Samenvatting biologie vwo 5: voeding en vertering

BIOLOGIE SAMENVATTING HOOFDSTUK 10: VOEDING EN VERTERING

Boek Nectar 4e editie

§10.1 JE LICHAAM EN JE VOEDSEL

Je eigen darmbacteriën
Darmflora  alle verschillende soorten bacteriën in je darmkanaal, ze zijn belangrijk voor een goede vertering
en stimuleert ontlasting en speelt een rol bij de afweer.

Bacteriën stimuleren en weren
 Probiotica nuttige bacteriën bevorderen gezondheid
 Prebiotica onverteerbare plantdelen waar nuttige bacteriën van leven  stimuleert probiotica

Groepen voedingsstoffen
Voedingsstof Functie Werking Opgeslagen als…

Koolhydraten Brandstof en bouwstof Brandstof  leveren Glycogeen in lever en
energie in de vorm van spieren
ATP

Bouwstof  voor
synthese van sommige
receptoren

Eiwitten Brandstof en bouwstof Brandstof  Niet op te slaan
energievrijmaking

Bouwstof  voor
spiereiwitten,
hemoglobine,
antistoffen

Water Bouwstof Bouwstof  voor je Cytoplasma,
cellen, als bloedplasma
transportmiddel en
warmtebuffer

Mineralen Bouwstof Meerdere -
eindbestemmingen

Vitaminen Essentiële voedingsstof Bescherming tegen Niet op te slaan
gebreksziekten

Vetten Brandstof Brandstof  Vet in bindweefsel en
energievrijmaking geel beenmerg

Ballaststoffen Essentiële voedingsstof Bevordering Niet op te slaan
darmperistaltiek

,  Voorkomt nachtblindheid  Wortels
Vitamine A
 Aanmaak darmcellen voor betere opname  Dierlijke prodcuten
 Tekort: diarree en  Margarine, halvarine
nachtblindheid en
bak/braadproducten
 Co-enzym bij omzetting koolhydraten in
Vitamine B1
energie)
 Belangrijke rol bij het vrijmaken van
Vitamine B2
energie uit brandstoffen
 Tekort: huidafwijkingen bij
mond en tong; ontstekingen
bij neus
 Antioxidant  Fruit
Vitamine C
 Vorming bindweefsel  Groente
 Opname ijzer  Aardappelen
 In stand houden weerstand
 Verminderde weerstand,
vertraagde wondgenezing,
scheurbuik
(tandvleesbloeding,
onderhuidse en inwendige
bloeding
 Opname calcium ui voeding (belangrijk  Lichaam maakt zelf
Vitamine D
voor groei en behoud stevige botten en oiv zonlicht
tanden)  Vette vis
 Goede werking spieren en immuunsysteem  Vlees en eieren
 Halvarine, magarine
en
bak/braadproducten
 Antioxidant (beschermt cellen, bloedvaten,  Zonnebloemolie
Vitamine E
organen, ogen en weefsel)  Halvarine, margarine
 Regeling stofwisseling  Brood
 Graanproducten
 Noten
 Zaden
 Groenten
 Fruit
 Aanmaak protrombine (Bloedstolling)  Groene bladgroenten
Vitamine K
 Groente
 Fruit
 Melk(producten)
 Vlees
 Eieren
 granen


Goede darmwerking
Sommige plantaardige koolhydraten kun je niet verteren  voedingsvezels. Voedingsvezels stimuleren de
darmperistaltiek en dus goede doorstroming. Voedingsvezels nemen veel water op, waardoor het volume van
de darminhoud toeneemt.

Niet iedereen eet evenveel
• ADH  aanbevolen dagelijkse hoeveelheid voedingsstoffen
• ADI  aanvaarde dagelijkse innamen additieven (stoffen zijn toegevoegd om het voedingsmiddel
aantrekkelijker of langer houdbaar te maken
• Voedingsallergie immuunsysteem reageert heel sterk met een sto