PARTIM III: DE MENS BINNEN
EEN MULTICULTURELE
CONTEXT
Hoofdstuk 1: medische
antropologie
1.1 cultuur
Wat is cultuur?
Is betekenisgeving
- bestaat uit waarden, normen en percepties die aan de basis liggen van gedrag
- komen tot uiting in dat gedrag bij bepaalde groepen mensen en in een bepaald
tijdsgewricht
Is de gemeenschappelijke noemer
- verbindende factor tussen leden van een groep op een bepaald moment en plaats
- zorgt ervoor dat mensen binnen die groep elkaars gedrag begrijpen
is de collectieve mentale programmering
- onderscheidt leden van één groep van de andere
is dynamisch
- hoort bij een geografisch en historische context
,Niveaus die cultuur bepalen
– Geert Hofstede
symbolen = woorden gebaren, afbeeldingen of voorwerp met een betekenis die
alleen begrepen wordt door mensen van de cultuur
Kleding, haardracht, vlaggen
Helden Personen dood of levend, echt of fictief met eigenschappen die in een
cultuur hoog in aanzien staan. Fungeren als gedragsmodellen
Rituelen Collectieve activiteiten die overbodig zijn om het gewenste doel te
bereiken, worden als cultureel sociaal essentieel beschouwd
Manieren om te groeten, ceremoniën, gespreksstijl
Praktijken
Samengevat symbolen, helden en rituelen
Zichtbaar voor een externe waarnemer
Culturele betekenis is onzichtbaar en hangt af van hoe deze praktijken worden
geïnterpreteerd
Waarden Collectieve neiging om een bepaalde gang van zaken boven een andere
te verkiezen, gevoelens met plus en minpool
verschillende culturele aspecten -> de mate waarin iemand de cultuur volgt kan
divers zijn
er bestaan heel veel subculturen
Kruispuntdenken/ intersectionality
= verschillende domeinen waarin een mens zich begeeft zijn met elkaar in interactie
= mens behoort tot verschillende groepen tegelijkertijd
= dit bepaalt mee je handelen en je sociale identiteit
= ontstaan door feminisme, onderdrukking gerelateerd aan het behoren tot een groep
= een kritisch onderdeel van de diversiteitstheorie
o Gaat ervan uit dat mensen gebaseerd zijn op meerdere elkaar versterkende
sociale identiteiten
,= verschillende groepen waartoe je behoort kunnen invloed hebben op je kansen
- Vb migrant zijn, vrouw zijn
Migratie en opleiding Migratie en tewerkstelling
40% van de leerlingen met migratie- Geraken minder goed aan werk
achtergrond scoort slecht
Zorgt voor armoede
Armoede en migratie Armoede en opleiding
30% van de mensen in armoede is migrant 26% van de mensen in armoede is laag
opgeleid
Sociale identiteit/ culturaliteit
= bewust behoren tot deze subculturen vormt de sociale identiteit
o Achter de waarden en normen van deze subculturen staan
o Je thuisvoelen
o Door anderen aanvaard worden en gezien worden als deel van die groepen
= hoe we er zelf naar kijken is niet gelijk aan hoe de rest ernaar kijkt
stereotypen
culturaliteit is ook dynamisch
= processen die betekenis produceren
- verbonden met ons traject van het leven
- negotioneerbaar
- we produceren nieuwe betekenissen in andere contexten
identiteit is ook dynamisch
- verhalen vertellen over onze identiteit (narratieven)
- we leggen verschillende accenten
- op andere kleven we etiketten
= narratieven en etiketten bepalen de tijdelijke identiteit die we ons in een context
aanmeten
Bias/stereotypen
= generalisaties en vereenvoudigingen van de werkelijkheid die een groep terugbrengen tot
een cliché-beeld dat we vervolgens toepassen op individuen
Explicit bias Implicit bias
We zijn er bewust van We zijn er ons niet bewust van
Kunnen we beïnvloeden Ontstaan door associaties in onze
hersenen
Racial bias
, = discriminatie
= wanneer er ongelijkwaardige zorg is op basis van het behoren tot een groep
Zorgverleners hebben impliciete en expliciete discriminerende attitudes t.o.v. bepaalde
minderheidsgroepen
Patiënten met een migratieachtergrond zijn minder intelligent, vriendelijk
Verhoogd risico tot ongelijke behandeling
vereenvoudigen van de complexe samenleving
hoe kan je impliciete bias voorkomen?
