Hoofdstuk 1: Brede kijk op cognitieve
revalidatietherapie
Doelen
1. De student ontleed en classificeert onderliggende beïnvloedende cognitieve en executieve
parameters en maakt een accurate assessment voor clienten met neurogene
communicatiestoornissen. (hoofdstuk 1)
2. De student geeft de grenzen aan voor cognitieve revalidatietherapie voor de client en de
aanverwanten en houd rekening met leercapaciteiten, rouw en zelfbewustzijn. (hoofdstuk 1)
3. De student formuleer, evalueert en past zijn therapiedoelen aan tot behaalbare en
realistische doelen afgestemd op de noden en mogelijkheden van de client en aanverwanten
(hoofdstuk 2)
4. De student illustreert communicatie technieken en condities voor andere
gezondheidswerkers wanneer ze moeten communiceren met de persoon met een
neurogene communicatiestoornis (hoofdstuk 3)
5. De student prioriteert therapiedoelen in een interdisciplinaire context (hoofdstuk 3)
1.1 Medische status van de client
• ICF: International Classification of Functioning, Disability and Healt
o Geheel beeld vormen over de problematiek van de patiënt
o Maar ook beeld krijgen over zijn sterktes
o Gezondheidsconditie: verworven hersenletsel
= neurologische impact
o Anatomische functies en structuren
= neuropsychologische impact
▪ Cognitief functioneren
▪ Fysieke functies
▪ Energie & moeheid
o Activiteiten
= neuropsychologische impact
o Participatie
= neuropsychologische impact
o Persoonlijke factoren
= psychologische impact
o Externe factoren
= psychologische impact
,1.1.1 Aard van het hersenletsel
• Verworven hersenletsel
= elke soort schade aan de hersenen dat zich heeft voorgedaan na de geboorte en houd geen
verband met congenitale (aangeboren) of neurodegeneratieve gezondheidstoestanden.
Bevat verschillende soorten hersenletsels:
o Beroerte
o Trauma
o Tumor
o Infectie
o Intoxicaties
• Beroerte
o = een onderliggende oorzaak van een neurogene communicatiestoornis
o = een spontane stoornis in de bloedtoevoer naar de hersenen
o 3 oorzaken van een beroerte
▪ Ischemische beroerte (80%)
= bloedtoevoer naar de hersenen is onderbroken. Dus betrokken gebieden in
de hersenen gaan niet voorzien zijn van bloed
= hypoperfusie
▪ Hemorragische beroerte (15%)
= bloed ontsnapt door een opening/scheur in het bloedvat
= hyperperfusie
▪ Subarachnoïdale bloeding (5%)
= het gescheurde bloedvat is gelokaliseerd in de ruimte tussen de schedel en
de hersenen
• Trauma
o Incidentie: 80-100 per 100.000 (in 1 jaar)
o Onderscheid maken o.b.v. 3 manieren
1) De mechanische oorsprong
- Open hoofdtrauma
- Gesloten hoofdtrauma
2) De morfologie
- Schedelbreuk
- Hersenschudding
- Kneuzing van de hersenen
3) Ernstlevel
= gebruik maken van de Glasgow Coma Scale of Eye-Movement-Verbal
response scale
o Coup-contre coup effect
▪ Hersenen bewegen naar voor en achter
▪ Hersenen wrijven over de benige binnenkant van de schedel
, ▪ Als de hersenen bewegen worden er krachten/druk uitgeoefend op de
axonen
▪ Schade ontstaat
• Tumoren
o Incidentie: 20 per 100.000 (jaarbasis)
o Verschillende classificatiemogelijkheden
1) Oorsprong
- Primaire tumoren
= komen voor in het zenuwstelsel
- Secundaire tumoren
= dringen het zenuwweefsel binnen nadat het uitgezaaid is vanuit een
ander weefsel
2) Vorm
- Goedaardige (benigne tumoren)
- Kwaadaardige (maligne tumoren)
3) Ernstgraad
- Score 1: minst agressief
- Score 4: meest agressief
• Infectie
o Kan het normale functioneren van de hersenen verstoren
o Incidentie: 5-9 op 100.000 (jaarbasis)
o = wanneer pathogene organismes het hersenweefsel binnenkomen en zich
vermenigvuldigen
bv: bacteriën en virussen
o Classificatie o.b.v. locatie van infectie
• Intoxicatie en vitamine tekorten
o Toxische substanties kunnen zowel binnen als buiten het lichaam geproduceerd
worden
▪ Buiten het lichaam: medicatie, drugs, alcohol
▪ Binnen het lichaam: een orgaan dat slecht functioneert
o Vitaminetekorten
▪ Oorzaken: slechte eet- en levenspatronen
▪ Bijvoorbeeld: Korsakov
• Neurodegeneratieve stoornissen
o De hersencellen raken progressief beschadigd
o Onomkeerbare schade
o Bijvoorbeeld: dementie
, 1.1.2 Stadia van herstel na een hersenletsel
• Neuroplasticiteit
= Het vermogen van het zenuwstelsel om terug te reageren op intrinsieke of extrinsieke
stimuli doordat het zijn structuur, functies en connecties heeft gereorganiseerd.
