4.1 kenmerken van een reactie
Hoe herken je een chemische reactie?
• Sommige mengsels kunnen gescheiden worden zonder verandering van stofeigenschappen.
• Bij verhitting van magnesium treedt er een chemische reactie op: stofeigenschappen veranderen.
• Verdwijnen van beginstoffen en ontstaan van reactieproducten is kenmerk van chemische reactie.
• Niet elke stof verandert bij verhitting, smelten van kaarsvet is een faseverandering, geen chemische reactie.
Exotherm en endotherm
• Verbranding van magnesium produceert energie in de vorm van licht en warmte.
• Een reactie waarbij energie vrijkomt is een exotherme reactie.
• Verbranding van magnesium is een exotherme reactie.
• Een reactie die alleen verloopt bij opname van energie is een endotherme reactie.
• Uitharding van tandvullingen is een voorbeeld van een endotherme reactie.
• Bij elke chemische reactie treedt een energie-effect op.
De wet van behoud van massa
• Wet van Lavoisier: totale massa van beginstoffen is gelijk aan totale massa van reactieproducten.
• Wet van Lavoisier wordt ook wel wet van behoud van massa genoemd.
• Geen atomen gaan verloren of komen erbij tijdens een chemische reactie, ze worden alleen op een andere
manier gerangschikt.
• Soms lijkt massa groter of kleiner door gasvormige reactieproducten of beginstoffen, maar totale massa blijft
gelijk als je de gassen meetelt.
• Behoud van massa is kenmerk van een chemische reactie.
Reactietemperatuur
• Elke chemische reactie heeft een minimale temperatuur nodig, genaamd de reactietemperatuur.
• Als de temperatuur lager is dan de reactietemperatuur, zal de reactie niet vanzelf plaatsvinden.
• Papier is brandbaar, maar verbrandt niet bij kamertemperatuur omdat de ontbrandingstemperatuur hoger is dan
kamertemperatuur.
• Belangrijke kenmerken van een chemische reactie zijn: verandering van beginstoffen naar reactieproducten met
veranderde stofeigenschappen, altijd een energie-effect, totale massa van beginstoffen is gelijk aan de totale
massa van reactieproducten en er is altijd een bepaalde reactietemperatuur nodig voor de reactie.
Reactiesnelheid
Er zijn vijf factoren die de snelheid van een chemische reactie beïnvloeden:
1. De soort beginstof heeft invloed op de reactiesnelheid.
2. Een grotere verdelingsgraad (zoals poedervorm) zorgt voor een grotere reactiesnelheid.
3. Een hogere concentratie van een stof zorgt voor een grotere reactiesnelheid.
4. Een hogere temperatuur zorgt voor een grotere reactiesnelheid.
5. Een katalysator kan de reactiesnelheid verhogen zonder zelf op te raken.
Hoe herken je een chemische reactie?
• Sommige mengsels kunnen gescheiden worden zonder verandering van stofeigenschappen.
• Bij verhitting van magnesium treedt er een chemische reactie op: stofeigenschappen veranderen.
• Verdwijnen van beginstoffen en ontstaan van reactieproducten is kenmerk van chemische reactie.
• Niet elke stof verandert bij verhitting, smelten van kaarsvet is een faseverandering, geen chemische reactie.
Exotherm en endotherm
• Verbranding van magnesium produceert energie in de vorm van licht en warmte.
• Een reactie waarbij energie vrijkomt is een exotherme reactie.
• Verbranding van magnesium is een exotherme reactie.
• Een reactie die alleen verloopt bij opname van energie is een endotherme reactie.
• Uitharding van tandvullingen is een voorbeeld van een endotherme reactie.
• Bij elke chemische reactie treedt een energie-effect op.
De wet van behoud van massa
• Wet van Lavoisier: totale massa van beginstoffen is gelijk aan totale massa van reactieproducten.
• Wet van Lavoisier wordt ook wel wet van behoud van massa genoemd.
• Geen atomen gaan verloren of komen erbij tijdens een chemische reactie, ze worden alleen op een andere
manier gerangschikt.
• Soms lijkt massa groter of kleiner door gasvormige reactieproducten of beginstoffen, maar totale massa blijft
gelijk als je de gassen meetelt.
• Behoud van massa is kenmerk van een chemische reactie.
Reactietemperatuur
• Elke chemische reactie heeft een minimale temperatuur nodig, genaamd de reactietemperatuur.
• Als de temperatuur lager is dan de reactietemperatuur, zal de reactie niet vanzelf plaatsvinden.
• Papier is brandbaar, maar verbrandt niet bij kamertemperatuur omdat de ontbrandingstemperatuur hoger is dan
kamertemperatuur.
• Belangrijke kenmerken van een chemische reactie zijn: verandering van beginstoffen naar reactieproducten met
veranderde stofeigenschappen, altijd een energie-effect, totale massa van beginstoffen is gelijk aan de totale
massa van reactieproducten en er is altijd een bepaalde reactietemperatuur nodig voor de reactie.
Reactiesnelheid
Er zijn vijf factoren die de snelheid van een chemische reactie beïnvloeden:
1. De soort beginstof heeft invloed op de reactiesnelheid.
2. Een grotere verdelingsgraad (zoals poedervorm) zorgt voor een grotere reactiesnelheid.
3. Een hogere concentratie van een stof zorgt voor een grotere reactiesnelheid.
4. Een hogere temperatuur zorgt voor een grotere reactiesnelheid.
5. Een katalysator kan de reactiesnelheid verhogen zonder zelf op te raken.
