SAMENVATTING: Onderzoek in de gezondheidszorg
Inhoudsopgave
1. Onderwerp en probleemstelling.........................................................................................................3
1.1 Een onderwerp kiezen..................................................................................................................3
1.2 Probleemstelling...........................................................................................................................3
1.3 Doelstelling...................................................................................................................................4
1.4 Vraagstelling.................................................................................................................................4
1.4.1 Vraagtypen............................................................................................................................4
1.4.2 Formuleren van een onderzoeksvraag...................................................................................4
1.4.3 Formuleren van deelvragen...................................................................................................5
1.4.4 Valkuilen bij het formuleren van onderzoeksvragen.............................................................5
2. Theorie...............................................................................................................................................5
2.1 Onderzoek als cyclus.....................................................................................................................5
2.2 Literatuur zoeken..........................................................................................................................6
2.2.2 Wetenschappelijke literatuur................................................................................................6
2.2.2. Zoekmethoden......................................................................................................................6
2.3 Definiëren en operationaliseren...................................................................................................7
3. De onderzoeksopzet...........................................................................................................................7
3.1 Indelingen van het onderzoek......................................................................................................7
3.2 Experimentele onderzoeksdesigns...............................................................................................8
3.2.1 Experiment............................................................................................................................8
3.2.2 Quasi-experiment..................................................................................................................9
3.2.3 Pre-experiment......................................................................................................................9
3.3 Observationele onderzoeksdesigns..............................................................................................9
3.3.1 Cohortonderzoek...................................................................................................................9
3.3.2 Patiënt-controleonderzoek....................................................................................................9
3.3.3 Dwarsdoorsnedeonderzoek...................................................................................................9
3.3.4 Patiëntenseries......................................................................................................................9
3.3.5 Ecologisch onderzoek..........................................................................................................10
3.4 Betrouwbaarheid en validiteit....................................................................................................10
3.4.1 Betrouwbaarheid.................................................................................................................10
3.4.2 Interne validiteit..................................................................................................................10
3.4.3 Externe validiteit..................................................................................................................11
3.5 Maatregelen tegen vertekening.................................................................................................11
,5. Onderzoekspopulatie........................................................................................................................11
5.1 Populatie en steekproef..............................................................................................................11
5.2 Soorten steekproeven................................................................................................................12
5.2.1 Aselecte steekproeven.........................................................................................................12
5.2.2 Niet-aselecte steekproeven.................................................................................................12
5.3 Steekproefgrootte......................................................................................................................13
5.4 Fouten in de onderzoekspopulatie.............................................................................................13
5.4.1 Steekproeffouten.................................................................................................................13
5.4.2 Niet-steekproeffouten.........................................................................................................13
6. Methoden.........................................................................................................................................14
6.1 Methoden van kwantitatief onderzoek......................................................................................14
6.2 Methoden van kwalitatief onderzoek.........................................................................................14
6.3 Betrouwbaarheid van meetinstrumenten..................................................................................14
6.4 Validiteit van meetinstrumenten................................................................................................15
10. Generaliseren van de gegevens......................................................................................................15
10.1 Steekproef versus populatie.....................................................................................................16
10.2 De empirische regel..................................................................................................................16
10.3 Toeval of niet?..........................................................................................................................16
10.4 De p-waarde.............................................................................................................................16
10.5 Betrouwbaarheidsintervallen...................................................................................................16
10.6 Een statistische techniek kiezen...............................................................................................17
15. Het onderzoek rapporteren............................................................................................................17
15.1 Soorten rapportage..................................................................................................................17
16. Evidence Based Practice.................................................................................................................17
16.1 Evidence Based handelen.........................................................................................................18
16.2 De stappen van evidence based practice..................................................................................18
16.4 Problemen bij evidence based practice....................................................................................18
Begrippenlijst........................................................................................................................................18
, 1. Onderwerp en probleemstelling
Dit hoofdstuk gaat in op het kiezen van een onderwerp voor een onderzoek en het formuleren van
de probleemstelling, de doelstelling en de vraagstelling van je onderzoek.
1.1 Een onderwerp kiezen
Eerdere onderzoeken leveren behalve resultaten ook nieuwe vragen op, waarop je je eventueel kunt
richten.
