Samenvatting persoonlijkheidspsychologie

Samenvatting persoonlijkheidspsychologie
Hoofdstuk 1: Inleiding tot persoonlijkheidstheorieën
 Wat is persoonlijkheid?

 Van het woord “persona”  Masker gedragen door acteurs bij Grieken 
Droegen dit om een rol en dus een valse verschijning te projecteren
 Geen echte definitie van persoonlijkheid
 Persoonlijkheid is wel een patroon van relatief permanente trekken en unieke
kenmerken dat consistentie en individualiteit aan gedrag van persoon geeft
 Traits (trekken):
 consistentie over tijd
 Individuele verschillen in gedrag
 Stabiliteit over situaties; relatief permanent; op zelfde manier gedragen in
verschillende situaties
 Kunnen uniek zijn, voor hele groep of zelfs hele soort zijn maar patroon
is anders voor elk individu
 Kenmerken
 Unieke kwaliteiten (vb. temperament, intelligentie,..)
 Niet alleen facaden maar ook de echte persoon die erachter zit
 Waarom gedragen mensen zich op bepaalde manier? Wat zorgt voor verschillen
en gelijkenissen tussen mensen?

 Wat is een theorie?

 Definitie: Een set van gerelateerde veronderstellingen die wetenschappers
toelaten om op basis van logisch deductief redeneren testbare hypotheses te
formuleren
 Niet hetzelfde als volkswijsheid: moet wetenschappelijk getest zijn!
 Kan soms met speculaties beginnen maar mag niet met speculatie verward
worden  Speculaties moeten onderzocht worden; Moet verbonden worden aan
empirische data en wetenschap!
 Hypothese = specifiek vermoeden dat ken getest worden adhv
wetenschappelijke methode  Volgt na theorie
 Taxonomie = classificatie volgens natuurlijke relaties (vb the big five theorie
begon zo, eerst ingedeeld in 5 groepen)
 Ook verschillend van filosofie; filosofie = wat zou moeten zijn etc

1

, Waarom bestaan er verschillende theorieën?

 Verschillende persoonlijke achtergronden  Ervaringen kindertijd en
interpersoonlijke relaties
 Verschillende filosofische oriëntaties
 Data gekozen om te observeren is verschillend  Hoe data geïnterpreteerd
wordt is persoonlijk
 Unieke manieren om naar de wereld te kijken

 De persoonlijkheid van theoretici en hun theorieën over persoonlijkheid

 Psychology of science  De empirische studie van het wetenschappelijk
denken en gedrag van een wetenschapper
 De persoonlijkheden en de psychologie van verschillende theoretici beïnvloedt
de aard van de theorieën die ze ontwikkelen; maar persoonlijkheid schept niet
ALLEEN hun theorie!

 Wat maakt een theorie zinvol: criteria evalueren v.e. theorie

 Dynamische interactie met onderzoeksdata

 Genereert onderzoek
 is falsifieerbaar (bevestigd of weerlegd worden)
 Organiseert gekende data  uitleg resultaten onderzoek
 Leidt handelen (praktisch)
 is intern consistent  componenten moeten verenigbaar zijn (moet niet
consistent zijn met andere theorieën!)
 is spaarzaam (niet complexer dan nodig)

 Dimensies voor een ‘concept’ over de mensheid

 Persoonlijkheidstheorieen verschillen over de natuur vd mens  Elke theorie
hangt af van de persoon zijn veronderstellingen over de mensheid

 6 dimensies:

 Determinisme vs vrije keuze: al dan niet controle over leven

2

, Pessimisme vs optimisme; zijn mensen gedoemd om miserabel te zijn of
kunnen ze groeien tot gelukkige mensen?; Determinisme hangt meestal samen met
pessimisme en vrije keuze met optimisme
 Causaliteit vs teleologie: Naar verleden of toekomst kijken; vb. Causaliteit =
gedrag is functie van eerdere ervaringen (verleden) en teleologie = verklaring
gedrag in termen van doelen  Gedragen mensen zich door wat gebeurd is in het
verleden of door wat kan/zal gebeuren in de toekomst?
 Bewuste vs onbewuste determinanten van gedrag
 Biologische vs sociale invloeden op persoonlijkheid; nature-nurture debat
 Individualiteit vs similariteit: kijken naar trekken dat mensen gelijk hebben of
kijken naar verschillen in trekken tussen individuen?

