Samenvatting Begrippen Stemstoornissen 2 (LOVB17STEM2 / LOZB17STEM2)

SAMENVATTING BEGRIPPEN STEMSTOORNISSEN 2 (2022/2023) 1



SAMENVATTING BEGRIPPEN BLOK 7 STEMSTOORNISSEN .

PSYCHOGENE STEMSTOORNIS = Stemstoornis waarbij een duidelijke relatie is tussen het
ontstaan van de aandoening & psychosociale stressfactoren, emoties en/of psychische conflicten &
waarbij er geen sprake is van een organische afwijking; vaak plotseling ontstaan.

KENMERKEN PSYCHOGENE STEMSTOORNIS
 Inspiratoir foneren: Praten op de inademing van je stem.
 Afonie: Geen stem aanwezig
 Dysfonie: Afwijkende stem
 Falsetstem: Hele hoge stem (te hoog)
 Een te lage stem
 Spastisch krakerig stemgeluid
 Andere typeringen van afwijkend stemgebruik & spreken

VISIES OP ONTSTAAN PSYCHOGENE STEMSTOORNISSEN
Gedragstherapeutische visie:
In gedragstherapeutische visie zijn psychogene stemstoornissen te beschouwen als neurotische
stoornissen die gevolg zijn van anders verlopend leerproces.
- Ontwikkelen zich als vermijdingsreactie op angstverwekkende conflictsituatie.
- Sociale angst & gebrek aan sociale vaardigheden.
- Patiënten lossen conflictsituaties niet normaal op, maar door middel van stemverlies.
- Alexithymie: Problemen niet goed weten te verwoorden.

Psychoanalytische visie:
Volgens de psychoanalytische visie moet psychogene stemstoornis worden opgevat als
conversiesymptoom (gaat iets mis met signalen van hersenen naar lichaamsdeel). Eerst geen
onderscheid tussen conversie en hysterie.
Conversiesymptoom voldoet aan volgende kenmerken:
- Verlies/verandering van lichamelijke functie die fysieke afwijking suggereert maar het niet is.
- Psychologische factoren lijken gerelateerd aan symptoom.
- Symptoom wordt niet bewust geproduceerd & is niet cultureel bepaald.
- Symptoom zorgt voor primaire ziektewinsten; patiënt hoeft zich niet bewust te zijn van
emotioneel conflict of persoonlijk falen.
- Symptoom zorgt dikwijls voor secundaire ziektewinst; extra aandacht of niet hoeven voldoen
aan bepaalde verplichtingen.

 Tegenwoordig in psychiatrie meestal gerekend tot somatoforme stoornissen.
 Mogelijkerwijs zouden organische factoren, bv. verkoudheid, een faciliterende rol kunnen spelen.

Etiologie:
 Lange periode van stress en/of angst
 Periode van fysieke verzwakking
 Psychosomatisch
 Traumatisch incident
 Onopgelost conflict, niet altijd bewust & niet/moeilijk wordt uitgesproken

, SAMENVATTING BEGRIPPEN STEMSTOORNISSEN 2 (2022/2023) 2



DIAGNOSTIEK BIJ PSYCHOGENE STEMSTOORNISSEN
1. Multidisciplinaire benadering: De beoordeling van de menselijke stem (-stoornissen) gebeurt
het best vanuit verschillende invalshoeken.
o KNO arts onderzoekt stemorgaan (strottenhoofd, stemplooien) dat aan de basis ligt
van het stemgeluid & situeert het probleem binnen totale gezondheidscontext van
patiënt.
o Logopedist doet aantal stemfunctieproeven die toelaten een uitspraak te doen over
toonhoogte, luidheid & kwaliteit.
2. Anamnese
o Leeftijd
o Stemklacht
 Schorheid/ruwheid: Gevolg van afwijken ter hoogte van vibrerende rand
stemplooien, zoals laryngitis, littekenweefsel of het massa-effect van letsel.
 Klankveranderingen: Gevolg van turbulente luchtstromen secundair aan
gestoorde vibratie.
 Ruis/wilde lucht: Veroorzaakt door overmatig verlies van uitademlucht als
gevolg van onvolledige glottissluiting; aandoeningen die sluiten glottis
beperken.
 Vermoeidheid: Veroorzaakt door overmatige spanning en/of overbelasting.
 Volumeverstoring: Meestal secundair aan intrinsieke beperkingen of
gebrekkige techniek (problemen luid/zacht foneren).
 Frequentieverstoring: Resultaat van anatomische en/of neurologische
problemen (verlies van toonbereik).
 Pijn: Geassocieerd met muscle tension dysphonia (MTD).
 Globus faryngeus: Gevolg van reflux, andere prikkelende stoffen of
overmatige stembelasting met inschakeling van ongetrainde extralaryngale
musculatuur; kan wijzen op laryngofaryngale inflammatie.
3. Klinisch KNO-onderzoek
o Otologisch onderzoek: Gehoorverlies kan interfereren met de noodzakelijke auditieve
feedback die vereist is voor de fijne controle van de vocale tractus
o Neus
o Mondholte: Slijmvliesveranderingen, dentitie & toestand van gebit.
o Tongbewegingen
o Nasofarynx
o Palpatie van speekselklieren, andere structuren in de hals, temporomandibulair
gewricht, de sternocleidomastoideus, paralaryngale strapmusculatuur, schildklier &
laryngotracheale structuren
o Werking diverse craniale zenuwen
o Instrumenteel onderzoek
 Keelspiegel
 Rigiede laryngostroboscopie
 Transnasale flexibele laryngoscopie (TFL)
 Directe laryngoscopie
o Bijkomende onderzoeken
 Elektroglottografie
 Kymografie & hoge snelheid videolaryngoscopie
 Laryngale electromyografie (LEMG)