samenvatting leerstoornissen- pathologie

DE BOUWSTENEN VAN HET LEREN
1. SKILLS (EXECUTIEVE FUNCTIES)

1.1 BEGRIPSOMSCHRIJVING
Executieve functies kunnen beschreven worden als hoog ontwikkelde cognitieve functies zodat we ons gedrag
zo doelgericht mogelijk kunnen sturen. Het is cruciaal voor cognitieve als sociaal emotionele ontwikkeling.

Het is een belangrijk gegeven binnen vele aspecten van het dagelijkse leven. Het is nodig bij:

 uitvoeren van taken/activiteiten
 handelen om vlot gedrag te kunnen afstemmen op nieuwe situaties
 doel – en toekomstgericht gedrag effectief uitvoeren

De omgeving is een zeer belangrijke factor binnen de ontwikkeling van executieve functies.

Binnen het ICF wordt er gekeken naar:

 Functies  mentale functies  specifieke mentale functies  hogere cognitieve functies
 Activiteiten en participatie  algemene taken en eisen  ondernemen van enkelvoudige taken +
ondernemen van meervoudige taken
o Executieve functies hebben invloed op het uitvoeren van activiteiten


1.2 EXECUTIEVE FUNCTIES EN LEREN
De ontwikkeling van executieve functies bij kinderen krijgt de laatste jaren meer aandacht. Er wordt gezocht
naar de verbanden die er zijn met het schools functioneren en presteren. Kinderen met minder goed
ontwikkelde executieve functies:

 Presteren minder goed op school
 Zijn minder succesvol in verschillende levensdomeinen
 Verlaten school vroeger en hebben het financieel moeilijker

1.3 INDELING
We kunnen een onderscheid maken tussen 2 dimensies:

 Metacognitieve executieve functies
 Emotionele/ affectieve functies

Metacognitieve executieve functies Emotionele/ affectieve executieve functies

Denken Doen (gedrag)

Werkgeheugen (primaire executieve functie) Responsinhibitie (primaire executieve functie)

Planning Emotieregulatie

Organisatie Volgehouden aandacht

Timemanagement Taakinhibitie: effectief beginnen aan een taak/

, activiteit

Metacognitie: denken over je denken/ reflecteren Doelgericht gedrag
over je denken

Flexibiliteit (primaire executieve functie)




METACOGNITIEVE EXECUTIEVE FUNCTIES
Dit zijn de denkvaardigheden waarmee men doelen kiest en realiseert/ waarmee men oplossingen voor
problemen bedenkt.

EMOTIONELE/ AFFECTIEVE EXECUTIEVE FUNCTIES
Het is de affectieve kant van het executief functioneren, de vaardigheden om gedrag bij te sturen en aan te
passen. Het is de coördinatie tussen cognitie en emotie.

1.4 PRIMAIRE EXECUTIEVE FUNCTIES
Er is sprake van een internationele overeenkomst over de 3 belangrijkste executieve functies:

 Responsinhibitie
 Werkgeheugen
 Cognitieve flexibiliteit

Deze executieve functies gaan zich vroeg ontwikkelen. Ze zijn de basis om een hogere orde van executieve
functies op te bouwen.

RESPONSINHIBITIE
Di is onze impulsremming of de mate van afleidbaarheid.

Het is de vaardigheid om een sterke neiging te onderdrukken en in plaats daarvan te doen wat het meest
gepast/ nodig is. Het is het bieden van weerstand aan een eerste impuls.

Het gaat over:

 De seletieve aandacht
 Discipline
 zelfcontrole

WERKGEHEUGEN
Het werkgeheugen is ons mentale kladblok. Hier gaan we de informatie kort vasthouden en bewerken.

Het zorgt voor:

 Het leggen van relaties
 Oorzaak- gevolg
 Voorkennis koppelen aan nieuwe kennis

Het werkgeheugenmodel van Baddeley:

Alles komt samen in de centrale verwerker
(deze coördineert en reguleert prikkels)
Dan komen we in het werkgeheugen toe. Deze bestaat uit:

,  Het visueel ruimtelijk kanaal
 De fonologische loop ( verbale informatie)
 De episodische buffer (zowel het visueel ruimtelijk kanaal als de fonologische loop worden met elkaar
verweven, dan gebeurt er een uitwisseling van info met het langtermijn geheugen/nieuwe info gaan
linken met oudere info)

COGNITIEVE FLEXIBILITEIT
Onze cognitieve flexibiliteit is nodig om creatief te denken en voor ons probleemoplossend denken.

 Op andere manieren reageren als er iets gebeurt
 Flexibel aanpassen aan de nieuwe eisen of prioriteiten
 In staat zijn om out off the box te denken

Op deze 3 primaire executieve functies bouwen de hogere executieve functies zich verder:

 Doelgericht doorzettingsvermogen/gedrag
 Plannen
 Zelfregulatie

Het is belangrijk dat we de primaire functies altijd eerst in beeld brengen.



1.5 HOGERE EXECUTIEVE FUNCTIES
DOELGERICHT DOORZETTINGSVERMOGEN
PLANNEN
Het is het vooruit denken over hoe je een bepaald doel gaat bereiken. Het vraagt dat je:

 Vooruit kan denken
 In stappen kunt denken
 Abstract kunt denken

ZELFREGULATIE
Zelfregulatie is de regulatie van eigen impulsen. Dit is nodig voor een succesvol leven.

 Hoger op de maatschappelijke ladder
 Voorspelt eindcijfers op school beter dan IQ
 Meer geluk, minder problemen
 Meer vrienden

1.6 LOKALISATIE
Men is het erover eens dat de (pre)frontale cortex en (verbindingen met)
naastliggende gebieden de basis/ het centrum vormen voor executieve functies.




1.7 ONTWIKKELING