 De dimensies waartoe een theoretici behoort hangt af van kindertijd, ervaringen,
tijdsgeest,geslacht, educatie,..

 Onderzoek naar persoonlijkheidstheorieën

 Moet onderzoek genereren  Theorie geeft betekenis aan data + data komen
voort uit onderzoek ontworpen om hypotheses te testen die afgeleid zijn van de
theorie
 Systematische observaties  Predicties zijn consistent en accuraat
 2 empirische criteria voor meetinstrumenten:
1) Betrouwbaarheid: consistentie van het meten
2) Validiteit: Construct validiteit: convergerend, divergerend, discriminant;
predictieve validiteit
 Meet instrument wat het zou moeten meten?




3

,Hoofdstuk 2: Freud (1856-1939)
 Psychodynamische theorieën
 Psychoanalyse, meest beroemde persoonlijkheidstheorie:
 De methode die Freud toepaste bij de behandeling van psychische
stoornissen
 Vaak emotionele redenen achter stoornissen
 Psychoanalytische theorie:
 De persoonlijkheidstheorie van Freud
 Theorie in praktijk vertaald
 In victoriaans tijdperk: vooral mannen hebben het voor het zeggen
 Onbewuste motieven centraal
 Wat maakte deze theorie interessant?
 Bouwstenen: Seks en agressie
 Verspreid door een toegewijde groep
 Briljante taal
 Freud observeerde enkel klein aantal mensen

 Biografie

 Geboren in Freiberg, 1856
 Bracht grootste deel leven door in Wenen
 Was oudste zoon van 8 kinderen; heel goede relatie met moeder 
Vijandigheid tov jongere broer
 Studeerde geneeskunde, specialisatie psychiatrie  Interesse voor wetenschap
 Bestudeerde hysterie samen met Charcot & Breuer  Gevalsstudie Anna O 
Studies over hysterie in 1895
 Hysterie: idee dat het gevolg was van traumatische ervaringen in kindertijd 
Op jonge leeftijd seksueel misbruikt  Stoornis: niet goed functioneren van
bepaalde delen lichaam
 Catharsis: Het proces van hysterische symptomen verdrijven
 Verliet de verleidingstheorie  verving deze door oedipus-complex
 Had een midlife crisis
 Schreef in 1900 “Interpretation of dreams”  Vooral zijn eigen dromen!
 Ontwikkelde na 1900 internationale aanhang
 Uit Oostenrijk verdreven door de Nazi’s, 1938
 Overleden in Londen, 1939

4

,  Ipv kalmeermiddel voor angst  Onderzoeken wat achter angst zit
 Alles verwijst naar verleden
 Hij gebruikt figuurlijke beeldjes: mensen projecteren vaak iets van zichzelf bij
iets anders

 Freud’s model van de geest

 Vorm van Ijsberg  Ego (bewuste), superego (voorbewuste) en Id (onbewuste)
 Mensen zijn gemotiveerd vooral door driften waarvan ze niet bewust zijn
 Niveaus van het mentale leven:
 Het onbewuste:
 Was het belangrijkste voor hem
 Het onbewuste is de verklaring voor de betekenis van
dromen,freudiaanse versprekingen, en bepaalde dingen vergeten
(repressie)
 Buiten bewustzijn
 Omvat driften en instincten
 Is alleen indirect/onrechtstreeks gekend
 2 bronnen onbewuste processen: Repressie (verdediging tegen
angsten) en fylogenetische gave (een deel van ons onbewuste komt
voort uit ervaringen van voorouders  Overgeërfde onbewuste 
Komt overeen met Jung’s collectieve onbewuste maar bij Freud is
deze enkel laatste keuze )
 Het voorbewuste:
 Niet in bewustzijn aanwezig, maar kan het worden
 staan altijd klaar om bewust te worden, soms moeilijk
 vb. Bewuste perceptie  Hierna aandacht weg
 Het bewuste:
 Mentale leven dat direct beschikbaar is, speelt een beperkte rol
 Van 2 richtingen: van het perceptuele bewuste systeem  Naar
de externe wereld gericht; en van de mentale structuur

 vb. Mensen die enorm trauma meemaken + onderdrukken  ook echt vergeten
(voorbewuste)



5