o Tijdens cognitieve revalidatie therapie moet neuroplasticiteit
▪ Worden versterkt
▪ Worden gefaciliteerd
▪ Worden geconsolideerd
o Bekomen op drie manieren
▪ Neurale reactivatie
= Het beschadigde gebied in de hersenen herstelt tot op het niveau van voor
de schade.
- Volledig herstel van activiteiten
- De cliënt functioneert zoals voorheen het hersenletsel
- Acute fase van herstel
▪ Neurale adaptatie
= Het beschadigde gebied in de hersenen herstelt onvolledig en
veranderingen vinden plaats op een neuraal niveau.
- Neurale reorganisatie
= beschadigde hersencellen worden ondersteund door andere (gezonde)
hersencellen
✓ Geen volledig herstel
✓ Client kan de activiteit uitvoeren
✓ Maar minder snel of minder nauwkeurig
- Neurale compensatie
= de gezonde hersencellen nemen de functie over van de beschadigde
hersencellen.
✓ Volledig herstel is niet meer mogelijk
✓ De client zal de activiteit niet meer kunnen uitvoeren
✓ Andere manieren gebruiken om zijn doel te bereiken
• Neurowetenschappen
o Dual stream model
= bestaat uit twee netwerken in interactie met elkaar
▪ Netwerk 1: ventrale stroom
- Ventraal bilateraal georganiseerd
- Taalbegrip
▪ Netwerk 2: dorsale stroom
- Dorsaal in de linker taaldominante hemisfeer
- Taalproductie
▪ Beperkingen van dit model
- Rol van het cerebellum?
revalidatietherapie
Doelen
1. De student ontleed en classificeert onderliggende beïnvloedende cognitieve en executieve
parameters en maakt een accurate assessment voor clienten met neurogene
communicatiestoornissen. (hoofdstuk 1)
2. De student geeft de grenzen aan voor cognitieve revalidatietherapie voor de client en de
aanverwanten en houd rekening met leercapaciteiten, rouw en zelfbewustzijn. (hoofdstuk 1)
3. De student formuleer, evalueert en past zijn therapiedoelen aan tot behaalbare en
realistische doelen afgestemd op de noden en mogelijkheden van de client en aanverwanten
(hoofdstuk 2)
4. De student illustreert communicatie technieken en condities voor andere
gezondheidswerkers wanneer ze moeten communiceren met de persoon met een
neurogene communicatiestoornis (hoofdstuk 3)
5. De student prioriteert therapiedoelen in een interdisciplinaire context (hoofdstuk 3)
1.1 Medische status van de client
• ICF: International Classification of Functioning, Disability and Healt
o Geheel beeld vormen over de problematiek van de patiënt
o Maar ook beeld krijgen over zijn sterktes
o Gezondheidsconditie: verworven hersenletsel
= neurologische impact
o Anatomische functies en structuren
= neuropsychologische impact
▪ Cognitief functioneren
▪ Fysieke functies
▪ Energie & moeheid
o Activiteiten
= neuropsychologische impact
o Participatie
= neuropsychologische impact
o Persoonlijke factoren
= psychologische impact
o Externe factoren
= psychologische impact
,1.1.1 Aard van het hersenletsel
• Verworven hersenletsel
= elke soort schade aan de hersenen dat zich heeft voorgedaan na de geboorte en houd geen
verband met congenitale (aangeboren) of neurodegeneratieve gezondheidstoestanden.
