Samenvatting MTO/Bachelor Thesis | Cijfer: 8,5

MTO/Bachelorthesis
Alle aantekeningen – hoor- en werkcolleges

,MTO/Bachelorthesis – HC 1

Introductie + Wetenschappelijk onderzoek

Cursus gaat over ander onderzoek dan gewend

- Leren onderscheiden tussen zoeken antwoorden op vragen binnen geldende recht en
verrichten van rechtswetenschappelijk onderzoek
- VB: Kun je als milieuorganisatie de Nederlandse Staat (met succes) aansprakelijk
houden voor het (voldoende) terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen door
bedrijven en particulieren?
- Hoe onderzoek je dat?

Wetenschappelijk onderzoek

- Na recente uitspraak HR (Urgenda)  antwoord op de vraag ‘Is de Staat
aansprakelijk te houden voor te hoge CO2-uitstoot?’ is dus: ja, dat is in beginsel
mogelijk
- Betekent dit dat daarmee ook het rechtswetenschappelijke debat over
aansprakelijkheid en klimaatschade beslecht is? (zie hieronder)

Vereiste voor wetenschappelijk onderzoek: nieuwe kennis toevoegen
- Anders gezegd: zou je na het arrest van de HR (20 december 2019) nog nieuwe
kennis aan het debat tussen rechtswetenschappers over klimaatschade en
aansprakelijkheid kunnen toevoegen?
- Ongekende mogelijkheden:
 Reeds in de aanloop naar de beslissing door de HR zagen we felle debatten over
o.a. de vraag of de HR niet teveel op de stoel van de wetgever zou gaan zitten
o Is de HR in dit geval niet teveel op de stoel van de wetgever gaan zitten?
Hoe bepaal je dat?
o Is er een analogie of juist verschil tussen Urgenda en een algeheel
vuurwerkverbod (artsenvereniging)?
 Een vraag die in de politiek is opgekomen mede n.a.v. Urgenda is: houdt de
rechterlijke macht zich niet teveel met (linkse) politiek bezig en veranderen we
niet geleidelijk aan in een dikastocratie (rechtersstaat) (vgl. Baudet)?
 Zou de wetenschap aan dit debat ook een bijdrage kunnen leveren? Valt daar
m.a.w. iets (rechts)wetenschappelijk aan te onderzoeken?
 Dit zijn dingen die je jezelf af moet vragen, bij wetenschappelijk onderzoek
moet het gaan om nieuwe kennis die je toevoegt aan het debat – niet een
uitwerking van het geldende recht

Methoden van onderzoek

- Rechtsvergelijkend onderzoek: zijn wij afwijkend van andere landen of doen andere
landen ook al wat wij willen?
- Rechtstheoretisch onderzoek: hoe zit het concept in elkaar? Is er iets veranderd
sinds het ontstaan van het concept (bijv. de trias politica)?
 VB: Is het gegeven dat burgers de laatste tijd meer hun heil zoeken bij de rechter
niet juist een uiting dat zij meer vertrouwen hebben in de rechter dan de
wetgevende macht? (Urgenda als recent voorbeeld)
- Empirisch onderzoek: hoe vaak gebeurt dit nou? Gebeurt het nu in verhouding meer
dan 15 jaar geleden? (VB: collectieve acties)
- Maar juridisch dogmatisch onderzoek dan?

,  Reductiebevel van de HR richt zich tot “De Nederlandse Staat”: wat valt
daaronder? (ook bijv. Curaçao? VB: op dat eiland staat een veel CO2-uitstotende
olieraffinaderij)
 Kan de Nederlandse Staat aansprakelijk gehouden worden voor de heropening
van “CO2-bom” op Curaçao? (= olieraffinaderij)
 Kan het land Curaçao aansprakelijk gehouden worden voor heropening van de
raffinaderij? (Urgenda op Curaçao toepassen)
 Mag je de CO2-reductie op het land Curaçao eventueel verrekenen met die van
het land Nederland?
 Heeft de Nederlandse Staat of het Koninkrijk juridische interventiemogelijkheden
(om heropening te voorkomen)?

Fase I van onderzoek (doel literatuuronderzoek)

1. Bestaande kennis: wet- en regelgeving (bijv. verdragen), jurisprudentie – wat weten
we al?
2. Onbekende terrein bestuderen: welke vragen spelen daar?
3. Kiezen kennislacune: wat weten we nog niet? – een of meerdere vragen uitbikken en
die onderzoeken?
 Hoe groot of klein moet zo’n vraag nou zijn om het behapbaar te houden?
 Ook nog methode om die vraag te beantwoorden

- Onbekend terrein: moet gaan om een vraag die niet beantwoord kan worden aan de
hand van bestaande literatuur; je moet andere bronnen gebruiken (bijv.
rechtsvergelijking/empirisch onderzoek) om tot beantwoording te komen
 Dus buiten het geldende recht  daar ben je niet aan gebonden
 VB: rechtsvergelijking – misschien moeten wij het wel zo doen als andere
landen

Wat gaan we doen?

- Tot 30 maart (deadline) met partner (koppels) werken aan literatuuronderzoek
met oog op ontdekken van een onderzoekbare (en behapbare) wetenschappelijk
relevante vraag
 Let op: deadline concept literatuuronderzoek is 19 februari
 Bronnenonderzoek
 Hulpmiddelen: HC 2 over literatuuronderzoek; boek Van Dijck e.a.

- Van 30 maart tot 12 juni uitwerken van uw eigen (individuele)
onderzoeksvoorstel
 Uitwerken van onderzoeksmethoden om de gekozen onderzoeksvraag en evt.
deelvragen op een valide manier te beantwoorden
 Hulpmiddelen: HC 3 over onderzoeksvoorstel, 2 individuele feedbackmomenten,
verplichte en onverplichte literatuur en voorbeelden op Canvas

- Overige deadlines (later): zie syllabus

Vragen die je jezelf moet stellen:

1. Wat wil ik weten wat nog onbekend is?
2. Voegt het iets toe aan het rechtswetenschappelijk debat (theoretische en praktische
relevantie)?
3. Hoe kom ik het te weten – hoe op een betrouwbare manier beantwoorden?

Praktische zaken – Tentaminering