Algemene economie
Inhoudsopgave
1 Productie, inkomens en bestedingen – de macro-economische benadering (H7)......................................................4
1.1 Inleiding.......................................................................................................................................................................4
1.2 Productie, toegevoegde waarden en factorvergoedingen..........................................................................................4
1.3 Voorraden....................................................................................................................................................................4
1.4 Soorten factorvergoedingen........................................................................................................................................4
1.4.1 Verdere uitwerking..............................................................................................................................................4
1.5 Bruto- versus netto-product.........................................................................................................................................5
1.6 Macro-economische identiteiten voor een gesloten economie zonder overheid........................................................6
1.7 Eenvoudige economische kringloop............................................................................................................................6
1.8 Bruto binnenlands product, netto nationaal inkomen, binnenlandse bestedingen en besteding van het
binnenlands product..........................................................................................................................................................6
1.8.1 Uitbreidingen: bestedingen bij gesloten economie met overheid......................................................................7
1.9 Financieringstekorten en -overschotten......................................................................................................................7
1.10 Waarderingsproblemen.............................................................................................................................................7
1.10.1 Bbp als welvaartsindicator.................................................................................................................................8
1.11 Uitschakeling van de prijsinvloed..............................................................................................................................8
1.11.1 Hoeveelheidsindex.............................................................................................................................................8
1.12 De impliciete prijsindex van het bbp..........................................................................................................................8
1.12.1 Inflatie................................................................................................................................................................9
2 Ongelijkheid en herverdeling (H9).......................................................................................................................... 10
2.1 Inleiding.....................................................................................................................................................................10
2.2 Hoe meet men ongelijkheid?.....................................................................................................................................10
2.3 Inkomens- en vermogensongelijkheid: enkele opvallende trends.............................................................................10
2.4 Oorzaken van ongelijkheid........................................................................................................................................11
2.5 Beleidsmaatregelen die de ongelijkheid verminderen..............................................................................................11
2.5.1 Fiscaliteit, sociale zekerheid en COVID – 19......................................................................................................11
2.6 Gaat minder ongelijkheid samen met hoge welvaart?.............................................................................................11
3 Macro- economisch evenwicht op korte en lange termijn (H10).............................................................................12
3.1 Inleiding.....................................................................................................................................................................12
3.2 De aggregatieve vraag..............................................................................................................................................12
3.3 Het aggregatieve aanbod..........................................................................................................................................12
3.3.1 Lange termijn.....................................................................................................................................................12
3.3.2 Korte termijn......................................................................................................................................................13
3.3.3 Van korte naar lange termijn.............................................................................................................................13
3.4 Macro-economisch evenwicht: vraag- en aanbodschokken.....................................................................................14
3.4.1 Vraagschokken...................................................................................................................................................14
3.4.2 Aanbodschokken................................................................................................................................................14
, 3.5 Besluit........................................................................................................................................................................15
4 Consumptie, investeringen en aggregatieve vraag (H11)........................................................................................16
4.1 Inleiding.....................................................................................................................................................................16
4.2 De consumptiefunctie en de daaruit afgeleide spaarfunctie.....................................................................................16
4.2.1 De consumptiefunctie........................................................................................................................................16
4.2.2 De spaarfunctie..................................................................................................................................................16
4.3 De investeringsfunctie...............................................................................................................................................17
4.3.1 De rol van de rentevoet.....................................................................................................................................17
4.4 Macro-economisch evenwicht...................................................................................................................................18
4.4.1 Model en cijfervoorbeeld...................................................................................................................................18
4.4.2 Grafisch..............................................................................................................................................................18
.....................................................................................................................................................................................18
4.5 De investeringsmultiplicator......................................................................................................................................19
4.6 Besluit........................................................................................................................................................................19
5 De budgettaire politiek (H12)................................................................................................................................. 20
5.1 Inleiding.....................................................................................................................................................................20
