Samenvatting PAV - Zich bewust van de wereld en de ruimte waarin hij leeft

Project algemene vakken 1:
Kritisch bewust in de maatschappij 1

1. De wereld in kaart

1.1. Cartografie
= Maken van kaarten door cartograaf
= Wetenschap die alle methodes bestudeert om aardrijkskundige verschijnselen weer te
geven op een kaart. Het is de techniek die info d.m.v. kaarten doorgeeft.


1.2. Kaartvervaardiging
Vóór de kaarten: men moest afgaan op waarnemingen.
 Kaarten ontstaan die ruim afwijken van realiteit
Kaarten op basis van religieuze elementen

Psalterkaart
= OT-kaart

 Klein maar gedetailleerd
 Jeruzalem in midden
 Bijbelse taferelen
 Religieuze elementen zijn uitgangspunt


Kaarten op basis van mathematische berekeningen

Wereldkaart van Eratosthenes

 Toont wereld in 3de eeuw v.C.
 ‘Mare nostrum’ (gebied rond Middellandse zee)
= Romeinen heersten hier

Kaarten op basis van waarnemingen van op het
aardoppervlak

Vinlandkaart

 Genoemd naar Groenland (herkenbaar)
 Ontdekkingen van Vikingen staan aangeduid
 Wordt nu als vervalsing beschouwd




1

, Kaarten op basis van kaartprojecties
= methoden om het gebogen aardoppervlak over te brengen op een
vlakke kaart

Het is ONMOGELIJK om dit te doen zonder dat er
vervormingen optreden.
Je kan telkens maar één van de vier volgende
eigenschappen correct afbeelden:
 Oppervlakte
 Vorm
 Hoek
 Afstand


HOEKGETROUWE PROJECTIE bv. Mercatorprojectie

Mercator: 1 v/d eersten die een projectie* maakte van
de wereldbol
*Een projectie is een poging om onze 3-dementionele aarde, 2-
dementioneel voor te stellen (bv. op papier).

+ Behoudt vorm en richting
+ Correcte kompaskoers = voordeel voor scheepvaart
- Vervormt gebieden en afstanden
 Op hogere breedte wordt de projectie van de breedtegraden
steeds groter => deze landen worden veel groter getekend
dan ze in het echt zijn!

OPPERVLAKTEGETROUWE PROJECTIE
bv. Gall-Petersprojectie

+ Oppervlakte op de kaart = oppervlakte in de
werkelijkheid
- Vorm op de kaart verschilt sterk van vorm in de
werkelijkheid


17de eeuw: trend om kaarten te bezitten
 Uitvinding atlas

Kaarten werden vaak bijgestuurd
 Doel: schepen makkelijk en correct sturen


! Geen enkele kaart kan de wereld perfect weergeven, er zal altijd iets fout zijn weergegeven.



1.3. Perspectieven
De plaats waar een kaart gemaakt wordt speelt rol.
Eerste atlassen in Europa = Eurocentrisch
2

, China centraal Amerika centraal Australië centraal


1.4. Werken met kaarten
(Lezen)

1.5. Soorten kaarten
Voor onderzoek worden kaarten ingedeeld in verschillende groepen:

 Topografische kaarten
Soorten kaarten

INHOUD




Zo realistisch mogelijke weergave van het aardoppervlak
volgens




 Thematische kaarten
Kaart waarop kenmerken van één of meerdere thema’s zijn afgebeeld
GETROUWDHEID




 Geografische kaart
Soorten kaarten




Getrouwe afbeelding van een geografisch gebied op een plat vlak
volgens




 Schematische kaart
Kaart bedoeld om specifieke informatie over te brengen zonder belang te hechten aan geografische
details


 Grootschalige kaart
volgens SCHAAL
Soorten kaarten




Een klein gebied wordt gedetailleerd weergegeven
Schaal kleiner dan 1:100.000
= alles op de kaart wordt groot afgebeeld

 Kleinschalige kaart
Een groot gebied wordt weinig gedetailleerd weergegeven Schaal groter dan 1:100.000
= alles op de kaart wordt klein afgebeeld



1.6. Plaatsbepaling op aarde
Plaatsen bepalen doen we via het wereldgradennet.

Denkbeeldige lijnen trekken




Horizontale lijnen = breedteligging
Verticale lijnen = lengteligging




3