Hoofdstuk 7: Bevolking en ruimte
7.1 Bevolkingscijfers
Op dit moment 7.7 miljard inwoners; groei vindt op 2 manieren plaats:
1. Door natuurlijke groei;
2. Door instroom uit een ander gebied.
De natuurlijke bevolkingsgroei komt voort uit het aantal kinderen die wordt geboren en het aantal sterfgevallen/
Is het geboortecijfer hoger dan het sterftecijfer, dan is er sprake van een geboorteoverschot; andersom
dan sterfteoverschot.
Van sociale bevolkingsgroei is sprake als zich in een gebied meer mensen vestigen dan er vertrekken: migratie.
De som van het aantal mensen dat zich ergens vestigt (immigratie) en het aantal mensen dat vertrekt
(emigratie) wordt het migratiesaldo genoemd.
Worden de natuurlijke en sociale bevolkingsgroei bij elkaar opgeteld, dan is te zien of de bevolking toeneemt of
afneemt.
Afname van de bevolking is bevolkingskrimp of demografische krimp: belangrijke oorzaak is vergrijzing: het proces waarbij de
leeftijdsopbouw van de bevolking verandert doordat enerzijds het aandeel jongeren afneemt (minder kinderen geboren:
ontgroening). En aandeel ouder dat toeneemt.
Het aandeel ouderen in de bevolking neemt ook toe als gevolg van een stijgende levensverwachting: het gemiddeld
aantal te verwachten levensjaren.
7.2 Een veranderende bevolking
In landen met een hoog ontwikkelingspeil zal de levensverwachting de komende vijftien jaar nog sterk toenemen;
door onder andere een gezondere leefstijl en medische ontwikkelingen zal het sterftecijfer stabiliseren.
Toppositie Zuid-Korea: factoren als goede voeding, lage bloeddruk, medische kennis, minder roken etc.
Behalve de stijging van de levensverwachting ligt de keuze voor kleinere gezinnen aan de basis van de vergrijzing in
Nederland; als gevolg vergrijzing wordt het deel van de bevolking dat geld verdient kleiner.
Levert demografische druk op: het economisch inactieve deel van de bevolking vormt een last voor het
economisch actieve deel.
Uit de vorm van een bevolkingsdiagram kun je de kenmerken van de leeftijdopbouw zien:
1. Piramide: hoge bevolkingsgroei; weinig family planning.
2. Granaat: leeftijdsopbouw van landen met een dalend geboortecijfer.
3. Urn: landen met een laag tot erg laag geboortecijfer.
Als gevolg van veranderingen in de samenleving, economische groei en technologische ontwikkelingen maken
landen veranderingen in bevolkingsgroei door hoge geboorte- en sterftecijfers naar lage geboorte- en sterftecijfers.
Demografisch transitiemodel: alle landen zijn in een fase in te delen.
7.3 Bevolking in kaart: verschillen op verschillende schaalniveaus
De ongelijke spreiding (bevolkingsdichtheid) heeft te maken met verschillende factoren: klimaat, ligging etc.
De ongelijke spreiding en groei van de wereldbevolking worden ook veroorzaakt door verschillen in
ontwikkelingspeil.
In rijke landen groeit de bevolking nauwelijks of neemt deze zelfs af; arme landen minder sterftecijfer.
Als we kijken naar de bevolkingsspreiding in Nederland, dan valt op dat de meeste stedelijke gebieden te vinden zijn
in het westen van het land.
12 gemeenten met hoogste bevolkingsdichtheid liggen allemaal in de Randstad.
7.1 Bevolkingscijfers
Op dit moment 7.7 miljard inwoners; groei vindt op 2 manieren plaats:
1. Door natuurlijke groei;
2. Door instroom uit een ander gebied.
De natuurlijke bevolkingsgroei komt voort uit het aantal kinderen die wordt geboren en het aantal sterfgevallen/
Is het geboortecijfer hoger dan het sterftecijfer, dan is er sprake van een geboorteoverschot; andersom
dan sterfteoverschot.
Van sociale bevolkingsgroei is sprake als zich in een gebied meer mensen vestigen dan er vertrekken: migratie.
De som van het aantal mensen dat zich ergens vestigt (immigratie) en het aantal mensen dat vertrekt
(emigratie) wordt het migratiesaldo genoemd.
Worden de natuurlijke en sociale bevolkingsgroei bij elkaar opgeteld, dan is te zien of de bevolking toeneemt of
afneemt.
Afname van de bevolking is bevolkingskrimp of demografische krimp: belangrijke oorzaak is vergrijzing: het proces waarbij de
leeftijdsopbouw van de bevolking verandert doordat enerzijds het aandeel jongeren afneemt (minder kinderen geboren:
ontgroening). En aandeel ouder dat toeneemt.
Het aandeel ouderen in de bevolking neemt ook toe als gevolg van een stijgende levensverwachting: het gemiddeld
aantal te verwachten levensjaren.
7.2 Een veranderende bevolking
In landen met een hoog ontwikkelingspeil zal de levensverwachting de komende vijftien jaar nog sterk toenemen;
door onder andere een gezondere leefstijl en medische ontwikkelingen zal het sterftecijfer stabiliseren.
Toppositie Zuid-Korea: factoren als goede voeding, lage bloeddruk, medische kennis, minder roken etc.
Behalve de stijging van de levensverwachting ligt de keuze voor kleinere gezinnen aan de basis van de vergrijzing in
Nederland; als gevolg vergrijzing wordt het deel van de bevolking dat geld verdient kleiner.
Levert demografische druk op: het economisch inactieve deel van de bevolking vormt een last voor het
economisch actieve deel.
Uit de vorm van een bevolkingsdiagram kun je de kenmerken van de leeftijdopbouw zien:
1. Piramide: hoge bevolkingsgroei; weinig family planning.
2. Granaat: leeftijdsopbouw van landen met een dalend geboortecijfer.
3. Urn: landen met een laag tot erg laag geboortecijfer.
Als gevolg van veranderingen in de samenleving, economische groei en technologische ontwikkelingen maken
landen veranderingen in bevolkingsgroei door hoge geboorte- en sterftecijfers naar lage geboorte- en sterftecijfers.
Demografisch transitiemodel: alle landen zijn in een fase in te delen.
7.3 Bevolking in kaart: verschillen op verschillende schaalniveaus
De ongelijke spreiding (bevolkingsdichtheid) heeft te maken met verschillende factoren: klimaat, ligging etc.
De ongelijke spreiding en groei van de wereldbevolking worden ook veroorzaakt door verschillen in
ontwikkelingspeil.
In rijke landen groeit de bevolking nauwelijks of neemt deze zelfs af; arme landen minder sterftecijfer.
Als we kijken naar de bevolkingsspreiding in Nederland, dan valt op dat de meeste stedelijke gebieden te vinden zijn
in het westen van het land.
12 gemeenten met hoogste bevolkingsdichtheid liggen allemaal in de Randstad.