Awareness en flexiviteit
Bewust zijn van je eigen context, achtergrond
Globalisering en diversiteit
a. Diversiteit
= vermenging van verschillende culturen en samenlevingen
Leidt tot
- Toename handel, economie, transport, toerisme
- Diversiteit
o Verspreiding westerse cultuur
o Onderdrukking van plaatselijke cultuur
o Uit zich in verschillende elementen: cultuur, religie, opleiding, gender
= al eeuwen zo
= vanaf mensen zich begonnen te bewegen hebben culturen elkaar beïnvloed
b. Leven met diversiteit = acculturatieprocessen
Migratie
- Aankomen in omgeving met andere gewoontes, waarden en normen
- Men verliest onvermijdelijk de vertrouwde omgeving = ‘cultural bereavement’
o Kan tijdelijk zijn -> na een tijd voelt men zich wel thuis
o Kan ook langer duren
Heeft een impact op psychosociaal welbevinden
John Berry
- Onderzoekt de impact van migratie op zowel migranten als de inwoners van het land
- Acculturatie kan van invloed zijn op het welzijn van mensen
- Twee belangrijke aspecten van intercultureel contact
o De mate waarin groepen contact met elkaar hebben
= de ene groep kan de andere volledig negeren of imponeren
o De mate waarin groepen hun culturele enigheid behouden
= groep kan zijn culturele eigenheid volledig behouden of opgaan in de
andere
EEN MULTICULTURELE
CONTEXT
Hoofdstuk 1: medische
antropologie
1.1 cultuur
Wat is cultuur?
Is betekenisgeving
- bestaat uit waarden, normen en percepties die aan de basis liggen van gedrag
- komen tot uiting in dat gedrag bij bepaalde groepen mensen en in een bepaald
tijdsgewricht
Is de gemeenschappelijke noemer
- verbindende factor tussen leden van een groep op een bepaald moment en plaats
- zorgt ervoor dat mensen binnen die groep elkaars gedrag begrijpen
is de collectieve mentale programmering
- onderscheidt leden van één groep van de andere
is dynamisch
- hoort bij een geografisch en historische context
,Niveaus die cultuur bepalen
– Geert Hofstede
symbolen = woorden gebaren, afbeeldingen of voorwerp met een betekenis die
alleen begrepen wordt door mensen van de cultuur
Kleding, haardracht, vlaggen
Helden Personen dood of levend, echt of fictief met eigenschappen die in een
cultuur hoog in aanzien staan. Fungeren als gedragsmodellen
Rituelen Collectieve activiteiten die overbodig zijn om het gewenste doel te
bereiken, worden als cultureel sociaal essentieel beschouwd
Manieren om te groeten, ceremoniën, gespreksstijl
Praktijken
Samengevat symbolen, helden en rituelen
Zichtbaar voor een externe waarnemer
Culturele betekenis is onzichtbaar en hangt af van hoe deze praktijken worden
geïnterpreteerd
Waarden Collectieve neiging om een bepaalde gang van zaken boven een andere
te verkiezen, gevoelens met plus en minpool
verschillende culturele aspecten -> de mate waarin iemand de cultuur volgt kan
divers zijn
er bestaan heel veel subculturen
Kruispuntdenken/ intersectionality
= verschillende domeinen waarin een mens zich begeeft zijn met elkaar in interactie
= mens behoort tot verschillende groepen tegelijkertijd
= dit bepaalt mee je handelen en je sociale identiteit
= ontstaan door feminisme, onderdrukking gerelateerd aan het behoren tot een groep
= een kritisch onderdeel van de diversiteitstheorie