5.2 Macro-economische betekenis van de overheid.......................................................................................................20
5.3 Evenwichtsvoorwaarden...........................................................................................................................................21
5.3.1 Discretionaire budgettaire politiek versus automatische stabilisatorwerking..................................................21
5.4 Discretionair budgettair beleid..................................................................................................................................21
5.5 Automatische stabilisatoren......................................................................................................................................22
5.6 Budgettaire politiek en overheidstekort....................................................................................................................23
5.6.1 Stabiliteits- en groeipact (SGP)..........................................................................................................................24
5.7 Effectiviteit van de budgettaire politiek.....................................................................................................................25
5.8 De overheidsschuld....................................................................................................................................................25
5.8.1 Nadelen van hoge schuld...................................................................................................................................25
5.9 Besluit........................................................................................................................................................................26
6 Monetaire politiek................................................................................................................................................. 27
6.1 Inleiding.....................................................................................................................................................................27
6.2 De geldhoeveelheid....................................................................................................................................................27
6.3 Het geldaanbod.........................................................................................................................................................27
6.3.1 Het aanbod van basisgeld..................................................................................................................................27
6.3.2 Het aanbod van giraal geld................................................................................................................................28
6.3.3 Een geldaanbodmodel.......................................................................................................................................28
6.4 De vraag naar geld....................................................................................................................................................29
6.4.1 Het inkomen als determinant van de geldvraag................................................................................................29
6.4.2 De rentevoet als determinant van de geldvraag...............................................................................................30
6.5 Geldmarktevenwicht..................................................................................................................................................30
6.6 De monetaire politiek................................................................................................................................................31
6.7 Gezamenlijk evenwicht op de geld- en goederenmarkt: het IS-LM-model................................................................32
6.8 De aggregatieve vraagcurve opnieuw bekeken........................................................................................................32
6.9 Besluit........................................................................................................................................................................33
,7 Werkloosheid, inflatie en de Phillips-curve............................................................................................................. 34
7.1 Inleiding.....................................................................................................................................................................34
7.2 Werkloosheid.............................................................................................................................................................34
7.2.1 Werkloosheid en inactiviteit..............................................................................................................................34
7.2.2 De natuurlijke werkloosheid (= u*)....................................................................................................................35
7.2.3 Veranderingen in de natuurlijke werkloosheid.................................................................................................37
7.2.4 Afwijkingen van de natuurlijke werkloosheid: conjuncturele werkloosheid.....................................................37
7.3 Inflatie........................................................................................................................................................................38
7.3.1 Inflatie en inflatiemaatstaven............................................................................................................................38
7.3.2 Vraaginflatie en kosteninflatie...........................................................................................................................39
7.3.3 De monetaire verklaring van inflatie..................................................................................................................39
7.4 Phillips-curve: verband tussen werkloosheid en inflatie............................................................................................40
7.5 Besluit........................................................................................................................................................................41
8 gastcollege – een octopus met 8 tentakels en 3 harten........................................................................................... 42
8.1 Economische groei.....................................................................................................................................................42
8.1.1 De prognose van de Europese Commissie.........................................................................................................42
8.1.2 Het belang van competitiviteit bij economische groei......................................................................................44
8.1.3 Belang van innovatie..........................................................................................................................................44
8.2 Inflatie: indexering lonen, vastgoedprijzen...............................................................................................................44
8.2.1 Hoe wordt de inflatie gemeten?........................................................................................................................44
8.2.2 Verschillende indices..........................................................................................................................................45
8.3 Hart 1: monetair beleid..............................................................................................................................................46
8.4 Wisselkoers en lopende rekening met het buitenland..............................................................................................46
8.4.1 Externe competitiviteitsindicatoren: lopende rekening t.o.v. het buitenland..................................................46
8.5 Overheidsbegroting en overheidsschuld....................................................................................................................46
8.5.1 Inkomensbelasting, vermogens (inkomens) belasting.......................................................................................47
, 1 Productie, inkomens en bestedingen – de macro-
economische benadering (H7)
Macro economie = Bekijkt het geaggregeerde niveau en bestudeert vraag-stukken die de economie
als geheel beïnvloeden. (Heeft dus vnl. betrekking op het stabilisatieprobleem.)
