Samenvatting H7-8 prof.Baes

H7: kanker
1 ONTSTAAN
Kanker: proces waarbij normale controle over celproliferatie en celdood verstoord is, genetische ziekte


1.1 OORZAKEN
Oorzaken gevonden ervan uitgaande dat:

 Kanker kan veroorzaakt worden door bepaalde virale infecties
 Kanker kan veroorzaakt worden door chemicaliën
 Er een erfelijke component is
 De kans op kanker stijgt met de leeftijd

Oorzaken:

 Veranderingen in genetische materiaal  foute werking bepaalde eiwitten
 Toevallige fouten tijdens deling (kunnen in de hand gewerkt worden door omstandigheden bv.
roken, alcohol en chemicaliën)
 Aangeboren fouten in genoom
 Door virus geïnduceerde fouten in genoom


1.2 TUMOREN
Tumor: elke abnormale proliferatie van cellen

Soorten:

 Goedaardige tumoren:
o Bevatten cellen die functioneren als normaal weefsel
o Celadhesie moleculen werken normaal en houden tumorcellen ter plaatse
o Meestal omgeven door fibreus kapsel  geheel gemakkelijk operatief verwijderd bv.
wratten
o Kunnen medisch problematisch worden door grootte of dat ze hormonen afscheiden
 Kwaadaardige tumoren:
o Delen veel sneller dan gewone cellen
o Sommige blijven eerst ter plaatse (bv. borst- en ovariumkanker)  groeien  invasie
cellen omliggende weefsels  geraken in circulatie  metastasen (nieuwe haarden van
proliferatie)

Tumoren ontstaan uit bijna elk celtype  indeling volgens oorsprong weefsel:

 Carcinoma: epitheelweefsel (long, huid, blaas en colon)
 Sarcoma: bindweefsel (spier, bot en kraakbeen)
 Leukemies en lymfomen: bloed-vormende cellen en cellen van immuunsysteem

, Tumor ontstaat door mutaties in delende cellen die doorgegeven kunnen worden  weinig tumoren
van neuronen en spierweefsel


2 EIGENSCHAPPEN TUMORCELLEN
 Delen ongecontroleerd
 Celkweek: tumorcellen blijven delen (ook als bodem vol zit en cellen zeer dicht bij elkaar
komen), normale cellen stoppen met delen eens een bepaalde celdensiteit bereikt is
 Sommige zijn minder afhankelijk van groeifactoren om te delen
o Sommige kankercellen produceren eigen groeifactoren  autocriene groeistimulatie
o Sommige kankercellen zullen de signaaltransductiesystemen werken onafhankelijk van
stimulatie groeifactorreceptor
 Apoptose dikwijls niet werkzaam: draagt bij tot tumorontwikkeling bv. blijven delen met DNA
schade
 Meestal minder gedifferentieerd dan normale cellen en goedaardige tumoren
 Karakteristieken van snel groeiende cellen (hoge verhouding kern/cytoplasma)
 Minder sterke cel-cel en cel-ECM interacties dan normale cellen
o Vaak lagere expressie van adhesiemoleculen (bv. minder cadherine op epitheelcellen)
 makkelijker metastasen en invasie andere weefsels
o Verminderde celadhesie  veranderingen in cytoskelet  bevordering metastase
 Secreteren proteasen die ECM componenten afbreken  kanker kan uitbreiden in omliggende
weefsel bv. collagenase nodig om door basale lamina van epitheelweefsel te geraken en
onderliggende bindweefsel te invaderen
 Secreteren groeifactoren die angiogenese (groei bloedvaten) stimuleren
o Tumor kan groeien tot maximale grootte waarbij O2 en voedingsstoffen in centrum
diffunderen
o Groter  bloedvaten nodig  FGF, TGF en VEGF  endotheelcellen prolifereren 
vorming nieuwe capillairen  grotere kans op metastasen
o Inhibitie angiogenese mogelijke therapie voor bepaalde kankers
 Metabolisme heel verschillend
o Warburg effect: vooral energie uit glycolyse i.p.v. oxidatieve fosforylatie ookal is er O2
o Verhoogde glucosegebruik wordt gebruikt in diagnose tumoren (PET scans)
 Onderscheiden zich door telomerase activiteit:
o Normale cellen: telomeren worden korter na elke celdeling  beperkte celdeling
o Kankercellen: telomeren aangevuld door telomerase  onsterfelijk
o Mogelijk nieuw doelwit voor geneesmiddelen


3 ONCOGENEN EN TUMORSUPPRESSOR GENEN
Mutaties in genen die coderen voor celproliferatie en celdood spelen hoofdrol bij ontstaan van kanker.

 Loss of function: eiwitten kunnen inactief worden
 Gain of function: eiwitten worden actiever of ontsnappen aan regulatiemechanismen