Eerste verkenning van de onderwerp:
Past het onderwerp binnen het onderzoekskader van het vakgebied of van de opleiding?
Is het onderwerp geschikt om te onderzoeken met de gegeven randvoorwaarden:
beschikbare gegevens, tijd, budget, begeleiding, onderzoekspopulatie.
Is het onderwerp (theoretisch of maatschappelijk) relevant?
Wie heeft er belang bij dat dit onderzoek gedaan wordt?
Wat is er bekend over het onderwerp? Is er al een bestaande theorie?
Is onderzoek naar het onderwerp ethisch verantwoord?
Na het kiezen van een onderwerp moet je het onderwerp afbakenen, hierdoor zorg je ervoor dat je
niet vastloopt omdat je bijvoorbeeld een te grote hoeveelheid literatuur vindt en niet meer weet wat
je moet gebruiken.
- Bepaal eerst de algemene discipline waarbinnen je het onderzoek uitvoert: vanuit welke
deskundige bekijk je het probleem?
- Daarna kies je welke aspecten van het onderwerp je gaat onderzoeken.
1.2 Probleemstelling
Hierin bespreek je de aanleiding van het onderzoek en geef je een korte schets van de situatie, het
probleem of de onduidelijkheid die in dit onderzoek centraal staat.
Vaak vormt een klinisch probleem de aanleiding voor je onderzoek. Hierin ligt de nadruk meestal op
één van de volgende vier domeinen:
1. Etiologie
2. Diagnose
3. Prognose
4. Therapie of interventie
Bij het formuleren van de probleemstelling stel je jezelf de volgende vragen:
Wat is het probleem of de situatie waarover je uitspraken wilt doen?
Wat is de aanleiding om hier onderzoek naar te doen?
Hoe groot is het probleem of hoe vaak komt de situatie voor?
Wie zijn er bij het probleem of de situatie betrokken?
Op welke manier kan onderzoek bijdragen aan het oplossen van het probleem of het
veranderen van de situatie?
Na een schets van het probleem dat in je onderzoek centraal staat, volgt een doelstelling (extern
doel) en een vraagstelling (intern doel).
Inhoudsopgave
1. Onderwerp en probleemstelling.........................................................................................................3
1.1 Een onderwerp kiezen..................................................................................................................3
1.2 Probleemstelling...........................................................................................................................3
1.3 Doelstelling...................................................................................................................................4
1.4 Vraagstelling.................................................................................................................................4
1.4.1 Vraagtypen............................................................................................................................4
1.4.2 Formuleren van een onderzoeksvraag...................................................................................4
1.4.3 Formuleren van deelvragen...................................................................................................5
1.4.4 Valkuilen bij het formuleren van onderzoeksvragen.............................................................5
2. Theorie...............................................................................................................................................5
2.1 Onderzoek als cyclus.....................................................................................................................5
2.2 Literatuur zoeken..........................................................................................................................6
2.2.2 Wetenschappelijke literatuur................................................................................................6
2.2.2. Zoekmethoden......................................................................................................................6
2.3 Definiëren en operationaliseren...................................................................................................7
3. De onderzoeksopzet...........................................................................................................................7
3.1 Indelingen van het onderzoek......................................................................................................7
3.2 Experimentele onderzoeksdesigns...............................................................................................8
3.2.1 Experiment............................................................................................................................8
3.2.2 Quasi-experiment..................................................................................................................9
3.2.3 Pre-experiment......................................................................................................................9
3.3 Observationele onderzoeksdesigns..............................................................................................9
3.3.1 Cohortonderzoek...................................................................................................................9
3.3.2 Patiënt-controleonderzoek....................................................................................................9
3.3.3 Dwarsdoorsnedeonderzoek...................................................................................................9
3.3.4 Patiëntenseries......................................................................................................................9
3.3.5 Ecologisch onderzoek..........................................................................................................10
3.4 Betrouwbaarheid en validiteit....................................................................................................10
3.4.1 Betrouwbaarheid.................................................................................................................10
3.4.2 Interne validiteit..................................................................................................................10
3.4.3 Externe validiteit..................................................................................................................11