1.1 Inleiding
Cijfermateriaal voor macro-economische analyse: “nationale rekeningen” , “nationale
boekhouding”:
› Registreert de transacties tussen de economische agenten
› Volgens systeem van dubbel boekhouden
› Cruciaal concept: bruto binnenlands product (bbp)
§ Bbp meet de waarde van de productie u economie is altijd gelijk aan de waarde
van het inkomen in de economie
› Boekhoudkundige gelijkheid: nationaal product (waarde van de productie)
= nationaal inkomen (gecreëerde inkomens)
= bestedingen van het nationaal product
Cijfermateriaal dient ter illustratie, moet je dus NIET kennen
1.2 Productie, toegevoegde waarden en factorvergoedingen
Kijk vb op ppt (dia 7, 8 & 9) Toont aan dat er verschillende productiestadia zijn
-> Je moet kijken naar de waarde van het finale goed in je economie = de waarde van je economie
*Intermediair goed = binnen dezelfde periode worden gebruikt als een input in de productiefase,
dus niet nog eens meetellen want dan neem je het dubbel mee
1.3 Voorraden
= Niet alle goederen worden in de praktijk doorverkocht in dezelfde periode (voorraden!).
Dus: waarde van de productie wordt uitgesplitst in:
• verkopen
• wijzigingen in de voorraden
1.4 Soorten factorvergoedingen
BBP berekenen:
1ste methode: kijk naar de som van waarde van finale goederen (goederen die binnen dezelelfde
periode niet opgaan in volgende productiefase) ook vooraden zijn dus finale goederen
2de methode: bereken de som van de toegevoegde waarde
3de : som van de factor vergoedingen (maar is gelijk aan methode 2)
1.4.1 Verdere uitwerking
Uitsplitsing van de verschillende soorten factorvergoedingen:
§ Eigenlijke factorvergoedingen F1 (loonsom (arbeid), pachtsom (natuur), intrestsom
(kapitaal))
§ Winst (π, als vergoeding voor ondernemingsinitiatief)
§ Komen uiteindelijk allemaal bij de gezinnen terecht als inkomen (Y).
Inhoudsopgave
1 Productie, inkomens en bestedingen – de macro-economische benadering (H7)......................................................4
1.1 Inleiding.......................................................................................................................................................................4
1.2 Productie, toegevoegde waarden en factorvergoedingen..........................................................................................4
1.3 Voorraden....................................................................................................................................................................4
1.4 Soorten factorvergoedingen........................................................................................................................................4
1.4.1 Verdere uitwerking..............................................................................................................................................4
1.5 Bruto- versus netto-product.........................................................................................................................................5
1.6 Macro-economische identiteiten voor een gesloten economie zonder overheid........................................................6
1.7 Eenvoudige economische kringloop............................................................................................................................6
1.8 Bruto binnenlands product, netto nationaal inkomen, binnenlandse bestedingen en besteding van het
binnenlands product..........................................................................................................................................................6
1.8.1 Uitbreidingen: bestedingen bij gesloten economie met overheid......................................................................7
1.9 Financieringstekorten en -overschotten......................................................................................................................7
1.10 Waarderingsproblemen.............................................................................................................................................7
1.10.1 Bbp als welvaartsindicator.................................................................................................................................8
1.11 Uitschakeling van de prijsinvloed..............................................................................................................................8
1.11.1 Hoeveelheidsindex.............................................................................................................................................8
1.12 De impliciete prijsindex van het bbp..........................................................................................................................8
1.12.1 Inflatie................................................................................................................................................................9
2 Ongelijkheid en herverdeling (H9).......................................................................................................................... 10
2.1 Inleiding.....................................................................................................................................................................10
2.2 Hoe meet men ongelijkheid?.....................................................................................................................................10
2.3 Inkomens- en vermogensongelijkheid: enkele opvallende trends.............................................................................10
2.4 Oorzaken van ongelijkheid........................................................................................................................................11
2.5 Beleidsmaatregelen die de ongelijkheid verminderen..............................................................................................11
2.5.1 Fiscaliteit, sociale zekerheid en COVID – 19......................................................................................................11
2.6 Gaat minder ongelijkheid samen met hoge welvaart?.............................................................................................11
3 Macro- economisch evenwicht op korte en lange termijn (H10).............................................................................12
3.1 Inleiding.....................................................................................................................................................................12
3.2 De aggregatieve vraag..............................................................................................................................................12
3.3 Het aggregatieve aanbod..........................................................................................................................................12
3.3.1 Lange termijn.....................................................................................................................................................12
