Hoorcollege 3
Bij ieder IPR probleem moet je beginnen met de vraag: welke rechter is
bevoegd?
Internationale bevoegdheid – het belangrijkste is het spoorboekje
te volgen, dan weet je precies waar je moet kijken om de juiste
regels voor internationale bevoegdheid te vinden.
Schema internationale bevoegdheid
1. Is er arbitrage of overheidsrechter? is het arbitrage, dan
geldt rechtsvordering of het verdrag van New York, anders naar de
overheidsrechter, maar welke?
2. Is er al dan niet een internationale regeling? als er een
internationale regeling is, dan ga je zo verder. Als die er niet is dan
ga je kijken in art. 1 t/m 14 rv. Dat is het commune internationale
bevoegdheidsrecht.
Internationale regeling: multilaterale regeling (Nederland met
meerdere landen) of bilaterale regeling (Nederland met een
ander land, bijna alle regelingen zijn multilateraal, bijv.
Surinameverdrag). Er zijn bijzondere regelingen (bijv.
wegtransport CMR-Verdrag) en algemene regelingen (bijv.
Brussel I-bis, want het heeft een heel breed
toepassingsgebied).
Welke bijzondere regelingen zijn in de praktijk het
belangrijkste? IPR is in belangrijke mate een Europese
aangelegenheid geworden (federalisering).
1. De Europese insolventie-verordening, dat gaat over
faillissementsrecht (de ipr-problemen over faillissement).
2. Erfrechtverordening – vanaf 17 augustus 2015, bevat
regels over welke rechter is bevoegd bij een internationale
erfenis, als die beslissingen neemt in een erfrechtelijke
zaak, moet dat dan door een ander land erkend worden, er
zitten ook regels in van toepasselijk recht.
3. Brussel II-bis verordening – de tegenvoeter van Brussel
I-bis voor een aantal familierechtelijke problemen, dat
betekent dat je in Brussel II-bis vragen hebt over welke
rechter is bevoegd etc. Het gaat om internationale
echtscheiding (en scheiding van tafel en bed) en
gezagsvoorzieningen al dan niet verbonden met een
echtscheiding. Wat is het effect van een Nederlandse
beslissing in een andere lidstaat.
4. Alimentatieverordening – Regelt problemen van
bevoegdheid maar ook van toepasselijk recht en erkenning
en tenuitvoerlegging. Kan gekoppeld zijn aan
echtscheiding, maar dat hoeft niet. Gaat om zowel
partneralimentatie, kinderalimentatie en ouderalimentatie.
, Brussel II-bis
Brussel II-bis is een verordening die is vastgesteld aanvankelijk in 2001,
dat was Brussel II, die is vervangen door een meer uitgebreide regeling in
2003. Deze regeling geldt voor alle lidstaten behalve Denemarken. Wat
doe je dan met Denemarken? Er is dan geen internationale regeling, dan
kijk je in Rechtsvordering (denk aan het schema!).
De gedachte van Brussel II-bis was dat Europese Unie ook iets moeste
betekenen voor de Europese burger met betrekking tot huwelijkszaken en
de ouderlijke verantwoordelijkheid. Het gaat niet over alimentatie of
erfrecht, maar ook niet over huwelijksvermogensrecht. De verordening
wordt in de praktijk geregeld toegepast. Het Hof van Justitie heeft
prejudiciële bevoegdheid en er zijn dan ook al redelijk veel arresten
gewezen. Omdat het gaat om echtscheidingen en gezagsvoorzieningen is
het dwingend recht, er is nauwelijks ruimte voor partijautonomie.
- Wanneer is de Nederlandse echtscheidingsrechter nou bevoegd, zie
art. 3 Brussel II-bis.