3.5 Maatregelen tegen vertekening.................................................................................................11
,5. Onderzoekspopulatie........................................................................................................................11
5.1 Populatie en steekproef..............................................................................................................11
5.2 Soorten steekproeven................................................................................................................12
5.2.1 Aselecte steekproeven.........................................................................................................12
5.2.2 Niet-aselecte steekproeven.................................................................................................12
5.3 Steekproefgrootte......................................................................................................................13
5.4 Fouten in de onderzoekspopulatie.............................................................................................13
5.4.1 Steekproeffouten.................................................................................................................13
5.4.2 Niet-steekproeffouten.........................................................................................................13
6. Methoden.........................................................................................................................................14
6.1 Methoden van kwantitatief onderzoek......................................................................................14
6.2 Methoden van kwalitatief onderzoek.........................................................................................14
6.3 Betrouwbaarheid van meetinstrumenten..................................................................................14
6.4 Validiteit van meetinstrumenten................................................................................................15
10. Generaliseren van de gegevens......................................................................................................15
10.1 Steekproef versus populatie.....................................................................................................16
10.2 De empirische regel..................................................................................................................16
10.3 Toeval of niet?..........................................................................................................................16
10.4 De p-waarde.............................................................................................................................16
10.5 Betrouwbaarheidsintervallen...................................................................................................16
10.6 Een statistische techniek kiezen...............................................................................................17
15. Het onderzoek rapporteren............................................................................................................17
15.1 Soorten rapportage..................................................................................................................17
16. Evidence Based Practice.................................................................................................................17
16.1 Evidence Based handelen.........................................................................................................18
16.2 De stappen van evidence based practice..................................................................................18
16.4 Problemen bij evidence based practice....................................................................................18
Begrippenlijst........................................................................................................................................18
, 1. Onderwerp en probleemstelling
Dit hoofdstuk gaat in op het kiezen van een onderwerp voor een onderzoek en het formuleren van
de probleemstelling, de doelstelling en de vraagstelling van je onderzoek.
1.1 Een onderwerp kiezen
Eerdere onderzoeken leveren behalve resultaten ook nieuwe vragen op, waarop je je eventueel kunt
richten.
Eerste verkenning van de onderwerp:
Past het onderwerp binnen het onderzoekskader van het vakgebied of van de opleiding?
Is het onderwerp geschikt om te onderzoeken met de gegeven randvoorwaarden:
beschikbare gegevens, tijd, budget, begeleiding, onderzoekspopulatie.
Is het onderwerp (theoretisch of maatschappelijk) relevant?
Wie heeft er belang bij dat dit onderzoek gedaan wordt?
Wat is er bekend over het onderwerp? Is er al een bestaande theorie?
Is onderzoek naar het onderwerp ethisch verantwoord?
Na het kiezen van een onderwerp moet je het onderwerp afbakenen, hierdoor zorg je ervoor dat je
niet vastloopt omdat je bijvoorbeeld een te grote hoeveelheid literatuur vindt en niet meer weet wat
je moet gebruiken.
- Bepaal eerst de algemene discipline waarbinnen je het onderzoek uitvoert: vanuit welke
deskundige bekijk je het probleem?
- Daarna kies je welke aspecten van het onderwerp je gaat onderzoeken.
1.2 Probleemstelling
Hierin bespreek je de aanleiding van het onderzoek en geef je een korte schets van de situatie, het
probleem of de onduidelijkheid die in dit onderzoek centraal staat.
Vaak vormt een klinisch probleem de aanleiding voor je onderzoek. Hierin ligt de nadruk meestal op
één van de volgende vier domeinen:
1. Etiologie
2. Diagnose
3. Prognose
4. Therapie of interventie
Bij het formuleren van de probleemstelling stel je jezelf de volgende vragen:
Wat is het probleem of de situatie waarover je uitspraken wilt doen?
Wat is de aanleiding om hier onderzoek naar te doen?
Hoe groot is het probleem of hoe vaak komt de situatie voor?
Wie zijn er bij het probleem of de situatie betrokken?
Op welke manier kan onderzoek bijdragen aan het oplossen van het probleem of het
veranderen van de situatie?
Na een schets van het probleem dat in je onderzoek centraal staat, volgt een doelstelling (extern
doel) en een vraagstelling (intern doel).