3.3.2 Korte termijn......................................................................................................................................................13
3.3.3 Van korte naar lange termijn.............................................................................................................................13
3.4 Macro-economisch evenwicht: vraag- en aanbodschokken.....................................................................................14
3.4.1 Vraagschokken...................................................................................................................................................14
3.4.2 Aanbodschokken................................................................................................................................................14
, 3.5 Besluit........................................................................................................................................................................15
4 Consumptie, investeringen en aggregatieve vraag (H11)........................................................................................16
4.1 Inleiding.....................................................................................................................................................................16
4.2 De consumptiefunctie en de daaruit afgeleide spaarfunctie.....................................................................................16
4.2.1 De consumptiefunctie........................................................................................................................................16
4.2.2 De spaarfunctie..................................................................................................................................................16
4.3 De investeringsfunctie...............................................................................................................................................17
4.3.1 De rol van de rentevoet.....................................................................................................................................17
4.4 Macro-economisch evenwicht...................................................................................................................................18
4.4.1 Model en cijfervoorbeeld...................................................................................................................................18
4.4.2 Grafisch..............................................................................................................................................................18
.....................................................................................................................................................................................18
4.5 De investeringsmultiplicator......................................................................................................................................19
4.6 Besluit........................................................................................................................................................................19
5 De budgettaire politiek (H12)................................................................................................................................. 20
5.1 Inleiding.....................................................................................................................................................................20
5.2 Macro-economische betekenis van de overheid.......................................................................................................20
5.3 Evenwichtsvoorwaarden...........................................................................................................................................21
5.3.1 Discretionaire budgettaire politiek versus automatische stabilisatorwerking..................................................21
5.4 Discretionair budgettair beleid..................................................................................................................................21
5.5 Automatische stabilisatoren......................................................................................................................................22
5.6 Budgettaire politiek en overheidstekort....................................................................................................................23
5.6.1 Stabiliteits- en groeipact (SGP)..........................................................................................................................24
5.7 Effectiviteit van de budgettaire politiek.....................................................................................................................25
5.8 De overheidsschuld....................................................................................................................................................25
5.8.1 Nadelen van hoge schuld...................................................................................................................................25
5.9 Besluit........................................................................................................................................................................26
6 Monetaire politiek................................................................................................................................................. 27
6.1 Inleiding.....................................................................................................................................................................27
6.2 De geldhoeveelheid....................................................................................................................................................27
6.3 Het geldaanbod.........................................................................................................................................................27
6.3.1 Het aanbod van basisgeld..................................................................................................................................27
6.3.2 Het aanbod van giraal geld................................................................................................................................28
6.3.3 Een geldaanbodmodel.......................................................................................................................................28
6.4 De vraag naar geld....................................................................................................................................................29
6.4.1 Het inkomen als determinant van de geldvraag................................................................................................29
6.4.2 De rentevoet als determinant van de geldvraag...............................................................................................30