o Gaat ervan uit dat mensen gebaseerd zijn op meerdere elkaar versterkende
sociale identiteiten
,= verschillende groepen waartoe je behoort kunnen invloed hebben op je kansen
- Vb migrant zijn, vrouw zijn
Migratie en opleiding Migratie en tewerkstelling
40% van de leerlingen met migratie- Geraken minder goed aan werk
achtergrond scoort slecht
Zorgt voor armoede
Armoede en migratie Armoede en opleiding
30% van de mensen in armoede is migrant 26% van de mensen in armoede is laag
opgeleid
Sociale identiteit/ culturaliteit
= bewust behoren tot deze subculturen vormt de sociale identiteit
o Achter de waarden en normen van deze subculturen staan
o Je thuisvoelen
o Door anderen aanvaard worden en gezien worden als deel van die groepen
= hoe we er zelf naar kijken is niet gelijk aan hoe de rest ernaar kijkt
stereotypen
culturaliteit is ook dynamisch
= processen die betekenis produceren
- verbonden met ons traject van het leven
- negotioneerbaar
- we produceren nieuwe betekenissen in andere contexten
identiteit is ook dynamisch
- verhalen vertellen over onze identiteit (narratieven)
- we leggen verschillende accenten
- op andere kleven we etiketten
= narratieven en etiketten bepalen de tijdelijke identiteit die we ons in een context
aanmeten
Bias/stereotypen
= generalisaties en vereenvoudigingen van de werkelijkheid die een groep terugbrengen tot
een cliché-beeld dat we vervolgens toepassen op individuen
Explicit bias Implicit bias
We zijn er bewust van We zijn er ons niet bewust van
Kunnen we beïnvloeden Ontstaan door associaties in onze
hersenen
Racial bias
, = discriminatie
= wanneer er ongelijkwaardige zorg is op basis van het behoren tot een groep
Zorgverleners hebben impliciete en expliciete discriminerende attitudes t.o.v. bepaalde
minderheidsgroepen
Patiënten met een migratieachtergrond zijn minder intelligent, vriendelijk
Verhoogd risico tot ongelijke behandeling
vereenvoudigen van de complexe samenleving
hoe kan je impliciete bias voorkomen?
Awareness en flexiviteit
Bewust zijn van je eigen context, achtergrond
Globalisering en diversiteit
a. Diversiteit
= vermenging van verschillende culturen en samenlevingen
Leidt tot
- Toename handel, economie, transport, toerisme
- Diversiteit
o Verspreiding westerse cultuur
o Onderdrukking van plaatselijke cultuur
o Uit zich in verschillende elementen: cultuur, religie, opleiding, gender
= al eeuwen zo
= vanaf mensen zich begonnen te bewegen hebben culturen elkaar beïnvloed
b. Leven met diversiteit = acculturatieprocessen
Migratie
- Aankomen in omgeving met andere gewoontes, waarden en normen
- Men verliest onvermijdelijk de vertrouwde omgeving = ‘cultural bereavement’
o Kan tijdelijk zijn -> na een tijd voelt men zich wel thuis
o Kan ook langer duren
Heeft een impact op psychosociaal welbevinden
John Berry
- Onderzoekt de impact van migratie op zowel migranten als de inwoners van het land
- Acculturatie kan van invloed zijn op het welzijn van mensen
- Twee belangrijke aspecten van intercultureel contact
o De mate waarin groepen contact met elkaar hebben
= de ene groep kan de andere volledig negeren of imponeren
o De mate waarin groepen hun culturele enigheid behouden
= groep kan zijn culturele eigenheid volledig behouden of opgaan in de
andere
