
 uitleggen wat een infectie is
 uitleggen wat een infectieziekte is
 de verschillende soorten (micro)organismen, die ziekten kunnen verwekken,
beschrijven
 de begrippen zoals besmettingsbron, besmettingsweg en porte d’entrée uitleggen en
beschrijven
 een beschrijving van het fenomeen wondgenezing geven
 de infectie- en de wondgenezingsproblematiek beschrijven met betrekking tot de cornea
en de palpebra

HC5: Regressieve Veranderingen en Reumatologische Aandoeningen
Reader Pathologie: “Regressieve veranderingen” / “Reumatoïde arthritis” / “Ziekte van
Bechterew” / “Juveniele chronische arthritis”
Basic Pathology: “Sublethal cell injury tot en met apoptosis”
 uitleggen wat de regressieve veranderingen zijn
 het proces van celbeschadiging weergeven
 het proces van ziekelijke verandering weergeven
 de indeling van de oorzakelijke factoren (exo- en endogeen) aangeven
 de vormen van regressieve veranderingen weergeven
 een beschrijving van degeneratie geven
 een beschrijving van atrofie geven
 een beschrijving van necrose geven
 uitleggen wat het begrip apoptose betekent
 een overzicht geven van enkele lokale groeistoornissen die een rol spelen bij de cornea
en de palpebra
 een overzicht van drie reumatologische aandoeningen geven (Reumatoïde arthritis,
 Morbus van Bechterew, Juveniele chronische arthritis) met betrekking tot etiologie,
pathologische anatomie en verloop van de ziekte




5

, PATHOLOGIE EN ZIEKTEOORZAKEN
PATHOLOGIE
Pathologie betekent ziekteleer. Het vakgebied behelst de diagnostiek van ziekten en het onderzoek naar
oorzaken en mechanismen van het onstaan van ziekte. Het is een laboratoriumvak.
 Algemene Pathologie. Het bestuderen van de algemene ziekteprocessen.
 Speciële Pathologie. Ziekelijke veranderingen die in de individuele organen op kunnen treden.

Doelstellingen van pathologie
 Classificatie van ziekten en gebreken
 Opsporen van hun oorzaak
 De wijze van ontstaan en beloop


GESCHIEDENIS VAN GENEESKUNDE

Griekse Geneeskunde
 Hippocrates
o De vader van geneeskunde
o Legde de basis voor westerse geneeswijzen
o De Eed van Hippocrates is de basis uitspraak voor de medische wetenschap en ethiek.
o Benaderde ziekte op een systematische wijze in plaats van religieuze manier
o Heeft veel ziekten met hun verschijnselen vastgelegd.
 Pythagoras en Aristoteles
o Anatomie van dieren
 Griekse doctor (30 n. Chr)
o Groot wetenschappelijk werk met beschrijvingen van ziektebeelden en
ziekteverschijnselen

Renaissance (16e eeuw)
 Hervinden van de logische benadering
 Focus op anatomie van het lichaam.
 Leonardo da Vinci
o Buitengewoon nauwkeurige tekeningen van het menselijke lichaam.

Gouden Eeuw (17e eeuw)
 Nieuwe medicijnen ontdekt
 Nieuwe instrumenten ontwikkeld
o Microscoop en thermometer
 Antonie van Leeuwenhoek

19e Eeuw
 Veel medische ontdekkingen
 Hormoonhuishouding, pijnbestrijding, zenuwziekten en bacteriologie
 Laennec ontdekt de stethoscoop
 Sigmund Freud

20ste Eeuw
 Snelle ontwikkeling
 Insuline, pencilline, virus, röntgenstraling ontdekt
 Infectieziekten werden steeds meer teruggedrongen (bijv tuberculose)
 Eerst harttransplantatie



6

,GEZONDHEID EN ZIEKTE

Gezondheid
“Gezondheid is een toestand van volledig lichamelijk, geestelijk en maatschappelijk (sociaal)
welzijn en niet slechts de afwezigheid van ziekte of andere lichamelijk gebreken.” World Health
Organization.
 Lichamelijk.
o Goed lichaamsverzorging:
hygiëne en volwaardige voeding
o Schadelijke factoren uitschakelen:
milieuvervuiling
o Lichaamsbeweging
o Onstpanning en slaap
 Geestelijk.
 Maatschappelijk.
o Goede band met mensen
o Opleiding




Ziekte
Ziekte is afwezigheid van gezondheid – een staat van lichamelijk, geestelijk of sociaal onwelbevinden.
 Symptomen.
o Subjectief. Pijn, jeuk, misselijkheid, enz
o Objectief. Koorst, hoge bloeddruk, bleekheid, enz
 Syndroom. Een groep van bepaalde gelijktijdige symptomen.
o Kan bij één of meer ziekten optreden.
 Acuut Ziektebeeld. Ziekte treedt plotseling op. Kan in een chronische ziekte overgaan.
 Chronisch Ziektebeeld. Ziekte verloop is lang.
 Rechutes of Exacerbaties. Opflikkeringen in het ziekteprocess. An increase in the severity of a
disease.
 Remissie. Verbetering in de klachten zonder sprake van genezing
 Recidief. Het terugkeer van een ziekte na volledige genezing
 Genezing. Ziekteverschijnselen zijn geheel verdwenen.
 Reconvalscentieperiode. Een period van aansterken na genezing.
 Prognose. De toekomstverwachting ten aanzien van de ziekte.
 Diagnose. Vaststellen vna een bepaalde ziekte of syndroom.



Indeling van Ziekten
 Somatisch. Lichamelijk
 Psychisch. Geest
 Psychosomatisch. Ziekte tengevolge van stoornissen in het sociale leven



Dood
Dood.
 De grens tussen leven en dood is niet meer zo scherp te trekken.
 ‘De dood treedt in wanneer de psychosomatische eenheid is verbroken. Het symptoom hiervoor
is het volledig en onherstelbaar einde van de hersenfunctie.’




7

, ONDERZOEKSMETHODEN

Diagnostiseren
De hulpverlener begint altijd met het stellen van een diagnose. Hiertoe wordt altijd gebruik gemaakt
van verschillende onderzoekstechnieken.

Anamnese (Subjectieve Gegevens)

Lichamelijk Onderzoek (Objectieve Gegevens)
 Observatie en Inspectie
 Palpatie (voelen)
 Percussie (kloppen)
 Ausculatie (Luisteren met de stethoscoop)
 Inwendige onderzoek
 Instrumenteel onderzoek (vaststellen lengte, gewicht, lichaamstemperatuur en bloeddruk)

Aanvullend Specifiek Onderzoek (Objectieve Gegevens)
 Radiologische Onderzoek
o Röntgenfoto
 Bij röntgenonderzoek worden met behulp van
röntgenstraling botten en kraakbeen zichtbaar gemaakt.
Röntgenstralen hebben een korte golflengte en een groot
doordringend vermogen. Ze maken vooral weefsels
zichtbaar die kalk bevatten.
 Met behulp van contrastvloeistof kunnen ook organen en
bloedvaten zichtbaar gemaakt worden.
 Negatief: Wit is schaduw; zwart is opheldering


o Computerized Tomography Scan (CT scan)
 Beeldvormend onderzoek waarbij met röntgenstraling
dwarsdoorsneden van het lichaam worden gemaakt. Als
alle gefotografeerde dwarsdoorsneden achter elkaar
worden gelegd, ontstaat een driedimensionaal beeld .




8