6.5 Geldmarktevenwicht..................................................................................................................................................30
6.6 De monetaire politiek................................................................................................................................................31
6.7 Gezamenlijk evenwicht op de geld- en goederenmarkt: het IS-LM-model................................................................32
6.8 De aggregatieve vraagcurve opnieuw bekeken........................................................................................................32
6.9 Besluit........................................................................................................................................................................33
,7 Werkloosheid, inflatie en de Phillips-curve............................................................................................................. 34
7.1 Inleiding.....................................................................................................................................................................34
7.2 Werkloosheid.............................................................................................................................................................34
7.2.1 Werkloosheid en inactiviteit..............................................................................................................................34
7.2.2 De natuurlijke werkloosheid (= u*)....................................................................................................................35
7.2.3 Veranderingen in de natuurlijke werkloosheid.................................................................................................37
7.2.4 Afwijkingen van de natuurlijke werkloosheid: conjuncturele werkloosheid.....................................................37
7.3 Inflatie........................................................................................................................................................................38
7.3.1 Inflatie en inflatiemaatstaven............................................................................................................................38
7.3.2 Vraaginflatie en kosteninflatie...........................................................................................................................39
7.3.3 De monetaire verklaring van inflatie..................................................................................................................39
7.4 Phillips-curve: verband tussen werkloosheid en inflatie............................................................................................40
7.5 Besluit........................................................................................................................................................................41
8 gastcollege – een octopus met 8 tentakels en 3 harten........................................................................................... 42
8.1 Economische groei.....................................................................................................................................................42
8.1.1 De prognose van de Europese Commissie.........................................................................................................42
8.1.2 Het belang van competitiviteit bij economische groei......................................................................................44
8.1.3 Belang van innovatie..........................................................................................................................................44
8.2 Inflatie: indexering lonen, vastgoedprijzen...............................................................................................................44
8.2.1 Hoe wordt de inflatie gemeten?........................................................................................................................44
8.2.2 Verschillende indices..........................................................................................................................................45
8.3 Hart 1: monetair beleid..............................................................................................................................................46
8.4 Wisselkoers en lopende rekening met het buitenland..............................................................................................46
8.4.1 Externe competitiviteitsindicatoren: lopende rekening t.o.v. het buitenland..................................................46
8.5 Overheidsbegroting en overheidsschuld....................................................................................................................46
8.5.1 Inkomensbelasting, vermogens (inkomens) belasting.......................................................................................47
, 1 Productie, inkomens en bestedingen – de macro-
economische benadering (H7)
Macro economie = Bekijkt het geaggregeerde niveau en bestudeert vraag-stukken die de economie
als geheel beïnvloeden. (Heeft dus vnl. betrekking op het stabilisatieprobleem.)
1.1 Inleiding
Cijfermateriaal voor macro-economische analyse: “nationale rekeningen” , “nationale
boekhouding”:
› Registreert de transacties tussen de economische agenten
› Volgens systeem van dubbel boekhouden
› Cruciaal concept: bruto binnenlands product (bbp)
§ Bbp meet de waarde van de productie u economie is altijd gelijk aan de waarde
van het inkomen in de economie
› Boekhoudkundige gelijkheid: nationaal product (waarde van de productie)
= nationaal inkomen (gecreëerde inkomens)
= bestedingen van het nationaal product
Cijfermateriaal dient ter illustratie, moet je dus NIET kennen
1.2 Productie, toegevoegde waarden en factorvergoedingen
Kijk vb op ppt (dia 7, 8 & 9) Toont aan dat er verschillende productiestadia zijn
-> Je moet kijken naar de waarde van het finale goed in je economie = de waarde van je economie
*Intermediair goed = binnen dezelfde periode worden gebruikt als een input in de productiefase,
dus niet nog eens meetellen want dan neem je het dubbel mee
1.3 Voorraden
= Niet alle goederen worden in de praktijk doorverkocht in dezelfde periode (voorraden!).
Dus: waarde van de productie wordt uitgesplitst in:
• verkopen
• wijzigingen in de voorraden
1.4 Soorten factorvergoedingen
BBP berekenen:
1ste methode: kijk naar de som van waarde van finale goederen (goederen die binnen dezelelfde
periode niet opgaan in volgende productiefase) ook vooraden zijn dus finale goederen
2de methode: bereken de som van de toegevoegde waarde
3de : som van de factor vergoedingen (maar is gelijk aan methode 2)
1.4.1 Verdere uitwerking
Uitsplitsing van de verschillende soorten factorvergoedingen:
§ Eigenlijke factorvergoedingen F1 (loonsom (arbeid), pachtsom (natuur), intrestsom
(kapitaal))
§ Winst (π, als vergoeding voor ondernemingsinitiatief)
§ Komen uiteindelijk allemaal bij de gezinnen terecht als inkomen (Y).
