Hoofdstuk 1 en 3
Condemnatoire rechterlijke uitspraak, dat is een uitspraak die een veroordeling bevat. De
aard van zuiver declaratoire (waarbij een reeds bestaande rechtstoestand of
rechtsverhouding wordt geconstateerd en een verklaring van recht wordt uitgesproken) en
constitutieve (waarbij een rechtstoestand of rechtsverhouding wordt geschapen, gewijzigd of
opgeheven) rechtelijke uitspraken brengt met zich mee, dat deze vonnissen niet vatbaar zijn
voor tenuitvoerlegging met dwangmiddelen, omdat bij deze uitspraken niet tot een bepaald
handelen of nalaten wordt veroordeeld: de rechterlijke uitspraak stelt slechts de
rechtstoestand vast c.q. werkt al van rechtswege. Vele uitspraken bevatten naast een
declaratoir of constitutieve elementen ook een condemnatoir element, dat wel voor executie
vatbaar is.
Het civielrechtelijk executierecht is het objectieve recht dat zowel regelt welke
dwangmiddelen gebruikt kunnen worden ter verwezenlijking van een civielrechtelijk
aanspraak als welke regels bij de toepassing van die dwangmiddelen in acht genomen
moeten worden.
De toepassing van de gestelde dwangmiddelen mag in beginsel alleen maar geschieden
door overheidshulp:
- de rechter zal bijv. hulp in moeten schakelen van een gerechtsdeurwaarder, deze is
een door de overheid aangestelde openbare ambtenaar die bevoegd is tot
tenuitvoerlegging van een executoriale titel, indien die hem daartoe is overhandigd
- anderzijds is het niet zo dat degene die een executoriale titel verkregen heeft, na
verkrijging van die titel rustig kan gaan afwachten totdat van staatswege tot
tenuitvoerlegging wordt overgegaan. Hij dient zelf het initiatief tot de executie te
nemen door een gerechtsdeurwaarder en daartoe strekkende opdracht te geven,
welke opdracht door de deurwaarder als lasthebber van de opdracht gevende partij
wordt uitgevoerd.
Executierecht kent ook bepaalde dwangmiddelen:
- iemand die veroordeeld is tot ontruiming van een onroerende zaak, kan daartoe
gedwongen worden.
- ook heb je dwangsom, een bij vonnis vastgestelde geldsom, die de veroordeelde
verbeurt als hij niet aan de hoofdveroordeling voldoet.
- En je hebt executoriaal beslag
Beslagrecht is het objectieve recht betreffende in ons recht geregelde beslagen, die kunnen
worden onderverdeeld in executoriale en conservatoire beslagen.
Beslaglegging is een handeling, waarbij een openbaar ambtenaar (een deurwaarder)
vermogensbestanddelen aan de vrije beschikkingsmacht van de eigenaar of anderen
onttrekt. In HR Forward/Huber zij de rechter: een beslag als het onderhavige leidt niet tot
beschikkingsonbevoegdheid van degene ten laste van wie het beslag is gelegd, en staat dus
ook niet in de weg aan overdracht van het beslagen goed aan een derde, maar brengt wel
mee dat een vervreemding of bezwaring, tot stand gekomen na het beslag, ingevolge art.
505 Rv niet tegen de beslaglegger kan worden ingeroepen.
Een executoriaal beslag is een beslag dat gelegd wordt krachtens een executoriale titel
(zoals een vonnis).
Een schuldeiser die (nog) niet in het bezit is van een executoriale titel kan conservatoir
beslag leggen. Dit is een bewarende maatregelen, die in de regel slechts mag worden
ingediend daartoe verlof verkregen is van de voorzieningenrechter. Dit wordt gelegd om de
blokkerende werking, die eigen is aan ieder beslag, zowel aan het conservatoire als aan het
executoriale.