Art. 1: materieel toepassingsgebied
Formeel toepassingsgebied – geen vraag bij Brussel II-bis
Art. 3
Lid 1: Ter zake van echtscheiding, scheiding van tafel en bed of
nietigverklaring van het huwelijk zijn bevoegd de gerechten van de
lidstaat:
a) op het grondgebied waarvan
- de echtgenoten hun gewone verblijfplaats hebben; of (bijv.
Nederlander getrouwd met Fransman, gewone verblijfplaats in
Nederland)
- zich de laatste gewone verblijfplaats van de echtgenoten bevindt,
indien een van hen daar nog verblijft; of (bijv. Nederlander getrouwd
met Fransman, Fransman is terug naar Parijs, Nederlander blijft in
Nederland (de laatste gemeenschappelijke verblijfplaats))
- de verweerder zijn gewone verblijfplaats heeft; of (bijv. Nederlandse
man met Franse vrouw, wonen in de Verenigde Staten, man komt
naar Nederland, daar heeft hij zijn gewone verblijfplaats, de Franse
vrouw verzoekt de echtscheiding)
- in geval van een gemeenschappelijk verzoek, zich de gewone
verblijfplaats van een van de echtgenoten bevindt; of (bijv.
Nederlandse man met Franse vrouw, vrouw woont in Parijs, bij een
gemeenschappelijk verzoek kun je kiezen tussen de gewone
verblijfplaats van de man of van de vrouw.)
- zich de gewone verblijfplaats van de verzoeker bevindt, indien hij
daar sedert ten minste een jaar onmiddellijk voorafgaand aan de
indiening van het verzoek verblijft; of (bijv. Nederlander en Franse
vrouw wonen in de Verenigde Staten, Franse komt naar Nederland,
heeft daar haar gewone verblijfplaats en verzoekt een echtscheiding
en de man zit nog in de Verenigde Staten. De Franse vrouw moet ten
minste een jaar voorafgaand aan het indienen van het
echtscheidingsverzoek in Nederland wonen)
- zich de gewone verblijfplaats van de verzoeker bevindt, indien hij
daar sedert ten minste zes maanden onmiddellijk voorafgaand aan
Bij ieder IPR probleem moet je beginnen met de vraag: welke rechter is
bevoegd?
Internationale bevoegdheid – het belangrijkste is het spoorboekje
te volgen, dan weet je precies waar je moet kijken om de juiste
regels voor internationale bevoegdheid te vinden.
Schema internationale bevoegdheid
1. Is er arbitrage of overheidsrechter? is het arbitrage, dan
geldt rechtsvordering of het verdrag van New York, anders naar de
overheidsrechter, maar welke?
2. Is er al dan niet een internationale regeling? als er een
internationale regeling is, dan ga je zo verder. Als die er niet is dan
ga je kijken in art. 1 t/m 14 rv. Dat is het commune internationale
bevoegdheidsrecht.
Internationale regeling: multilaterale regeling (Nederland met
meerdere landen) of bilaterale regeling (Nederland met een
ander land, bijna alle regelingen zijn multilateraal, bijv.
Surinameverdrag). Er zijn bijzondere regelingen (bijv.
wegtransport CMR-Verdrag) en algemene regelingen (bijv.
Brussel I-bis, want het heeft een heel breed
toepassingsgebied).
Welke bijzondere regelingen zijn in de praktijk het
belangrijkste? IPR is in belangrijke mate een Europese
aangelegenheid geworden (federalisering).
1. De Europese insolventie-verordening, dat gaat over
faillissementsrecht (de ipr-problemen over faillissement).
2. Erfrechtverordening – vanaf 17 augustus 2015, bevat
regels over welke rechter is bevoegd bij een internationale
erfenis, als die beslissingen neemt in een erfrechtelijke
zaak, moet dat dan door een ander land erkend worden, er
zitten ook regels in van toepasselijk recht.
