Samenvatting bio: Gedrag, communicatie en symbiose bij dieren

Interacties tussen organismen van eenzelfde soort:
In een levensgemeenschap komen verschillende interacties en relaties voor tussen individuen van eenzelfde soort

Groepsvorming:
Alleen samen, of samen alleen?
Dieren kunnen voor een bepaalde periode in… voorkomen

 Alleen ijsbeer, vos, mol, wasbeer
 Kleine groep Jakhalzen leven in paartjes
 Grote groep Haringen die in grote groepen samenscholen

Terretorium = afgebakend gebied dat ze trachten te verdedigen



Dierengroepen variëren niet enkel in grootte maar ook in tijdsduur: zalmen die
samenkomen voor grote trek stroomopwaarts en dan weer alleen verder gaan



Voor eens of altijd?
In groep leven heeft voordelen en nadelen:


Voordelen Nadelen
 Betere overlevingskansen  Strijden voor leiderschap
 In stand houden van soort  Een iemand mag vrouwtjes
 Te weinig eten
= coöperatie
 Vechten om territorium

= competitie
Reden waarom ze samenkomen:

Eendagsvlieg broeden tijdelijk

Zwaluwen bescherming tijdelijk

Eekhoorns bescherming blijvend

Olifanten bescherming blijvend

Cicaden partner vinden tijdelijk

Pinguïns paring blijvend

Vampvluizen voedsel blijvend

Gnoes obstakels (rivier) tijdelijk

,Wie is de baas?
In de volgende groepen zijn ze zo georganiseerd dat elk dier weet welke taak hij moet verrichten

Sociale staat

 Individu kan niet zelfstandig leven (moet in groep)
 Ver doorgevoerde arbeidsverdeling Beste voorbeelden:
 Broedzorg
Mieren en bijen (koningin,
 Uniek communicatiesysteem
voedsters, mannetjes)

Kudde

 Zoogdieren
 Blijvend samenleven
 Geen taakverdeling
 Ieder kent z’n plaats in rang (jongst = onderaan)
 Sterke dieren aan de rand = bescherming
 Jongste in centrum
 Bij gevaar: leider waarschuwen: reactie van leider volgen


Communicatie bij dieren:
Wat is communicatie?

Info met betekenis
Zender Ontvanger

Met signaalorgaan Met receptor met verwerkingsmogelijkheden

Wat is communicatie? Het overbrengen van info met een betekenis tussen twee of muur individuen. A.d.h.v.
signaal wil zender het gedrag van ontvanger beïnvloeden. De ontvanger moet het signaal begrijpen en verwerken.



Functies van communicatie:
Kolibries fluiten met staart Bereidheid tot paren

Nijlpaarden smeren geurig mengsel rond grenzen Territorium afbakenen

Bijen doen rondedans voor voedselbron aanduiding Informeren, voedselvoorziening

Meerkatten doen waarschuwingsroep Waarschuwen

Dolfijnen maken ultrasone geluiden Gezamenlijk zoeken naar voedsel



Soorten communicatie:
Soort communicatie hangt af van wat zender kan doen en ontvanger kan waarnemen

 Auditief
+ Geluid gaat door bijna alles Olifant die verloren loopt kan adhv roep
+ Werkt over grote afstand (water) terug bij kudde geraken.
+ Overdracht gaat snel
- Kost zender veel energie en valt op voor vijanden

,  Chemisch
+ Geen hinder door obstakels
+ Werkt over grote afstand Vooral onder insecten vaak gebruikte vorm
+ Valt niet op voor vijanden van communicatie. Of plant die giftige stof
+ Kost zender en ontvanger weinig energie produceert tegen eters. Of vlinder die
- Overdracht gaat traag warmte detecteert voor vrouwtjes
- Signaal wordt zwakker naargelang tijd en ruimte

 Visueel
+ werkt niet over grote afstand Wolven doen hun rug omhoog en
+ Overdracht gaat snel laten tanden zien in aanvalspositie,
- Zichtbaar voor vijanden stekelbaars mannetjes veranderden
- Hinder door obstakels (duisternis, bomen,..) van kleur voor paring (rood)

 Tactiel
+ Geen hinder door obstakels
+ Overdracht gaat snel Beste voorbeeld: paarden
- Werken niet over grote afstand

Kolibries auditief
Nijlpaarden chemisch
Bijen visueel
Meerkatten auditief
Dolfijnen auditief


Gedrag bij dieren:
Alles gebeurt met een reden:
Gedrag wordt veroorzaakt door:

 Prikkels (uitwendige prikkels) – zilvermeeuw jong roept

 De motivatie (inwendige prikkels) – heeft honger



In de natuurlijke omgeving van dieren:

 Zeer veel prikkels = kunnen niet op alles reageren

 Prikkel groot genoeg => dier reageert = drempelwaarde


 Wanner prikkel drempelwaarde overschrijdt is de motivatie groot genoeg om een gedrag uit te lokken



Aangeleerd of aangeboren? Soms alleen aangeleerd soms alleen aangeboren, vaak allebei

Gedrag van dieren komt tot stand tussen de erfelijke aanleg en de leerprocessen

Studie die dit bestudeert = ethologie (hoe? En waarom?) Hoe vaak komt elke handeling voor

Overzicht van zo’n studies in ethogram (handelingen) Hoe lang duurt elke handeling

Vaste volgorde tussen bepaalde handelingen