Bevat verschillende soorten hersenletsels:
o Beroerte
o Trauma
o Tumor
o Infectie
o Intoxicaties
• Beroerte
o = een onderliggende oorzaak van een neurogene communicatiestoornis
o = een spontane stoornis in de bloedtoevoer naar de hersenen
o 3 oorzaken van een beroerte
▪ Ischemische beroerte (80%)
= bloedtoevoer naar de hersenen is onderbroken. Dus betrokken gebieden in
de hersenen gaan niet voorzien zijn van bloed
= hypoperfusie
▪ Hemorragische beroerte (15%)
= bloed ontsnapt door een opening/scheur in het bloedvat
= hyperperfusie
▪ Subarachnoïdale bloeding (5%)
= het gescheurde bloedvat is gelokaliseerd in de ruimte tussen de schedel en
de hersenen
• Trauma
o Incidentie: 80-100 per 100.000 (in 1 jaar)
o Onderscheid maken o.b.v. 3 manieren
1) De mechanische oorsprong
- Open hoofdtrauma
- Gesloten hoofdtrauma
2) De morfologie
- Schedelbreuk
- Hersenschudding
- Kneuzing van de hersenen
3) Ernstlevel
= gebruik maken van de Glasgow Coma Scale of Eye-Movement-Verbal
response scale
o Coup-contre coup effect
▪ Hersenen bewegen naar voor en achter
▪ Hersenen wrijven over de benige binnenkant van de schedel
, ▪ Als de hersenen bewegen worden er krachten/druk uitgeoefend op de
axonen
▪ Schade ontstaat
• Tumoren
o Incidentie: 20 per 100.000 (jaarbasis)
o Verschillende classificatiemogelijkheden
1) Oorsprong
- Primaire tumoren
= komen voor in het zenuwstelsel
- Secundaire tumoren
= dringen het zenuwweefsel binnen nadat het uitgezaaid is vanuit een
ander weefsel
2) Vorm
- Goedaardige (benigne tumoren)
- Kwaadaardige (maligne tumoren)
3) Ernstgraad
- Score 1: minst agressief
- Score 4: meest agressief
• Infectie
o Kan het normale functioneren van de hersenen verstoren
o Incidentie: 5-9 op 100.000 (jaarbasis)
o = wanneer pathogene organismes het hersenweefsel binnenkomen en zich
vermenigvuldigen
bv: bacteriën en virussen
o Classificatie o.b.v. locatie van infectie
• Intoxicatie en vitamine tekorten
o Toxische substanties kunnen zowel binnen als buiten het lichaam geproduceerd
worden
▪ Buiten het lichaam: medicatie, drugs, alcohol
▪ Binnen het lichaam: een orgaan dat slecht functioneert
o Vitaminetekorten
▪ Oorzaken: slechte eet- en levenspatronen
▪ Bijvoorbeeld: Korsakov
• Neurodegeneratieve stoornissen
o De hersencellen raken progressief beschadigd
o Onomkeerbare schade
o Bijvoorbeeld: dementie
, 1.1.2 Stadia van herstel na een hersenletsel
• Neuroplasticiteit
= Het vermogen van het zenuwstelsel om terug te reageren op intrinsieke of extrinsieke
stimuli doordat het zijn structuur, functies en connecties heeft gereorganiseerd.
o Tijdens cognitieve revalidatie therapie moet neuroplasticiteit
▪ Worden versterkt
▪ Worden gefaciliteerd
▪ Worden geconsolideerd
o Bekomen op drie manieren
▪ Neurale reactivatie
= Het beschadigde gebied in de hersenen herstelt tot op het niveau van voor
de schade.
- Volledig herstel van activiteiten
- De cliënt functioneert zoals voorheen het hersenletsel
- Acute fase van herstel
▪ Neurale adaptatie
= Het beschadigde gebied in de hersenen herstelt onvolledig en
veranderingen vinden plaats op een neuraal niveau.
- Neurale reorganisatie
= beschadigde hersencellen worden ondersteund door andere (gezonde)
hersencellen
✓ Geen volledig herstel
✓ Client kan de activiteit uitvoeren
✓ Maar minder snel of minder nauwkeurig
- Neurale compensatie
= de gezonde hersencellen nemen de functie over van de beschadigde
hersencellen.
✓ Volledig herstel is niet meer mogelijk
✓ De client zal de activiteit niet meer kunnen uitvoeren
✓ Andere manieren gebruiken om zijn doel te bereiken
• Neurowetenschappen
o Dual stream model
= bestaat uit twee netwerken in interactie met elkaar
▪ Netwerk 1: ventrale stroom
- Ventraal bilateraal georganiseerd
- Taalbegrip
▪ Netwerk 2: dorsale stroom
- Dorsaal in de linker taaldominante hemisfeer
- Taalproductie
▪ Beperkingen van dit model
- Rol van het cerebellum?