3. Brussel II-bis verordening – de tegenvoeter van Brussel
I-bis voor een aantal familierechtelijke problemen, dat
betekent dat je in Brussel II-bis vragen hebt over welke
rechter is bevoegd etc. Het gaat om internationale
echtscheiding (en scheiding van tafel en bed) en
gezagsvoorzieningen al dan niet verbonden met een
echtscheiding. Wat is het effect van een Nederlandse
beslissing in een andere lidstaat.
4. Alimentatieverordening – Regelt problemen van
bevoegdheid maar ook van toepasselijk recht en erkenning
en tenuitvoerlegging. Kan gekoppeld zijn aan
echtscheiding, maar dat hoeft niet. Gaat om zowel
partneralimentatie, kinderalimentatie en ouderalimentatie.
, Brussel II-bis
Brussel II-bis is een verordening die is vastgesteld aanvankelijk in 2001,
dat was Brussel II, die is vervangen door een meer uitgebreide regeling in
2003. Deze regeling geldt voor alle lidstaten behalve Denemarken. Wat
doe je dan met Denemarken? Er is dan geen internationale regeling, dan
kijk je in Rechtsvordering (denk aan het schema!).
De gedachte van Brussel II-bis was dat Europese Unie ook iets moeste
betekenen voor de Europese burger met betrekking tot huwelijkszaken en
de ouderlijke verantwoordelijkheid. Het gaat niet over alimentatie of
erfrecht, maar ook niet over huwelijksvermogensrecht. De verordening
wordt in de praktijk geregeld toegepast. Het Hof van Justitie heeft
prejudiciële bevoegdheid en er zijn dan ook al redelijk veel arresten
gewezen. Omdat het gaat om echtscheidingen en gezagsvoorzieningen is
het dwingend recht, er is nauwelijks ruimte voor partijautonomie.
- Wanneer is de Nederlandse echtscheidingsrechter nou bevoegd, zie
art. 3 Brussel II-bis.
Art. 1: materieel toepassingsgebied
Formeel toepassingsgebied – geen vraag bij Brussel II-bis
Art. 3
Lid 1: Ter zake van echtscheiding, scheiding van tafel en bed of
nietigverklaring van het huwelijk zijn bevoegd de gerechten van de
lidstaat:
a) op het grondgebied waarvan
- de echtgenoten hun gewone verblijfplaats hebben; of (bijv.
Nederlander getrouwd met Fransman, gewone verblijfplaats in
Nederland)
- zich de laatste gewone verblijfplaats van de echtgenoten bevindt,
indien een van hen daar nog verblijft; of (bijv. Nederlander getrouwd
met Fransman, Fransman is terug naar Parijs, Nederlander blijft in
Nederland (de laatste gemeenschappelijke verblijfplaats))
- de verweerder zijn gewone verblijfplaats heeft; of (bijv. Nederlandse
man met Franse vrouw, wonen in de Verenigde Staten, man komt
naar Nederland, daar heeft hij zijn gewone verblijfplaats, de Franse
vrouw verzoekt de echtscheiding)
- in geval van een gemeenschappelijk verzoek, zich de gewone
verblijfplaats van een van de echtgenoten bevindt; of (bijv.
Nederlandse man met Franse vrouw, vrouw woont in Parijs, bij een
gemeenschappelijk verzoek kun je kiezen tussen de gewone
verblijfplaats van de man of van de vrouw.)
- zich de gewone verblijfplaats van de verzoeker bevindt, indien hij
daar sedert ten minste een jaar onmiddellijk voorafgaand aan de
indiening van het verzoek verblijft; of (bijv. Nederlander en Franse
vrouw wonen in de Verenigde Staten, Franse komt naar Nederland,
heeft daar haar gewone verblijfplaats en verzoekt een echtscheiding
en de man zit nog in de Verenigde Staten. De Franse vrouw moet ten
minste een jaar voorafgaand aan het indienen van het
echtscheidingsverzoek in Nederland wonen)
- zich de gewone verblijfplaats van de verzoeker bevindt, indien hij
daar sedert ten minste zes maanden onmiddellijk voorafgaand aan
